Adhyaya 116

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं सौभाग्यकारिणीम् । कुण्डेश्वरीति विख्यातां पुष्कराद्वायुगोचरे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਭਾਗ੍ਯ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਕੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਵਾਯੁ-ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।”

Verse 2

धनुषां त्रिंशता देवि भूतनाथाच्च नैरृते । संस्थिता पापदमनी दारिद्र्यौघविनाशिनी

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਭੂਤਨਾਥ ਤੋਂ ਨੈਰ੍ਰਿਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਧਨੁ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 3

तस्या नैरृतदिग्भागे धनुःपञ्चदशे स्थितम् । शंखोदकंनाम कुण्डं सर्वपातकनाशनम्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੰਦਰਾਂ ਧਨੁ ਦੂਰ, ‘ਸ਼ੰਖੋਦਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 4

तत्र स्नात्वा तु ये मर्त्या नारी वा शुभवारिणि । पूजयेत्तां महादेवि शंखावर्तेति विश्रुताम्

ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੁਭ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ—ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ—ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ‘ਸ਼ੰਖਾਵਰਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ।

Verse 5

कलौ कुण्डेश्वरीनाम सर्वसौख्यप्रदायिनी । शंखो नाम पुरा देवि विष्णुना निहतः प्रिये

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ‘ਸ਼ੰਖ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ।

Verse 6

तस्य देहं समादाय महान्तं शंखरूपिणम् । तीर्थोदकेन संपूर्य प्रभासं क्षेत्रमागतः

ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦੇਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 7

तत्र शंखं तु प्रक्षाल्य कृतं तीर्थं महाप्रभम् । तत्र पूरितवाञ्छङ्खं मेघगम्भीरनिस्वनम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਇਕ ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਭਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਸੀ।

Verse 8

तस्य नादेन महता देवी तत्र समागता । पृच्छती कारणं तत्र तत्कुण्डस्य समीपगा । तेन कुण्डेश्वरी ख्याता कुण्डं शंखोदकं स्मृतम्

ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ। ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਖਿਆਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੰਡ ‘ਸ਼ੰਖੋਦਕ’ (ਸ਼ੰਖ-ਜਲ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 9

माघे मासि तृतीयायां यस्तां पूजयते नरः । नारी वा भक्तिसंयुक्ता स गौरीपदमाप्नुयात्

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਦ/ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

दंपत्योर्भोजनं तत्र देयं यात्राफलेप्सुभिः । कञ्चुकं फलदानं च गौरिणीनां च भोजनम्

ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵਣ; ਕੰਜੁਕ (ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ) ਅਤੇ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ-ਭਕਤਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨ।

Verse 116

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शंखोदककुण्डेश्वरीगौरीमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅੰਦਰ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੰਖੋਦਕ, ਕੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ੧੧੬ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।