Adhyaya 107

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि समासतः । भक्तिभेदान्पृथक्तस्य ब्रह्मणो बालरूपिणः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਵੀ—ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

रथयात्राविधानं तु स्तोत्रमंत्रविधिक्रमम् । विविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा

ਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ, ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੀਤ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਇਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 3

लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा । ध्यानधारणया या तु वेदानां स्मरणेन च । ब्रह्मप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते

ਭਕਤੀ ਲੋਕਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਵੀ, ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ। ਜੋ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਰਣਾ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਰਾਹੀਂ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ—ਉਹ ਮਾਨਸੀ ਭਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 4

मंत्रवेदनमस्कारैरग्निश्राद्धविधानकैः । जाप्यैश्चारण्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरुच्यते

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੇਦ-ਪਾਠ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਨਿਯਤ ਵਿਧਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਪ ਤੇ ਅਰਣ੍ਯ-ਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਵਾਚਿਕੀ ਭਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 5

व्रतोपवासनियमैश्चितेंद्रियनिरोधिभिः । कृच्छ्र सांतपनैश्चान्यैस्तथा चांद्रायणादिभिः

ਵ੍ਰਤਾਂ, ਉਪਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ; ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਤੇ ਸਾਂਤਾਪਨ ਵਰਗੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਹੋਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਨਾਲ—(ਦੇਹਿਕ ਆਚਰਨ ਰਾਹੀਂ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)।

Verse 6

ब्रह्मोक्तैश्चोपवासैश्च तथान्यैश्च शुभव्रतैः । कायिकी भक्तिराख्याता त्रिविधा तु द्विजन्मनाम्

ਬ੍ਰਹਮ-ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਪਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਇਹੀ ਕਾਇਕੀ ਭਕਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਹੈ।

Verse 7

गोघृतक्षीरदधिभिर्मध्विक्षुसुकुशोदकैः । गंधमाल्यैश्च विविधैर्वस्तुभिश्चोपपादिभिः

ਗੋ-ਘੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ; ਸ਼ਹਿਦ, ਗੰਨੇ (ਰਸ) ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ-ਜਲ ਨਾਲ; ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਅਰਪਣ-ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ—(ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)।

Verse 8

घृतगुग्गुलधूपैश्च कृष्णागुरुसुगंधिभिः । भूषणै हैमरत्नाद्यैश्चित्राभिः स्रग्भिरेव च

ਘੀ ਅਤੇ ਗੁੱਗੁਲ ਦੇ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਗੁਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਹੈ; ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ-ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ—(ਅਰਾਧਨਾ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)।

Verse 9

न्यासैः परिसरैः स्तोत्रैः पताकाभिस्तथोत्सवैः । नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्ववस्तूपहारकैः

ਨਿਆਸਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਨਾਲ, ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਧੁਜਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ; ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਵਾਦਯ ਅਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਉਪਹਾਰ-ਅਰਪਣ ਨਾਲ—(ਪੂਜਾ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 10

भक्ष्यभोज्यान्न पानैश्च या पूजा क्रियते नरैः । पितामहं समुद्दिश्य सा भक्तिर्लौकिकी मता

ਮਿਠਾਈਆਂ, ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਪਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਪੂਜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਕਤੀ ‘ਲੌਕਿਕੀ’—ਸੰਸਾਰੀ ਭਕਤੀ—ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 11

वेदमंत्रहविर्भागैः क्रिया या वैदिकी स्मृता

ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਿਸ ਦੇ ਯੋਗ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ‘ਵੈਦਿਕ’ ਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 12

दर्शे च पौर्णमास्यां च कर्त्तव्यं चाग्निहोत्रजम् । प्राशनं दक्षिणादानं पुरोडाश इति क्रिया

ਅਮਾਵਸ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ-ਦਾਨ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਕੇਕ ਦੀ ਆਹੁਤੀ; ਇਹੀ ਨਿਯਤ ਵਿਧੀ ਹੈ।

Verse 13

इष्टिर्धृतिः सोमपानं याज्ञियं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुः सामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च । क्रियते ब्रह्माणमुद्दिश्य सा भक्तिर्वेदिकोच्यते

ਇਸ਼ਟੀ ਯਜ੍ਞ, ਧ੍ਰਿਤੀ (ਅਡੋਲਤਾ), ਸੋਮ-ਪਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਕਰਮ; ਰਿਗ, ਯਜੁਸ ਅਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਜਪ, ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧ੍ਯਯਨ—ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਕਤੀ ‘ਵੈਦਿਕ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 14

प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्विजितेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षी व्रती चापि सर्वप्रत्याहृतेंद्रियः

ਜੋ ਨਿਤ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਧਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵੇ, ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲਏ—ਉਹੀ ਸੰਯਮੀ ਸਾਧਕ ਹੈ।

Verse 15

धारणं हृदये कृत्वा ध्यायमानः प्रजेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं रक्तवर्णं सुलोचनम्

ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹਿਰਦੈ-ਕਮਲ ਦੀ ਕਰਨਿਕਾ ਉੱਤੇ ਆਸਨਾਸੀਨ, ਲਾਲ ਵਰਣ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 16

पश्यन्नुद्द्योतितमुखं ब्रह्माणं सुकटीतटम् । रक्तवर्णं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम् । एवं यश्चिंतयेद्देवं ब्रह्मभक्तः स उच्यते

ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ-ਕਟਿ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਵਰਣ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਰਦ ਅਤੇ ਅਭਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਸਮੇਤ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਭਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

विधिं च शृणु मे देवि यः स्मृतः क्षेत्रवासिनाम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸੁਣੋ ਜੋ ਖੇਤਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸਿਮਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 18

निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः । चतुर्वर्गेपि निःस्नेहाः समलोष्टाश्मकांचनाः

ਨਿਰਮਮ, ਨਿਰਹੰਕਾਰ, ਨਿਸੰਗ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹ—ਸੰਗ੍ਰਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਚਤੁਰਵਰਗ (ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ-ਮੋਖ) ਵੱਲ ਵੀ ਅਸਕਤੀ ਰਹਿਤ; ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।

Verse 19

भूतानां कर्मभिर्नित्यं त्रिविधैरभयप्रदाः । प्राणायामपरा नित्यं परध्यानपरायणाः

ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਦਾ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਪਰਾਯਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ।

Verse 20

जापिनः शुचयो नित्यं यतिधर्मक्रियापराः । सांख्ययोगविधिज्ञा ये धर्मविच्छिन्नसंशयाः

ਉਹ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਯਤੀ-ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਰਮ-ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤ; ਸਾਂਖ੍ਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਦੇਹ ਛਿੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

Verse 21

ब्रह्मपूजारता नित्यं ते विप्राः क्षेत्रवासिनः । तैर्यथा पूजनीयो वै बालरूपी पितामहः

ਉਹ ਖੇਤਰ-ਵਾਸੀ ਵਿਪ੍ਰ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 22

तथाहं कीर्त्तयिष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । स्नात्वा तु विमले तीर्थे शुक्लांबरधरः शुचिः । पूजोपहारसंयुक्तस्ततो ब्रह्माणमर्चयेत्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਨਿਰਮਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ; ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰੇ।

Verse 23

पूर्वं संस्नाप्य विधिना पंचामृतरसोदकैः । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਸ-ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ: ਗੋਮੂਤਰ, ਗੋਮਯ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜਲ।

Verse 24

गायत्र्या गृह्य गोमूत्रं गंधद्वारेति गोमयम् । आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णेति वै दधि

ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਗੋਮੂਤਰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇ, ‘ਗੰਧਦ੍ਵਾਰੇ’ ਨਾਲ ਗੋਮਯ; ‘ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ’ ਨਾਲ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ‘ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਣ’ ਨਾਲ ਦਹੀਂ—ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਧੀ ਚਲਦੀ ਹੈ।

Verse 25

तेजोऽसि शुक्रमित्याज्यं देवस्य त्वा कुशोदकम् । आपोहिष्ठेति मंत्रेण पंचगव्येन स्नापयेत्

‘ਤੇਜੋऽਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘੀ ਅਰਪੇ; ‘ਦੇਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾ’ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਾ-ਜਲ ਲਏ; ਅਤੇ ‘ਆਪੋਹਿਸ਼੍ਠਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 26

कपिलापंचगव्येन कुशवारियुतेन च । स्नापयेन्मंत्रपूतेन ब्रह्मस्नानं हि तत्स्मृतम्

ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ-ਜਲ ਸਮੇਤ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਇਹੀ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਨਾਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 27

वर्षकोटिसहस्रैस्तु यत्पापं समुपार्जितम् । सुरज्येष्ठं तु संस्नाप्य दहेत्सर्वं न संशयः

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਸੁਰ-ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਗ੍ਰਣੀ) ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 28

एवं संस्नाप्य विधिना ब्रह्माणं बालरूपिणम् । कर्पूरागरुतोयेन ततः संस्नापयेद्द्विजः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦ੍ਵਿਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਅਗਰੂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 29

एवं कृत्वार्च्चयेद्देवं गायत्रीन्यासयोगतः । मूर्ध्नः पादतलं यावत्प्रणवं विन्यसेद्बुधः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਨ੍ਯਾਸ ਦੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮੂੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਨ੍ਯਾਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 30

तकारं विन्यसेन्मूर्ध्नि सकारं मुखमण्डले । विकारं कंठदेशे तु तुकारं चांगसंधिषु

ਸਾਧਕ ਮੂੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ‘ਤ’ ਅੱਖਰ ਧਾਰੇ, ਮੁਖ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ‘ਸ’ ਰਖੇ; ਕੰਠ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਵਿ’ ਨਿਆਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ‘ਤੁ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 31

वकारं हृदि मध्ये तु रेकारं पार्श्वयोर्द्वयोः । णिकारं दक्षिणे कुक्षौ यकारं वामसंज्ञिते

ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ‘ਵ’ ਅੱਖਰ ਧਾਰੇ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ (ਪਾਰਸ਼ਵਾਂ) ਉੱਤੇ ‘ਰ’ ਰਖੇ; ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ‘ਣ’ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਵਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ‘ਯ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 32

भकारं कटिनाभिस्थं गोकारं पार्श्वयोर्द्वयोः । देकारं जानुनोर्न्यस्य वकारं पादपद्मयोः

ਕਮਰ ਅਤੇ ਨਾਭੀ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਭ’ ਅੱਖਰ ਧਾਰੇ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ‘ਗੋ’ ਰਖੇ; ਘੁੱਟਣਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਦੇ’ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਵ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 33

स्यकारमंगुष्ठयोर्न्यस्य धीकारमुरसि न्यसेत् । मकारं जानुमूले तु हि कारं गुह्यमाश्रितम्

ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ‘ਸ੍ਯ’ ਅੱਖਰ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਧੀ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਘੁੱਟਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ‘ਮ’ ਰਖੇ; ਅਤੇ ‘ਹਿ’ ਗੁਹ੍ਯ (ਗੁਪਤ) ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੈ।

Verse 34

धिकारं हृदये न्यस्य योकारं चाधरोष्ठके । योकारं च तथैवान्यमुत्तरोष्ठे न्यसेत्सुधीः

ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ‘ਧਿ’ ਅੱਖਰ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਉੱਤੇ ‘ਯੋ’ ਰਖੇ; ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ‘ਯੋ’ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੇ ਹੋਠ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 35

नकारं नासिकाग्रे तु प्रकारं नेत्रमाश्रितम् । चोकारं च भ्रुवोर्मध्ये दकारं प्राणमाश्रितम्

‘ਨ’ ਅੱਖਰ ਨਾਸਿਕਾ ਦੇ ਅਗਰੇ ਟਿਕਾਓ; ‘ਪ੍ਰ’ ਨੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰੋ; ‘ਚੋ’ ਭ੍ਰੂਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਖੋ; ਅਤੇ ‘ਦ’ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਓ।

Verse 36

यात्कारं च ललाटांते विन्यसेद्वै सुरेश्वरि । न्यासं कृत्वाऽत्मनो देहे देवे कुर्यात्तथा प्रिये

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰੀ, ਲਲਾਟ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਯਾਤ’ ਅੱਖਰ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਰੋ।

Verse 37

सर्वोपहारसंपन्नं कृत्वा सम्यङ्निरीक्षयेत् । कुंकुमागरुकर्पूरचंदनेन विमिश्रितम्

ਸਾਰੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਕਰ ਕੇ, ਸਮ੍ਯਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੇ; ਜੋ ਕੁੰਕੁਮ, ਅਗਰੁ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।

Verse 38

गंधतोयैरुपस्कृत्य गायत्र्या प्रणवेन च । प्रोक्षयेत्सर्वद्रव्याणि पश्चादर्चनमारभेत्

ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਉਪਸਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਛਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਅਰਚਨਾ ਆਰੰਭ ਕਰੇ।

Verse 39

दिव्यै पुष्पैः सुगंधैश्च मालतीकमलादिभिः । अशोकैः शतपत्रैश्च बकुलैः पूजयेत्क्रमात्

ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ—ਮਾਲਤੀ, ਕਮਲ ਆਦਿ—ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਕੁਸੁਮਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 40

कृष्णागरुसुधूपेन घृतदीपैस्तथोत्तमैः । ततः प्रदापयेत्तत्र नैवेद्यं विविधं क्रमात्

ਕਾਲੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਧੂਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੀ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਭੋਗ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 41

खण्डलड्डुकश्रीवेष्टकांसाराशोकपल्लवैः । स्वस्तिकोल्लिपिकादुग्धा तिलवेष्टकिलाटिकाम्

ਖੰਡ, ਲੱਡੂ, ਸ਼੍ਰੀ-ਵੇਸ਼ਟਕ (ਸ਼ੁਭ ਲਪੇਟ), ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੱਲਵ; ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਸਤਿਕ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਵੇਸ਼ਟ ਕਿਲਾਟਿਕਾ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 42

फलानि चैव पक्वानि मूलमंत्रेण दापयेत् । ऋग्वेदं च यजुर्वेदं सामवेदं च पूजयेत्

ਮੂਲ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਫਲ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਋ਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਭੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 43

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं धर्मं संपूजयेद्बुधः । ईशानादिक्रमाद्देवि दिशासु विदिशासु च

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਪਾਸਕ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਐਸ਼ਵਰਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਤੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 44

चतुर्द्दशविद्यास्थानानि ब्रह्मणोऽग्रे प्रपूजयेत् । हृदयानि ततो न्यस्य देवस्य पुरतः क्रमात्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ‘ਹ੍ਰਿਦਯ’ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 45

आपोहिष्ठेति ऋगियं हृदयं परिकीर्त्तितम् । ऋतं सत्यं शिखा प्रोक्ता उदुत्यं नेत्रमादिशेत्

‘ਆਪੋ ਹਿ ਸ਼ਠੇ…’ ਇਹ ਰਿਗਵੇਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹਿਰਦਾ (ਹ੍ਰਿਦਯ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘਋ਤੰ ਸਤ੍ਯੰ…’ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖਾ (ਚੋਟੀ) ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਉਦੁ ਤ੍ਯੰ…’ ਨੂੰ ਨੇਤਰ (ਅੱਖ) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 46

चित्रं देवानामित्येवं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । ब्रह्मंस्ते छादयामीति कवचं समुदाहृतम्

‘ਚਿਤ੍ਰੰ ਦੇਵਾਨਾਮ…’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਨੂੰ ਕਵਚ (ਬਚਾਵੀ ਬਕਤਰ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਬ੍ਰਹ્મੰਸ ਤੇ ਛਾਦਯਾਮਿ’ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ-ਆਵਰਨ ਵਜੋਂ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

भूर्भुवः स्वरितीरेश पूजनं परिकीर्तितम् । गायत्र्या पूजयेद्देवमोंकारेणाभिमंत्रितम्

ਹੇ ਤੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ‘ਭੂਰ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ’ ਨਾਲ ਪੂਜਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 48

प्रणवेनापरान्सर्वानृग्वेदादीन्प्रपूजयेत् । गायत्री परमो मंत्रो वेदमाता विभावरी

ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਰਿਗਵੇਦ ਆਦਿਕ ਹੋਰ ਸਭ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ—ਵੇਦਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਵਿਭਾਵਰੀ।

Verse 49

गायत्र्यक्षरतत्त्वैस्तु ब्रह्माणं यस्तु पूजयेत् । उपोष्य पंचदश्यां तु स याति परमं पदम्

ਜੋ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਅੱਖਰ-ਤੱਤ੍ਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

संसारसागरं घोरमुत्तितीर्षुर्द्विजो यदि । प्रभासे कार्त्तिके मासि ब्रह्माणं पूजयेत्सदा

ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਰ ਉਤਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 51

यस्य दर्शनमात्रेण अश्वमेध फलं लभेत् । कस्तं न पूजयेद्विद्वान्प्रभासे बालरूपिणम्

ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਬਾਲ-ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਕੌਣ ਨਾ ਪੂਜੇਗਾ?

Verse 52

यस्यैकदिवसप्रांते सदेवासुरमानवाः । विलयं यांति देवेशि कस्तं न प्रतिपूजयेत्

ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕੌਣ ਨਾ ਪੂਜੇਗਾ?

Verse 53

पिता यः सर्वदेवानां भूतानां च पितामहः । यस्मादेष स तैः पूज्यो ब्राह्मणैः क्षेत्रवासिभिः

ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 54

रुद्ररूपी विश्वरूपी स एव भुवनेश्वरः । पौर्णमास्यामुपोषित्वा ब्रह्माणं जगतां पतिम् । अर्चयेद्यो विधानेन सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ, ਵਿਸ਼੍ਵ-ਰੂਪ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

कार्त्तिके मासि देवस्य रथयात्रा प्रकीर्त्तिता । यां कृत्वा मानवो भक्त्या याति ब्रह्मसलोकताम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 56

कार्त्तिके मासि देवेशि पौर्णमास्यां चतुर्मुखम् । मार्गेण चर्मणा सार्द्धं सावित्र्या च परंतपः

ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ! ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ—ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ, ਚਰਮ (ਆਵਰਨ) ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ—ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 57

भ्रामयेन्नगरं सर्वं नानावाद्यैः समन्वितम् । स्थापयेद्भ्रामयित्वा तु सकलं नगरं नृपः

ਨਾਨਾ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਯਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਘੁਮਾ ਕੇ ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 58

ब्राह्मणान्भोजयित्वाग्रे शांडिलेयं प्रपूज्य च । आरोपयेद्रथे देवं पुण्यवादित्रनिःस्वनैः

ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲੇਯ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੁੰਨਮਈ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਦੇਵ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 59

रथाग्रे शांडिलीपुत्रं पूजयित्वा विधानतः । ब्राह्मणान्वाचयित्वा च कृत्वा पुण्याहमंगलम्

ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਲ-ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਪੁੰਨਿਆਹ ਮੰਗਲ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 60

देवमारोपयित्वा तु रथे कुर्यात्प्रजागरम् । नानाविधैः प्रेक्षणकैर्ब्रह्मशेषैश्च पुष्कलैः

ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ; ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇક્ષણਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕ੍ਰਿਤ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ‘ਬ੍ਰਹ્મ-ਸ਼ੇਸ਼’ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਭੇਟ ਨਾਲ।

Verse 61

नारोढव्यं रथे देवि शूद्रेण शुभमिच्छता । नाधर्मेण विशेषेण मुक्त्वैकं भोजकं प्रिये

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਕੇਵਲ ਇਸ ਯਾਗ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਇਕੋ ਭੋਜਕ (ਸੇਵਕ-ਸਹਾਇਕ) ਇਸ ਤੋਂ ਅਪਵਾਦ ਹੈ।

Verse 62

ब्रह्मणो दक्षिणे पार्श्वे सावित्रीं स्थापयेत्प्रिये । भोजकं वामपार्श्वे तु पुरतः पंकजं न्यसेत्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਾਹਿਣੇ ਪਾਸੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਭੋਜਕ ਸੇਵਕ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਮਲ ਰੱਖੇ।

Verse 63

एवं तूर्यनिनादैश्च शंखशब्दैश्च पुष्कलैः । भ्रामयित्वा रथं देवि पुरं सर्वं च दक्षिणम् । स्वस्थाने स्थापयेद्भूयः कृत्वा नीराजनं बुधः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂਰਿਆਂ ਦੇ ਨਿਨਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਸ਼ੰਖ-ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਥ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦਿਆਂ ਪੂਰੇ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੱਖਿਣਾਵਰਤ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਫਿਰ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕਰਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 64

य एवं कुरुते यात्रां भक्त्या यश्चापि पश्यति । रथं वाऽकर्षयेद्यस्तु स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्

ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ/ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 65

यो दीपं धारयेत्तत्र ब्रह्मणो रथपृष्ठगः । पदेपदेऽश्वमेधस्य स फलं विंदते महत्

ਜੋ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ/ਰਥ-ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦੀਵਾ ਧਾਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

यो न कारयते राजा रथयात्रां तु ब्रह्मणः । स पच्यते महादेवि रौरवे कालमक्षयम्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਜੋ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਥਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਂਦਾ, ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੜਫਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन राष्ट्रस्य क्षेममिच्छता । रथयात्रां विशेषेण स्वयं राजा प्रवर्त्तयेत्

ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਰਥਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਚਲਾਏ।

Verse 68

प्रतिपद्ब्राह्मणांश्चापि भोजयेद्वि धिवत्सुधीः । वासोभिरहतैश्चापि गन्धमाल्यानुलेपनैः

ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਪਹਿਨੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲੇਪ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 69

कार्त्तिके मास्यमावास्यां यस्तु दीपप्रदीपनम् । शालायां ब्रह्मणः कुर्यात्स गच्छेत्परमं पदम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 70

उत्सवेषु च सर्वेषु सर्वकाले विशेषतः । पूजयेयुरिमं विप्रा ब्रह्माणं जगतां गुरुम्

ਸਾਰੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ—ਦੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 71

यथाकृत्यप्रयोगेण सम्यक्छ्रद्धा समन्विताः । पूज्यो दिव्योपचारेण यथावित्तानुसारतः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 72

एवं ते कथितं देवि पूजामाहात्म्यमुत्तमम् । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं ब्रह्मणः बालरूपिणः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 73

तस्याहं कथयिष्यामि नाम्नामष्टोत्तरं शतम् । प्रदत्त्वा च पठित्वा च यज्ञायुतफलं लभेत्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠੋਤਰ ਸੌ ਨਾਮ ਕਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

गायत्र्या लक्षजाप्येन सम्यग्जप्तेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्तोत्रस्यास्य उदीरणात्

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਲੱਖ ਜਪ ਨੂੰ ਸਮ੍ਯਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਪਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

इदं स्तोत्रवरं दिव्यं रहस्यं पापनाशनम् । न देयं दुष्टबुद्धीनां निन्दकानां तथैव च

ਇਹ ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੰਦਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 76

ब्राह्मणाय प्रदातव्यं श्रोत्रियाय महात्मने । विष्णुना हि पुरा पृष्टं ब्रह्मणः स्तोत्रमुत्त्मम्

ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਵੇਦ-ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

Verse 77

केषुकेषु च स्थानेषु देवदेव पितामह । संचिन्त्यस्तन्ममाचक्ष्व त्वं हि सर्वविदुत्तम

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ।

Verse 78

ब्रह्मोवाच । पुष्करेऽहं सुरश्रेष्ठो गयायां प्रपितामहः । कान्यकुब्जे वेदगर्भो भृगुक्षेत्रे चतुर्मुखः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ; ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ। ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੇਦਗਰਭ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਮੁਖ।

Verse 79

कौबेर्यां सृष्टिकर्ता च नन्दिपुर्यां बृहस्पतिः । प्रभासे बालरूपी च वाराणस्यां सुरप्रियः

ਕੌਬੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਨੰਦੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰਪ੍ਰਿਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।

Verse 80

द्वारावत्यां चक्रदेवो वैदिशे भुवनाधिपः । पौंड्रके पुण्डरीकाक्षः पीताक्षो हस्तिनापुरे

ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚਕ੍ਰਦੇਵ ਹਾਂ; ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੁਵਨਾਧਿਪ। ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਅਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੀਤਾਕ੍ਸ਼ ਹਾਂ।

Verse 81

जयंत्यां विजयश्चासौ जयन्तः पुरुषोत्तमे । वाडेषु पद्महस्तोऽहं तमोलिप्ते तमोनुदः

ਜਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਜਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤ। ਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਦਮਹਸਤ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤਮੋਲਿਪਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਿਵਾਰਕ ਹਾਂ।

Verse 82

आहिच्छत्र्यां जनानंदः काञ्चीपुर्यां जनप्रियः । कर्णाटस्य पुरे ब्रह्मा ऋषिकुण्डे मुनिस्तथा

ਆਹਿਚਛਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਨਾਨੰਦ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਕਾਂਚੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਨਪ੍ਰਿਯ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਾਂ। ਕਰਨਾਟ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਿਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੁਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਹਾਂ।

Verse 83

श्रीकण्ठे श्रीनिवासश्च कामरूपे शुभंकरः । उच्छ्रियाणे देवकर्त्ता स्रष्टा जालंधरे तथा

ਸ਼੍ਰੀਕਣ্ঠ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਹਾਂ; ਕਾਮਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭੰਕਰ, ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਉੱਛ੍ਰਿਯਾਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੇਵਕਰਤਾ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾਰ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਾਂ।

Verse 84

मल्लिकाख्ये तथा विष्णुर्महेन्द्रे भार्गवस्तथा । गोनर्दः स्थविराकारे ह्युज्जयिन्यां पितामहः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਲਿਕਾਖ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹਾਂ; ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਾਰਗਵ ਹਾਂ। ਗੋਨਰਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਥਵਿਰ ਰੂਪ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉੱਜਯਿਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਹਾਪਿਤਾ ਹਾਂ।

Verse 85

कौशांब्यां तु महादेवो ह्ययोध्यायां तु राघवः । विरंचिश्चित्रकूटे तु वाराहो विन्ध्यपर्वते

ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਹਾਂ; ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਘਵ (ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ) ਹਾਂ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਰੰਚਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਵਰਾਹ ਹਾਂ।

Verse 86

गंगाद्वारे सुरश्रेष्ठो हिमवन्ते तु शंकरः । देहिकायां स्रुचाहस्तः पद्महस्तस्तथाऽर्बुदे

ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਂ; ਹਿਮਵੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਹਾਂ। ਦੇਹਿਕਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ੍ਰੁਚਾ-ਹਸਤ (ਕੜਛੀ-ਧਾਰੀ) ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਦਮ-ਹਸਤ (ਕਮਲ-ਧਾਰੀ) ਹਾਂ।

Verse 87

वृन्दावने पद्मनेत्रः कुश हस्तश्च नैमिषे । गोपक्षेत्रे च गोविन्दः सुरेन्द्रो यमुनातटे

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਦਮਨੇਤਰ (ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ) ਹਾਂ; ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੁਸ਼-ਹਸਤ (ਕੁਸ਼ਾ-ਧਾਰੀ) ਹਾਂ। ਗੋਪਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗੋਵਿੰਦ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਸੁਰੇਂਦ੍ਰ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।

Verse 88

भागीरथ्यां पद्मतनुर्जनानन्दो जनस्थले । कौंकणे च स मध्वक्षः काम्पिल्ये कनकप्रभः

ਭਾਗੀਰਥੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਪਦਮਤਨੁ ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਸਰੂਪ; ਜਨਸਥਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਨਾਨੰਦ ਹਾਂ। ਕੋંકਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਧ੍ਵਕ੍ਸ਼ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕਾਂਪਿਲ੍ਯੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਨਕਪ੍ਰਭ, ਸੁਵਰਨ-ਕਾਂਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ।

Verse 89

खेटके चान्नदाता च शंभुश्चैव क्रतुस्थले । लंकायां चैव पौलस्त्यः काश्मीरे हंसवाहनः

ਖੇਟਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੰਨਦਾਤਾ, ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁਸਥਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਹਾਂ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੰਸਵਾਹਨ, ਹੰਸ-ਵਾਹਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।

Verse 90

वसिष्ठश्चार्बुदे चैव नारदश्चोत्पलावने । मेधके श्रुतिदाता च प्रयागे यजुषां पतिः

ਅਰਬੁਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਵਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਹਾਂ। ਮੇਧਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਦਾਤਾ—ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਦਾਤਾ—ਹਾਂ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯਜੁਸਾਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।

Verse 91

शिवलिंगे सामवेदो मर्कटे च मधुप्रियः । नारायणश्च गोमन्ते विदर्भायां द्विज प्रियः

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਮਵੇਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਧੁਪ੍ਰਿਯ—ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਕਹਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਮੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਦਰਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਪ੍ਰਿਯ—ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 92

अंकुलके ब्रह्मगर्भो ब्रह्मवाहे सुतप्रियः । इन्द्रप्रस्थे दुराधर्षश्चंपायां सुरमर्दनः

ਅੰਕੁਲਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਰਭ ਕਹਲਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਤਪ੍ਰਿਯ—ਸੁਧਰਮ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਰਾਧਰ੍ਸ਼—ਅਜੇਤੂ—ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਰਮਰ੍ਦਨ—ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—ਹੈ।

Verse 93

विरजायां महारूपः सुरूपो राष्ट्रवर्धने । कदंबके जनाध्यक्षो देवाध्यक्षः समस्थले

ਵਿਰਜਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਰੂਪ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ—ਹੈ; ਰਾਸ਼ਟਰਵਰਧਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਰੂਪ—ਸ਼ੁਭ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲਾ—ਹੈ। ਕਦੰਬਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼—ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਧੀਕਾਰੀ—ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਸਥਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧੀਕਾਰੀ—ਹੈ।

Verse 94

गंगाधरो रुद्रपीठे सुपीठे जलदः स्मृतः । त्र्यंबके त्रिपुरारिश्च श्रीशैले च त्रिलोचनः

ਰੁਦ੍ਰਪੀਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਗਾਧਰ—ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਹੈ; ਅਤੇ ਸੁਪੀਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲਦ—ਮੇਘ ਸਮਾਨ ਦਾਤਾ—ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿ—ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਵੈਰੀ—ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ—ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਹੈ।

Verse 95

महादेवः प्लक्षपुरे कपाले वेधनाशनः । शृङ्गवेरपुरे शौरिर्निमिषे चक्रधारकः

ਪਲਕ੍ਸ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਪਾਲ ਤੀਰਥ ਤੇ ਉਹ ਵੇਧਨਾਸ਼ਨ, ਭੇਦਨ-ਪੀੜਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੌਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਮਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਧਾਰਕ—ਧਰਮ ਦਾ ਤੀਰਥ-ਮਾਰਗ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 96

नन्दिपुर्यां विरूपाक्षो गौतमः प्लक्षपादपे । माल्यवान्हस्तिनाथे तु द्विजेन्द्रो वाचिके तथा

ਨੰਦਿਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਹੈ; ਪਲਕ੍ਸ਼ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਗੌਤਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਸਤਿਨਾਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਚਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜੇੰਦਰ—ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਉਂ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੂਜਨੀਯ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।

Verse 97

इन्द्रपुर्यां दिवानाथो भूतिकायां पुरंदरः । हंसबाहुश्च चन्द्रायां चंपायां गरुडप्रियः

ਇੰਦ੍ਰਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿਵਾਨਾਥ—ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਥ—ਹੈ; ਭੂਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਰੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੰਸਬਾਹੁ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਵਿੱਚ ਗਰੁਡਪ੍ਰਿਯ—ਗਰੁਡ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ—ਇਉਂ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 98

महोदये महायक्षः सुयज्ञः पूतके वने । सिद्धेश्वरे शुक्लवर्णो विभायां पद्मबोधकः

ਮਹੋਦਯ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ ਹੈ; ਪੂਤਕੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਯਜ੍ਞ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਰ੍ਣ—ਦੀਪਤ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਣ ਵਾਲਾ—ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਦ੍ਮਬੋਧਕ—ਗਿਆਨ-ਕਮਲ ਰਾਹੀਂ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਇਉਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਗੋਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 99

देवदारुवने लिंगी उदकेथ उमापतिः । विनायको मातृस्थाने अलकायां धनाधिपः

ਦੇਵਦਾਰੂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿੰਗੀ—ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ—ਹੈ; ਉਦਕੇਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਮਾਪਤਿ, ਉਮਾ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਮਾਤ੍ਰਿਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਨਾਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਲਕਾ ਵਿੱਚ ਧਨਾਧਿਪ—ਧਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਇਉਂ ਤੀਰਥ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਿਕ ਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 100

त्रिकूटे चैव गोविंदः पाताले वासुकिस्तथा । कोविदारे युगाध्यक्षः स्त्रीराज्ये च सुरप्रियः

ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਹੈ; ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ ਹੈ। ਕੋਵਿਦਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੁਗਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼, ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀਰਾਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸੁਰਪ੍ਰਿਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ—ਇਉਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

Verse 101

पूर्णगिर्यां सुभोगश्च शाल्मल्यां तक्षकस्तथा । अमरे पापहा चैव अंबिकायां सुदर्शनः

ਪੂਰਣਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਭੋਗ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ; ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ ਵਿੱਚ ਤਕ੍ਸ਼ਕ; ਅਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪਹਾ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ; ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ।

Verse 102

नरवाप्यां महावीरः कान्तारे दुर्गनाशनः । पद्मवत्यां पद्मगृहो गगने मृगलाञ्छनः

ਨਰਵਾਪੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਹਾਵੀਰ ਹਾਂ; ਕਾਂਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁರ್ಗਨਾਸ਼ਨ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ। ਪਦ੍ਮਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਦ੍ਮਗ੍ਰਿਹ, ਅਤੇ ਗਗਨ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਲਾਂਛਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹਾਂ।

Verse 103

अष्टोत्तरं नामशतं यत्रैतत्परिपठ्यते । तत्रैव मम सांनिध्यं त्रिसंध्यं मधुसूदन

ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅੱਠੋਤਰ ਨਾਮ-ਸ਼ਤ (੧੦੮ ਨਾਮ) ਪੂਰੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ—ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ—ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ (ਸਵੇਰ, ਦੁਪਹਿਰ, ਸ਼ਾਮ) ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 104

तेषामपि यस्त्वेकं पश्येद्वै बालरूपिणम् । सर्वेषां लभते पुण्यं पूर्वोक्तानां च वेधसाम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੋ ਕੋਈ ਇਕ ਨੂੰ ਵੀ—ਬਾਲਕ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ—ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 105

एतैर्यो नामभिः कृष्ण प्रभासे स्तौति मां सदा । स्थानं मे विजयं लब्ध्वा मोदते शाश्वतीः समाः

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਵਿਜਈ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 106

मानसं वाचिकं चैव कायिकं चैव दुष्कृतम् । तत्सर्वं नाशमायाति मम स्तोत्राऽनु कीर्तनात्

ਮਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹਰ ਦੁਰਕਰਮ—ਮੇਰੇ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 107

पुष्पोपहौरर्धूपैश्च ब्राह्मणानां च तर्पणैः । ध्यानेन च स्थिरेणाशु प्राप्यते यत्फलं नरैः । तत्फलं समवाप्नोति मम स्तोत्रानु कीर्तनात्

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਦਾਨ ਤੇ ਧੂਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਫਲ ਮੇਰੇ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 108

ब्रह्महत्यादिपापानि इह लोके कृतान्यपि । अकामतः कामतो वा तानि नश्यंति तत्क्षणात्

ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਵੀ—ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 109

इदं स्तोत्रं ममाभीष्टं शृणुयाद्वा पठेच्च वा । स मुक्तः पातकैः सर्वैः प्राप्नुयान्महदीप्सितम्

ਇਹ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸਤੋਤਰ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਇੱਛਿਤ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 110

अन्यद्रहस्यं ते वच्मि शृणु कृष्ण यथार्थतः

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਚਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 111

आग्नेयं तु यदा ऋक्षं कार्तिक्यां भवति क्वचित् । महती सा तिथिर्ज्ञेया प्रभासे मम वल्लभा

ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਕਾਰਤਿਕੀ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਆਗਨੇਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆ ਪਵੇ, ਉਹ ਤਿਥੀ ਮਹਾਨ ਜਾਣੀਏ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।

Verse 112

प्राजापत्यं यदा ऋक्षं तिथौ तस्यां भवेद्यदि । सा महाकार्तिकी पुण्या देवानामपि दुर्लभा

ਜੇ ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੀ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਕਾਰਤਿਕੀ ਬਣਦੀ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ।

Verse 113

मंदे वार्के गुरौ वाऽपि कार्तिकी कृत्तिकायुता । तत्राश्वमेधिकं पुण्यं दृष्ट्वा वै बालरूपिणम्

ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕੀ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਸ਼ਨੀ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ—ਤਦ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 114

विशाखासु यदा सूर्यः कृत्तिकासु च चन्द्रमाः । स योगः पद्मको नाम प्रभासे दुर्लभो हरे

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੋਗ ‘ਪਦ੍ਮਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 115

तस्मिन्योगे नरो दृष्ट्वा प्रभासे बालरूपिणम् । पापकोटियुतो वाऽपि यमलोकं न पश्यति

ਉਸੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ—even ਕਰੋੜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ—ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 116

ईश्वर उवाच । इत्येवं कथितं स्तोत्रं ब्रह्मणा हरये पुनः । मया तव समाख्यातं माहात्म्यं ब्रह्मदैवतम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਮਤ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ।

Verse 117

सर्वपापहरं नृणां श्रुतं सर्वार्थसाधकम् । भूमिदानं च दातव्यं तत्र यात्राफलेप्सुभिः

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਅਰਥ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਉਥੇ ਯਾਤਰਾ-ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਵੀ ਕਰਨ।

Verse 118

कमंडलुः श्वेतवस्त्रं महादानानि षोडश । तत्रैव देवि देयानि ब्रह्मणे बालरूपिणे

ਕਮੰਡਲੁ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦਾਨ—ਹੇ ਦੇਵੀ—ਉਥੇ ਹੀ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 119

महापर्वणि संप्राप्ते कुर्युः पारायणं द्विजाः । सर्वे ते ब्राह्मणा देवि क्षेत्रमध्यनिवासिनः

ਜਦੋਂ ਮਹਾਪਰਵ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਪੂਰਾ ਪਾਰਾਯਣ ਕਰਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।