Adhyaya 101

Verse 1

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु गर्वितः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਹਰਦਾ ਸੀ।

Verse 2

सर्वलोकचरः सोऽपि युवा देवनमस्कृतः । तथा यदृच्छया चायमटमानः समंततः

ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਯੁਵਕ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ।

Verse 3

वासुदेवं स वै द्रष्टुं नित्यं द्वारवतीं पुरीम् । आयाति ऋषिभिः सार्द्धं क्रोधेन ऋषि सत्तमः

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਆਰਵਤੀ ਨਗਰੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 4

अथाश्वागच्छतस्तस्य सर्वे यदुकुमारकाः । ये प्रद्युम्नप्रभृतयस्ते च प्रह्वाननाः स्थिताः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਸਾਰੇ ਯਦੁਕੁਮਾਰ—ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਆਦਿ—ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 5

अभावाच्चार्घ्यपाद्यानां पूजां चक्रुः समंततः । सांबस्त्ववश्यभावित्वात्तस्य शापस्य कारणात्

ਅਰਘ੍ਯ ਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਤਿਵੇਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸਾਂਬਾ, ਅਟੱਲ ਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਵਸ਼, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।

Verse 6

अवज्ञां कुरुते नित्यं नारदस्य महात्मनः । रतक्रीडा स वै नित्यं रूपयौवनगर्वितः

ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਨਿੱਤ ਹੀ ਅਵਗਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਯੌਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 7

अविनीतं तु तं दृष्ट्वा चिन्तयामास नारदः । अस्याहमविनीतस्य करिष्ये विनयं शुभम्

ਉਸ ਅਵਿਨੀਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ: ‘ਇਸ ਬੇਅਦਬ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਵਿਨਯ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੰਯਮ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 8

एवं स चिन्तयित्वातु वासुदेवमथाब्रवीत् । इमाः षोडशसाहस्राः स्त्रियो या देवसत्तम

ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ…’

Verse 9

सर्वास्तासां सदा सांबे भावो देव समाश्रितः । रूपेणाप्रतिमः सांबो लोकेऽस्मिन्सचराचरे

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਹ ਸਭ ਸਦਾ ਸਾਂਬੇ ਵੱਲ ਭਾਵ-ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਬ ਇਸ ਚਰਾਚਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਹੈ।

Verse 10

सदाऽर्हंति च तास्तस्य दर्शनं ह्यपि सत्स्त्रियः । श्रुत्वैवं नारदाद्वाक्यं चिन्तयामास केशवः

ਉਹ ਸਤੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਭੀ ਯੋਗ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 11

यदेतन्नारदेनोक्तं सत्यमत्र तु किं भवेत् । एवं च श्रूयते लोके चापल्यं स्त्रीषु विद्यते । श्लोकाविमौ पुरा गीतौ चित्तज्ञैर्योषितां द्विजैः

ਜੋ ਕੁਝ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗਾਏ ਸਨ।

Verse 12

पौंश्चल्यादतिचापल्यादज्ञानाच्च स्वभावतः । रक्षिता यत्नतो ह्येता विकुर्वंति हि भर्तृषु

ਕਾਮਚੇਸ਼ਟਾ ਤੋਂ, ਅਤਿ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ—ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ—ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 13

नैता रूपं परीक्षंते नाऽसां वयसि संश्रयः । सुरूपं वा विरूपं वा पुमानित्येव भुंजते

ਨਾ ਇਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਉਮਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਖ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸੁੰਦਰ—ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ‘ਪੁਰਖ’ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਸੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 14

ईश्वर उवाच । मनसा चिन्तयित्वैवं कृष्णो नारदमब्रवीत् । नह्यहं श्रद्दधाम्येतद्यदेतद्भाषितं पुरा

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।”

Verse 15

ब्रुवाणमेवं देवं तु नारदः प्रत्युवाच ह । तथाहं तु करिष्यामि यथा श्रद्धास्यते भवान्

ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—“ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।”

Verse 16

एवमुक्त्वा ययौ भूयो नारदस्तु यथागतम् । ततः कतिपयाहस्य द्वारकां पुनरभ्यगात्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 17

तस्मिन्नहनि देवोऽपि सहांतःपौरकैर्जनैः । अनुभूय जलक्रीडां पानमासेवते रहः

ਉਸੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 18

रम्ये रैवतकोद्याने नानाद्रुमविभूषिते । सर्वर्तुकुसुमैर्नित्यं वासिते सर्वकामने

ਰਮਣੀਕ ਰੈਵਤਕ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ—ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕਦਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 19

नानाजलजफुल्लाभिर्दीर्घिका भिरलंकृते । हंससारससंघुष्टे चक्रवाकोपशोभिते

ਉਹ ਅਨੇਕ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ; ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 20

तस्मिन्स रमते देवः स्त्रीभिः परिवृतस्तदा । हारनूपुरकेयूररसनाद्यैर्विभूषणैः

ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਜੋ ਹਾਰ, ਨੂਪੁਰ, ਕੇਯੂਰ, ਰਸਨਾ ਆਦਿ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

Verse 21

भूषितानां वरस्त्रीणां सर्वांगीणां विशेषतः । तत्रस्थः पिबते पानं शुभगन्धान्वितं शुभम्

ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀਆਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਨ ਪੀਣ ਲੱਗਾ।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे बुद्ध्वा मद्यमत्तास्ततः स्त्रियः । उवाच नारदः सांबमस्मिंस्तिष्ठ कुमारक

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ, ਹੇ ਕੁਮਾਰ।”

Verse 23

त्वां समाह्वयते देवो न युक्तं स्थातुमत्र ते । तद्वाक्यार्थमबुद्ध्वैव नारदेनाथ नोदितः

“ਦੇਵਤਾ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

Verse 24

गत्वा तु सत्वरं सांबः प्रणाममकरोत्पितुः । निर्द्दिष्टमासनं भेजे यथाभावेन विष्णुना

ਫਿਰ ਸਾਂਬ ਤੁਰੰਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਆਸਨ ਦਰਸਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे तत्र यास्तु वै चाल्पसात्त्विकाः । ता दृष्ट्वा सहसा सांबं सर्वाश्चुक्षुभिरे स्त्रियः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਲਪ-ਸੱਤਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਭ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 26

न स दृष्टः पुरा याभिरंतःपुरनिवासिभिः । मद्यदोषात्ततस्तासां स्मृतिलोपात्तथा बहु

ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 27

स्वभावतोऽल्पसत्त्वानां जघनानि विसुस्रुवुः । श्रूयते चाप्ययं श्लोकः पुराणप्रथितः क्षितौ

ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲਪ-ਸੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਟਿਹ-ਭਾਗ ਡੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

लोकेऽपि दृश्यते ह्येतन्मद्यस्याप्यथ सेवनात् । लज्जां मुंचंति निःशंका ह्रीमत्यो ह्यपि च स्त्रियः

ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ: ਮਦਿਰਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਲੱਜਾ-ਸ਼ੀਲ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਡਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 30

समांसैर्भोजनैः स्निग्धैः पानैः सीधुसुरासवैः । गंधैर्मनोज्ञैर्वस्त्रैश्च कामः स्त्रीषु विजृंभति

ਮਾਸ-ਭੋਜਨ ਦੇ ਰਸਦਾਰ ਪਕਵਾਨਾਂ, ਚਿਕਣੇ ਆਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਨ—ਸੀਧੁ, ਸੁਰਾ ਤੇ ਆਸਵ ਆਦਿ—ਨਾਲ, ਮਨੋਹਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਾ ਫੈਲਦੀ ਤੇ ਜਾਗ ਉਠਦੀ ਹੈ।

Verse 31

मद्यं न देयमत्यर्थं पुरुषेण विपश्चिता । मदोन्मत्ताः स्वभावेन पूर्वं संति यतः स्त्रियः

ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਦਿਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਅਤਿਅਧਿਕ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਦੋਨਮੱਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵੱਲ ਝੁਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 32

नारदोऽप्यथ तं सांबं प्रेषयित्वा त्वरान्वितः । आजगामाथ तत्रैव सांबस्यानुपदेन तु

ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਾਂਬ ਦੇ ਪਗਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ।

Verse 33

आयांतं ताः स्वयं दृष्ट्वा प्रियसौमनसं मुनिम् । सहसैवोत्थिताः सर्वा मदोन्मत्ता अपि स्त्रियः

ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਦੋਨਮੱਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਇਕਦਮ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 34

तासामथोत्थितानां तु वासुदेवस्य पश्यतः । भित्त्वा वासांस्यनर्घाणि पात्रेषु पतितानि तु

ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਮੋਲ ਵਸਤ੍ਰ ਫਟ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਏ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 35

जघनेषु विलग्नानि तानि पेतुः पृथक्पृथक् । तद्दृष्ट्वा तु हरिः कुद्धस्ताः शशाप ततोऽबलाः

ਕਮਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿਮੜੇ ਹੋਏ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਅਬਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 36

यस्माद्गतानि चेतांसि मां मुक्त्वाऽन्यत्र वः स्त्रियः । तस्मात्पतिकृतांल्लोकानायुषोंऽते न यास्यथ

‘ਹੇ ਇਸਤ੍ਰਿਓ! ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿੱਤ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਤੀ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਵੋਗੀਆਂ।’

Verse 37

पतिलोकात्परिभ्रष्टाः स्वर्गमार्गात्तथैव च । भूत्वा ह्यशरणा भूयो दस्युहस्तं गमिष्यथ

ਪਤਿ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਭਟਕ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ; ਫਿਰ ਮੁੜ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਚ ਪੈ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 38

शापदोषात्ततस्तस्मात्ताः स्त्रियो गां गते हरौ । हृताः पांचनदैश्चौरैरर्जुनस्य प्रपश्यतः

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸ਼ਾਪ-ਦੋਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪੰਚਨਦ ਦੇ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 39

अल्पसत्त्वाश्च याश्चासंस्ता गता दूषणं स्त्रियः । रुक्मिणी सत्यभामा च तथा जांबवती प्रिये

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਲੈ ਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ; ਪਰ ਰੁਕਮਿਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਅਤੇ ਜਾਂਬਵਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ।

Verse 40

न प्राप्ता दस्युहस्तं ताः स्वेन सत्त्वेन रक्षिताः । शप्त्वैवं ताः स्त्रियः कृष्णः सांबमप्यशपत्पुनः

ਉਹ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਤ੍ਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆਤ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 41

यस्मादतीव ते कांतं दृष्ट्वा रूपमिमाः स्त्रियः । क्षुब्धाः सर्वा यतस्तस्मात्कुष्ठरोगमवाप्नुहि

ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਕੋਢ ਰੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂ।

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सांबो लज्जासमन्वितः । उवाच प्रहसन्वाक्यं स स्मरन्नृषिसत्तमम्

ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਂਬ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਧੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਿਆ।

Verse 43

अनिमित्तमहं तात भावदोषविवर्जितः । शप्तो न मेऽत्र वै कुद्धो दुर्वासा नान्यथा वदेत्

ਹੇ ਪਿਤਾ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ, ਮਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਹੀਂ; ਦੁਰਵਾਸਾ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।

Verse 44

एवमुक्त्वा ततः सांबः कृष्णं कमललोचनम् । ततो वैराग्यसंयुक्तश्चिन्ताशोकपरायणः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਂਬ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

प्रभासक्षेत्रमगमत्सर्वपातकनाशनम् । एवं तत्क्षेत्रमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 46

प्रतिष्ठाप्य सहस्रांशुं देवं पापनिषूदनम् । ततश्चाराधयामास परं नियममाश्रितः

ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਦੇਵ—ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਸੂਰਯ—ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 47

त्रिसंध्यं पूजयामास दिव्यगंधानुलेपनैः । स्तोत्रेणानेन भक्त्या वै स्तौति नित्यं दिनाधिपम्

ਉਹ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਦਿਨਾਧਿਪ, ਸੂਰ੍ਯਦੇਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 48

सांब उवाच । नमस्त्रैलोक्यदीपाय नमस्ते तिमिरापह । नमः पंकजनाथाय नमः कुमुदशत्रवे

ਸਾਂਬ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਮਲ-ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਕੁਮੁਦ (ਰਾਤ ਦੇ ਕਮਲ) ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 49

नमो जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धात्रे नमोऽस्तु ते । देवदेव नमस्यामि सूर्यं त्रैलोक्यदीपकम्

ਜਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਨਮੋ; ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਦੀਪਕ ਸੂਰ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 50

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एष प्रथमः सुराणाम् । हिरण्यगर्भः पुरुषो महात्मा स पठ्यते वै तमसः परस्तात्

ਆਦਿਤ੍ਯ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ—ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ, ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਮ—ਉਹ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

इति स्तुतस्तदा सूर्यः प्रसन्नेनांतरात्मना । उवाच दर्शनं गत्वा सांबं जांबवतीसुतम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਚਨ ਕਹੇ।

Verse 52

सांबसांब महावाहो शृणु गोविन्दनन्दने । स्तोत्रेणानेन तुष्टोऽहं वरं ब्रूहि यदीप्सितम्

ਹੇ ਸਾਂਬ, ਸਾਂਬ, ਮਹਾਬਾਹੋ—ਸੁਣ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ-ਨੰਦਨ। ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਜੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਹੋਵੇ, ਕਹਿ ਦੇ।

Verse 53

सांब उवाच । कृष्णेनाहं सुरश्रेष्ठ शप्तः पापः सुदुर्मतिः । कुष्ठांतं कुरु मे देव यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो

ਸਾਂਬ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਤੇ ਕੁਬੁੱਧੀ ਹਾਂ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋੜ੍ਹ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦੇ।

Verse 54

श्रीभानुरुवाच । भूय एव महाभाग नीरोगस्त्वं भविष्यसि । यादृग्रूपः पुरा ह्यासीर्मम चैव प्रसादतः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਯ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਨਿਰੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾ ਸੀ।

Verse 55

अद्य प्रभृति नेक्ष्यास्ता विष्णुभार्याः कथंचन । न तासां दर्शने जातु स्थातव्यं यदुनन्दन

ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਹੇ ਯਦੁਨੰਦਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਾ ਰਹੀਂ।

Verse 56

तासामीर्ष्यापरीतेन विष्णुना प्रभविष्णुना । कुष्ठं ते यादवश्रेष्ठ प्रदत्तं हि महात्मना

ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 57

यो मां स्तोत्रेण चानेन समागत्य च स्तोष्यति । न तस्यान्वयसंभूतः कुष्ठी कश्चिद्भविष्यति

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 58

अथादित्यस्य नामानि सम्यग्जानीहि द्वादश । द्वादशैव तथान्यानि तानि वक्ष्याम्यशेषतः

ਹੁਣ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰਜ-ਦੇਵ) ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਹਨ—ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਾਟ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਹਾਂਗਾ।

Verse 59

आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरोऽर्कः प्रतापनः । मार्त्तंडो भास्करो भानुश्चित्रभानुर्द्दिवाकरः

ਆਦਿਤ੍ਯ, ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰ੍ਯ, ਮਿਹਿਰ, ਅਰਕ, ਪ੍ਰਤਾਪਨ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸਕਰ, ਭਾਨੁ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਅਤੇ ਦਿਵਾਕਰ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 60

रविर्द्वादशनामैवं ज्ञेयः सामान्यनामभिः । विष्णुर्धाता भगः पूषा मित्रोंऽशुर्वरुणो ऽर्यमा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਵਿ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਧਾਰਣ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਵਿਸ਼੍ਣੁ, ਧਾਤਾ, ਭਗ, ਪੂਸ਼ਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅੰਸ਼ੁ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਾ।

Verse 61

इन्द्रो विवस्वांस्त्वष्टा च पर्जन्यो द्वादशः स्मृतः । इति ते द्वादशादित्याः पृथक्त्वेन प्रकीर्तिताः

ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ, ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 62

उत्तिष्ठंति सदा ह्येते मासैर्द्वादशभिः क्रमात् । विष्णुस्तपति वै चैत्रे वैशाखे चार्यमा सदा

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਆਦਿਤ੍ਯ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਉੱਠ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੈਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਅਰ੍ਯਮਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

विवस्वाञ्ज्येष्ठमासे तु आषाढे चांशुमांस्तथा । पर्ज्जन्यः श्रावणे मासि वरुणः प्रौष्ठसंज्ञिके

ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਅਧਿਪਤਿ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਭੀ। ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ-ਦਾਤਾ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੌਸ਼ਠ ਨਾਮਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 64

इन्द्रश्चाश्वयुजे मासि धाता तपति कार्तिके । मार्गशीर्षे तथा मित्रः पौषे पूषा दिवाकरः

ਆਸ਼੍ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਧਿਪਤਿ ਹੈ; ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਨ—ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ!—ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 65

माघे भगस्तु विज्ञेयस्त्वष्टा तपति फाल्गुने । शतैर्द्वादशभिर्विष्णू रश्मीनां दीप्यते सदा

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗ ਅਧਿਪਤਿ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਾਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਸਦਾ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

दीप्यते गोसहस्रेण शतैश्च त्रिभिरर्यमा । द्विसप्तकैर्विवस्वांस्तु अंशुमान्पञ्चकैस्त्रिभिः

ਅਰ੍ਯਮਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੰਜ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 67

विवस्वानिव पर्जन्यो वरुणश्चार्यमा इव । इन्द्रस्तु द्विगुणैः षड्भिर्भात्येकादशभिः शतैः

ਪਰਜਨ੍ਯ ਵਿਵਸਵਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਵਰੁਣ ਆਰ੍ਯਮਨ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਛੇ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਪਦਾ ਹੈ।

Verse 68

मित्रवच्च भगस्त्वष्टा सहस्रेण शतेन च । उत्तरोपक्रमेऽर्कस्य वर्धन्ते रश्मयः सदा । दक्षिणोपक्रमे भूयो ह्रसन्ते सूर्यरश्मयः

ਮਿਤ੍ਰ, ਭਗ, ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਆਦਿ—ਕੁੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕ ਸੌ—ਸੂਰਯ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਕ ਦੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਸਦਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੱਖਿਣਾਯਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਫਿਰ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 69

एवं द्वादश मूर्तिस्थः प्रभासक्षेत्रमध्यतः । सांबादित्येति विख्यातः स्थास्ये मन्वन्तरान्तरे

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਰਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਟਿਕਾਂਗਾ, ਅਤੇ “ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹਾਂਗਾ।

Verse 70

माघस्य शुक्लपक्षे तु पञ्चम्यां यादवोत्तम । एकभक्तं सदा ख्यातं षष्ठ्यां नक्तमुदाहृतम्

ਮਾਘ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ‘ਏਕਭਕਤ’ ਵਰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ। ਛਠੀ ਨੂੰ ‘ਨਕਤ’ ਵਰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ।

Verse 71

सप्तम्यामुपवासं तु कृत्वा सांबार्कसंनिधौ । रक्तचन्दनमिश्रैस्तु करवीरैर्महाव्रतः

ਫਿਰ ਸੱਤਮੀ ਨੂੰ ਸਾਂਬਾਰਕ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਭਗਤ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਕਰਵੀਰ (ਕਨੇਰ) ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 72

दत्त्वा कुन्दरकं धूपं पूजयेद्भास्करं बुधः । ब्राह्मणान्दिव्यभोज्येन भोजयित्वाऽपि शक्तितः

ਕੁੰਦਰਕ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 73

एवं यः कुरुते सम्यक्सांबादित्यस्य पूजनम् । सम्यक्छ्रद्धासमायुक्तः संप्राप्स्यत्यखिलं फलम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੂਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 74

ईश्वर उवाच । एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत । सांबोऽपि निर्जरो भूत्वा द्वारकां पुनरागमत्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਸਾਂਬ ਵੀ ਰੋਗ ਤੇ ਜਰਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਪਰਤ ਆਇਆ।

Verse 75

इत्येतत्कथितं देवि सांबादित्यमहोदयम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਮਹੋਦਯ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੋਗਤਾ ਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 101

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सांबादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ, “ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਇਕਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।