Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

यो नरः कार्त्तिके स्नानं गोमत्यां कुरुते द्विजाः । प्रसन्नो भगवांस्तस्य लक्ष्म्या सह न संशयः

Transliteration

yo naraḥ kārttike snānaṃ gomatyāṃ kurute dvijāḥ | prasanno bhagavāṃstasya lakṣmyā saha na saṃśayaḥ

Translation

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कार्त्तिके: in the month of Kārttika
• कार्त्तिके: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्त्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कालवाचक (time-locative)

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• गोमत्याम्: in the Gomati
• गोमत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), बहुवचन

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• लक्ष्म्या: with Lakshmi
• लक्ष्म्या: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय—सहार्थक (preposition-like indeclinable)

• न: no/not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय—निषेध

• संशयः: doubt
• संशयः: Sambandha (Idiomatic predicate/वाक्यांश)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्ये—न संशयः (idiom)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: At sunrise in Kārttika, devotees descend the stone steps of Gomati-ghāṭa; a central bather offers arghya while envisioning Viṣṇu with Lakṣmī above the river, radiating calm blessing; temple flags flutter in the sea breeze.

Characters & Entities

• Gomatī
• Kārttika
• Bhagavān (Viṣṇu)
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seasonal vrata-dharma (Kārttika observance) joined with tīrtha-snāna invites divine favor—Bhagavān with Lakṣmī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomatī-tīrtha connected with Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kārttika-month bathing (snāna) in the Gomati river/tīrtha.