Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं राहुग्रस्ते दिवाकरे । स्नानमात्रेण तत्पुण्यं गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

Transliteration

kurukṣetre ca yatpuṇyaṃ rāhugraste divākare | snānamātreṇa tatpuṇyaṃ gomatyāṃ kṛṣṇasannidhau

Translation

ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਨਿਧਿ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• कुरुक्षेत्रे: in Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: कुरूणां क्षेत्रम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• यत्: whatever/that which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/nominative), एकवचन; पुण्यम् इति विशेषणम् (relative)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/nominative), एकवचन

• राहुग्रस्ते: when seized by Rāhu (eclipsed)
• राहुग्रस्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: राहु+ग्रस्त (प्रातिपदिक; ग्रस् धातु → ग्रस्त कृदन्त)
• Form: सप्तमी (7/locative), एकवचन; पुंलिङ्ग; तत्पुरुषः: राहुणा ग्रस्तः (locative absolute-सम्बन्धः)

• दिवाकरे: in the sun
• दिवाकरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7/locative), एकवचन; कर्मधारयः: दिवा+करः (sun)

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान+मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः: स्नानस्य मात्रम् (mere bathing)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/nominative), एकवचन; पुण्यम् इति विशेषणम्

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/nominative), एकवचन

• गोमत्याम्: in (the river) Gomati
• गोमत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7/locative), एकवचन

• कृष्णसन्निधौ: in the presence of Kṛṣṇa
• कृष्णसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण+सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7/locative), एकवचन; तत्पुरुषः: कृष्णस्य सन्निधिः

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at the Gomatī’s sacred bank with Dvārakā’s temples and Kṛṣṇa’s presence implied; a distant solar eclipse motif symbolically referenced (Rāhu grasping the sun).

Characters & Entities

• Kurukṣetra
• Rāhu
• Sun (Divākara)
• Gomatī
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The presence of Bhagavān Kṛṣṇa sanctifies place and act: even a simple bath at the right tīrtha can equal extraordinary merits elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomatī tīrtha at Dvārakā, specifically “in the presence of Kṛṣṇa” (kṛṣṇa-sannidhau).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in the Gomatī; its merit is declared equivalent to eclipse-bathing at Kurukṣetra.