Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

कोटिलिंगं त्रिनेत्रं च देवं भृगुवनेचरम् । दीपेश्वरं महानादं देवं चैवाचलेश्वरम्

Transliteration

koṭiliṃgaṃ trinetraṃ ca devaṃ bhṛguvanecaram | dīpeśvaraṃ mahānādaṃ devaṃ caivācaleśvaram

Translation

ਕੋਟਿਲਿੰਗ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ; ਦੀਪੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨਾਦ, ਅਤੇ ਅਚਲੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਤੇ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।

Word by Word

• कोटिलिङ्गम्: the Koṭiliṅga (name of a liṅga)
• कोटिलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां लिङ्गम्)

• त्रिनेत्रम्: the three-eyed one
• त्रिनेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि नेत्राणि यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भृगुवनेचरम्: the one who dwells/moves in Bhṛgu’s forest
• भृगुवनेचरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (भृगुवने चरः)

• दीपेश्वरम्: Dīpeśvara (Lord of Dīpa)
• दीपेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दीपस्य ईश्वरः)

• महानादम्: the great-sounding one
• महानादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् नादः यस्य/महानादः)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• अचलेश्वरम्: Acaleśvara (Lord of the mountain/immovable)
• अचलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अचल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अचलस्य ईश्वरः)

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narration style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭiliṅga / Dīpeśvara / Acaleśvara (as invoked Śaiva tīrthas within the māhātmya)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim walks through a sacred grove (Bhṛgu-vana) where countless liṅgas appear like stones of light; a lamp-lit shrine (Dīpeśvara) glows at dusk; a mountain-temple (Acaleśvara) stands immovable; subtle sound-waves (Mahānāda) ripple through the sky.

Characters & Entities

• Koṭiliṅga
• Trinetra (Śiva)
• Bhṛguvana
• Dīpeśvara
• Mahānāda
• Acaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames devotion through sacred naming—Śiva’s epithets and shrine-names become a guide to pilgrimage and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭiliṅga and Bhṛguvana-associated Śiva are highlighted, alongside Dīpeśvara, Mahānāda, and Acaleśvara as revered Śaiva sites.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is a tīrtha/Śiva-stuti list rather than a procedural injunction.