Adhyaya 39

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी । उन्मीलिनी वंजुली च त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਜਯੰਤੀ—ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਉਨਮੀਲਿਨੀ, ਵੰਜੁਲੀ, ਤ੍ਰਿਸਪਰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਕਸ਼ਵਰੱਧਿਨੀ।

Verse 2

पुण्यं सर्वपुराणानां ते लभंते दिनेदिने । पक्वान्नं ये प्रकुर्वंति हविर्द्धान्यसमुद्भवम्

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਵਿਸ-ਧਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪੱਕਾ ਅੰਨ ਨਿਵੇਦਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 3

जागरे पद्मनाभस्य घृतेनैव सुपाचितम् । वर्तिद्वयसमायुक्तं दीपं घृतसमन्वितम्

ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਵੇਲੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਘਿਉ ਨਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਦੋ ਬੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 4

यः कुर्य्याज्जागरे विष्णोः शालिग्रामशिलाग्रतः । शालग्रामशिलाग्रे तु ये प्रकुर्वंति जागरम्

ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਅੱਗੇ ਰਾਤ-ਜਾਗਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—(ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦੇ ਹਨ)।

Verse 5

कुर्वंति नृत्यवाद्ये च लोकानां रंजनाय च । संछादयंति कुसुमैः शालिग्रामशिलां च ये

ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਨਾਚ ਅਤੇ ਵਾਜੇ-ਗਾਜੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 6

चक्रांकितां विशेषेण प्रतिमां वैष्णवीं द्विजाः । चंदनं च सकर्पूरं कृष्णागुरुसमन्वितम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰ-ਅੰਕਿਤ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣ ਅਗਰੂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੇਪ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

Verse 7

युक्तं मृगमदेनापि यः करोति विलेपनम् । द्वादश्यां देवदेवस्य रात्रौ जागरणे सदा

ਜੋ ਕੋਈ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਲਈ ਸਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण च वोऽग्रतः । तत्फलं कोटितीर्थे तु उज्जयिन्यां महालये

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਵਰਤ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉੱਜਯਿਨੀ ਦੇ ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 9

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे मथुरायां त्रिपुष्करे । अयोध्यायां प्रयागे च तीर्थे सागरसंगमे

ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਮਥੁਰਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ; ਅਯੋਧਿਆ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 10

सर्वपुण्येषु तीर्थेषु देवतायतनेषु च । कृतैर्यज्ञायुतैस्तत्र व्रतदानैश्च पुष्कलैः

ਸਭ ਪੁੰਨਮਈ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਮਾਨੋ ਉੱਥੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਵਰਤ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੋਣ—ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

वेदैरधीतैर्यत्पुण्यं पुराणैश्चावगाहितैः । तपोभिश्चरितैः पुण्यं सम्यगाश्रम पालनैः

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਨਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਪੁੰਨ (ਇਸ ਨਾਲ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं वेदव्यासेन पुत्रक । तत्फलं जागरे विष्णोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਲਕ, ਜੋ ਫਲ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਫਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ।

Verse 13

हैमवत्यै पुरा प्रोक्तं कैलासे शूलपाणिना । नारदाय पुरा प्रोक्तं ब्रह्मणा मत्समीपतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਹੈਮਵਤੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 14

अरुणेन वज्रहस्ताय कथितं पृच्छते पुरा । द्वादशीजागरस्योक्तं फलं विप्रा मया च वः । तत्कुरुध्वं द्विजा यूयं जागरं विष्णुवासरे

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਰੁਣ ਨੇ ਵਜ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਜਾਗਰਣ ਕਰੋ।

Verse 15

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्प्राह बलिं पौत्रं स्वकं ततः । त्वमपि श्रद्धया पौत्र कुरु जागरणं हरेः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੌਤਰੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਪੌਤਰੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕਰ।”

Verse 16

द्वारका मनसा ध्याता पापं वर्षशतान्वितम् । कीर्तनाच्छतजन्मोत्थं दहते नात्र संशयः

ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਉਣ ਨਾਲ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 17

पापं जन्मसहस्रोत्थं पदमात्रेण गच्छताम् । द्वारका हरते नूनं मुक्तिः कृष्णस्य दर्शनात्

ਜੋ ਉਸ ਵੱਲ ਕੇਵਲ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਦੁਆਰਕਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

न शक्नोति यदा गंतुं द्वारकां चैव मानवः । माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं गृहे

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਕਾ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਦੁਆਰਕਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 19

दातव्यं वैष्णवानां तु श्रोतव्यं भक्तिभावतः । द्वादश्यां च विशेषेण पठनीयं तु जागरे

ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 20

द्वारका संभवं पुण्यं स संप्राप्नोति मानवः । प्रसादाद्वासुदेवस्य सत्यंसत्यं च भाषितम्

ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਕਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਪੁੰਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ; ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ—ਸੱਚ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

गृहे संतिष्ठते नित्यं मथुरा द्वारका तथा । अवंती च तथा माया प्रयागं कुरुजांगलम्

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਥੁਰਾ ਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਵੀ ਨਿਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 22

त्रिपुष्करं नैमिषं च गंगाद्वारं च सौकरम् । चंद्रेशं चैव केदारं तथा रुद्रमहालयम्

ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ, ਨੈਮਿਸ਼, ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਅਤੇ ਸੌਕਰ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚੰਦਰేశ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਾਮ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਇੱਥੇ ਸਮੇਟੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 23

वस्त्रापथं महादेवं महाकालं तथैव च । भूतेश्वरं भस्मगात्रं सोमनाथमुमापतिम्

ਵਸਤ੍ਰਾਪਥ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ; ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ—ਭਸਮ-ਲਿਪਤ ਪ੍ਰਭੂ—ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ, ਉਮਾ-ਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਵਨ ਰੂਪ ਤੇ ਆਸਨ ਇੱਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 24

कोटिलिंगं त्रिनेत्रं च देवं भृगुवनेचरम् । दीपेश्वरं महानादं देवं चैवाचलेश्वरम्

ਕੋਟਿਲਿੰਗ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ; ਦੀਪੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨਾਦ, ਅਤੇ ਅਚਲੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਤੇ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।

Verse 25

ब्रह्मादयः सुरगणा गृहे तिष्ठंति सर्वदा । पितरो नागगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਿਤਰ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਮੁਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ।

Verse 26

तीर्थानि यानि कानि स्युरश्वमेधादयो मखाः । कृष्णजन्माष्टमीं पौत्र यः करोति विशेषतः

ਹੇ ਪੌਤ੍ਰ! ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯੱਗ ਹਨ—ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ-ਉਤਸਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਸੰਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

यथा भागवतं शास्त्रं तथा भागवतो नरः । उभयोरंतरं नास्ति हरहर्योस्तथैव च

ਜਿਵੇਂ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਭਗਤ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ।

Verse 28

नीलीक्षेत्रं तु यो याति मूलकं भक्षयेत्तु यः । नैवास्ति नरकोद्धारं कल्पकोटिशतैरपि

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਨੀਲੀ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੂਲਕ (ਮੂਲੀ) ਖਾਏ—ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰ ਨਹੀਂ, ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 29

नीलीकर्म तु यः कुर्य्याद्ब्राह्मणो लोभमोहितः । नाप्नोति सुकृतं किंचित्कुर्य्याद्वा रसविक्रयम्

ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ‘ਨੀਲੀ-ਕਰਮ’ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ‘ਰਸ’ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰੇ (ਰਸ-ਵਿਕ੍ਰਯ), ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।

Verse 30

प्रसीदति न विश्वात्मा वैष्णवे चापमानिते । अश्वत्थं छेदयेद्यो वै एकैकस्मिंश्च पर्वणि

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅਸ਼ਵਤਥ (ਪੀਪਲ) ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵਣ ਦੇ ਦਿਨ—ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

मन्वंतराणि तावंति रौरवे वसतिर्भवेत् । अरिष्टकाष्ठैर्दैत्येंद्र कार्य्यं यः कुरुते क्वचित् । न पूजामर्घदानं च तस्य गृह्णाति भास्करः

ਜਿੰਨੇ ਮਨਵੰਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਜੋ ਕੋਈ ਕਦੇ ਵੀ ਅਰਿਸ਼ਟ ਕਾਠ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ-ਦਾਨ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 32

छेदापकस्य चार्के तु च्छेदकस्य च दैत्यज । शतं जन्मानि दारिद्यं जायते च सरोगता

ਹੇ ਦੈਤਿ-ਪੁੱਤਰ! ਜੋ ਅਰਕਾ (ਸੂਰਜ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼) ਨੂੰ ਕਟਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

रोपयेत्पालयेद्यो वै सूर्य्यवृक्षं नरोत्तमः । सप्तकल्पं वसेत्सोऽत्र समीपे भास्करस्य हि

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਪਦਾ ਅਤੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 34

रोपितैर्देववृक्षैस्तु यत्फलं लक्षकोटिभिः । न्यग्रोधवृक्षेणैकेन रोपितेन फलं हि तत्

ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਸਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੋਪਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਕੋ ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ (ਵਟ/ਬੜ) ਦੇ ਰੋਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

धात्रीद्रुमेऽप्येवमेव फलं भवति रोपिते । तुलसीरोपणे चैव अधिकं चापि सुव्रत । अमरत्वं च ते यांति नात्र कार्य्या विचारणा

ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਪਣ ਨਾਲ ਵੀ ਓਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਤੁਲਸੀ ਰੋਪਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 36

द्वारकां कलिकाले तु प्रातरुत्थाय कीर्तयेत् । स सर्वपापनिर्मुक्तः स्वर्गं याति न संशयः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ; ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

रोहिणीसहिता ये न द्वादशी समुपोषिता । महापातकसंयुक्तः कल्पांते नाकमाप्नुयात्

ਜੋ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 38

वासरः को विना सूर्य्यं विना सोमेन का निशा । विना वृक्षेण को ग्रामो द्वादशी किं व्रतं विना

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦਿਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ? ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ? ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪਿੰਡ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ? ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਕੀ?

Verse 39

गृहं च नरकं तस्य यमदण्डं द्वितीयकम् । न यत्र पठते नित्यं विष्णोर्नामसहस्रकम्

ਉਹ ਘਰ ਹੀ ਨਰਕ ਹੈ, ਯਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਡੰਡਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 40

नरकं च भवेत्तस्य द्वितीयं यमशासनम् । नैव भागवतं यत्र पुराणं गीयते कलौ । अन्धकूपेषु क्षिप्यंते ज्वलितेषु हुताशने

ਉਹ ਥਾਂ ਨਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਰਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਗਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਐਸੇ ਲੋਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਧਕਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 41

द्विषंति ये भागवतं न कुर्वंति दिनं हरेः । यमदूतैश्च नीयन्ते तथा भूमौ भवंति ते

ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਤ-ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਯਮਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਧਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

वाच्यमानं न शृण्वंति हरेश्चरितमुत्तमम् । करपत्रैश्च पीड्यंते सुतीव्रैर्यम शासनात्

ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹੱਥ-ਸਮਾਨ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 43

निन्दां कुर्वंति ये पापा वैष्णवानां महात्मनाम् । तेषां निरयपातस्तु यावदाभूतसंप्लवम्

ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਹਾਤਮਾ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪਤਨ-ਦਸ਼ਾ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 44

गोकोटितीर्थादधिकं स्नानं तत्राधिकं भवेत् । ये पश्यंति महापुण्या गोपीचंदनमृत्तिकाम् । गंगास्नानफलं तेषां जायते नात्र संशयः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਪੁਣੀ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 45

वैष्णवानां प्रयच्छंति गोपीचं दनमृत्तिकाम् । येषां ललाटे तिलकः गोपीचंदनसंभवम्

ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤਿਲਕ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 46

गोपीचंदनपुंड्रेण द्वादश्यां जागरे कृते । विष्णोर्नामसहस्रस्य पाठेन मुक्तिमाप्नुयात्

ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਤਿਲਕ ਨਾਲ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 47

ये नित्यं प्रातरुत्थाय वैष्णवानां तु कीर्तनम् । गोमतीस्मरणं कुर्युः कृष्णतुल्या न संशयः

ਜੋ ਨਿੱਤ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 48

ये नित्यं प्रातरुत्थाय द्वारकेति वदंति च । तीर्थकोटिभवं पुण्यं लभंते च दिनेदिने

ਜੋ ਨਿੱਤ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ‘ਦ੍ਵਾਰਕਾ’ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।