Adhyaya 23

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यमिंद्रद्युम्न निबोध मे । कलौ निवसते यत्र क्लेशहा रुक्मिणीपतिः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਸੁਣ—ਜਿੱਥੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਲੇਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਰੁਕਮਿਣੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

कलौ कृष्णस्य माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च । न तेषां जायते वासो यमलोके युगाष्टकम्

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ—ਅੱਠ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 3

नित्यं कृष्णकथा यस्य प्राणादपि गरीयसी । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परं नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਕਥਾ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਦੁਲੱਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 4

मन्वंतरसहस्रैस्तु काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकावासे वसतां पंचभिर्दिनैः

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

कलौ निवसते यस्तु श्वपचो द्वारकां यदि । यतीनां गतिमाप्नोति प्राह ह्येवं प्रजापतिः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਵਪਚ (ਅਤਿ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਦਾ) ਵੀ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 6

द्वारकां गंतुकामं यः प्रत्यहं कुरुते नरः । फलमाप्नोति मनुजः कुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सोमग्रहे च यत्प्रोक्तं यत्फलं सोमनायके । दृष्ट्वा तत्फलमाप्नोति द्वारवत्यां जनार्द्दनम्

ਸੋਮ-ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਦਵਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

पुष्करे कार्त्तिकीं कृत्वा यत्फलं वर्षकोटिभिः । तत्फलं द्वारकावासे दिनेनैकेन जायते

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕੀ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 9

द्वारकायां दिनैकेन दृष्टे देवकिनंदने । फलं कोटिगुणं ज्ञेयमत्र लक्षशतोद्भवम्

ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਵਕੀ-ਨੰਦਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣੋ—ਲੱਖਾਂ-ਲੱਖ ਪੁੰਨ ਉਪਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

कलौ निवसतां भूप धन्यास्तेषां मनोरथाः । कृष्णस्य दर्शने नित्यं द्वारकागमने मतिः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਧੰਨ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

एकामपि द्वादशीं तु यः करोति नृपोत्तम । कृष्णस्य सन्निधौ भूप द्वारकायाः फलं शृणु

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਹੇ ਭੂਪ! ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣੋ: ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੀ ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

धन्यास्ते कृतकृत्यास्ते ते जना लोकपावनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैस्तु पापकोट्ययुतापहम्

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ, ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਨ ਉਹ, ਉਹ ਲੋਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਮੁਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ-ਅਰਬਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

यत्फलं व्रतसंयुक्तैर्वासरैः कृष्णसंयुतैः । यज्ञैर्दानैर्बृहद्भिश्च द्वारकायां तथैकया

ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਫਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਵਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नराः कृष्ण मूर्धनि । शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 15

दधि क्षीराद्दशगुणं घृतं दध्नो दशोत्तरम् । घृताद्दशगुणं क्षौद्रं क्षौद्राद्दशगुणोत्तरम्

ਦਹੀਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਘੀ ਦਹੀਂ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਹੈ; ਸ਼ਹਿਦ ਘੀ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 16

पुष्पोदकं च रत्नोदं वर्द्धनं च दशोत्तरम् । मंत्रोदकं च गंधोदं तथैव नृपसत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਜਲ, ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਅਤੇ ‘ਵਰਧਨ’ (ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਜਲ—ਹਰ ਇੱਕ ਦਸ ਗੁਣਾ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 17

इक्षो रसेन स्नपनं शतवाजिमखैः समम् । तथैव तीर्थनीरं स फलं यच्छति भूमिप

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਦਾ ਜਲ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭੂਪ।

Verse 18

कृष्णं स्नानार्द्रगात्रं च वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत्पापस्य मार्जनम्

ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੋਂਛਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਰਜਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

स्नापयित्वा जगन्नाथं पुष्पमालावरोहणम् । कुरुते प्रतिपुष्पं तु स्वर्णनिष्कायुतं फलम्

ਜਗੰਨਾਥ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਜੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਫੁੱਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 20

स्नानकाले तु देवस्य शंखादीनां तु वादनम् । कुरुते ब्रह्मलोके तु वसते ब्रह्मवासरम्

ਦੇਵ ਦੇ ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਆਦਿ ਮੰਗਲ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਿਤਨਾ ਵਸਦਾ ਹੈ।

Verse 21

स्नानकाले स कृष्णस्य पठेन्नामसहस्रकम् । प्रत्यक्षरं लभेत्प्रेष्टं कपिलागोशतोद्भवम्

ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪ੍ਰਿਯ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੌ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ।

Verse 22

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ ਰਾਜਨ, ਇਹੀ ਫਲ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤਾ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਗਜੇੰਦਰ-ਮੋਖਸ਼ਣ’ ਨਾਮਕ ਇਸ ਸਤਵ-ਰਾਜ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 23

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਹੋਰ ਸਤਵ ਪਾਠੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 24

किं पुनर्वेदपाठं तु स्नानकाले करोति यः । तस्य यल्लभते पुण्यं न ज्ञातं नरनायक

ਜੋ ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰ-ਨਾਇਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

Verse 25

स्नान काले च संप्राप्ते कृष्णस्याग्रे तु नर्तनम् । गीतं चैव पुनस्तत्र स्तवनं वदनेन हि

ਜਦੋਂ ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾਚ ਕਰੇ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਗਾਇਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰੇ।

Verse 26

स्नानकाले तु कृष्णस्य जयशब्दं करोति यः । करताल समायुक्तं गीतनृत्यं करोति च

ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ‘ਜੈ’ ਦਾ ਨਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਗੀਤ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

तत्र चेष्टां प्रकुर्वाणो हसते जल्पतेऽपि वा । मुक्तं तेन परं मातुर्योनियंत्रस्य निर्गमम्

ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਈ ਹੱਸੇ ਜਾਂ ਬੋਲੇ ਵੀ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਯੋਨੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

नोत्तानशायी भवति मातुरंके नरेश्वर । गुणान्पठति कृष्णस्य यः काले स्नानकर्मणः

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਸਨਾਨ-ਕਰਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ—ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ਿਸ਼ੁ-ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 29

चंदनागुरुमिश्रेण कंकुमेन सुगंधिना । विलेपयति यः कृष्णं कर्पूरमृगनाभिना । कल्पं तु भवने विष्णोर्वसते पितृभिः सह

ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਿੱਚ ਅਗਰੂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਕੇਸਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਕਲਪ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 30

प्रत्येकं चंदनादीनामिंद्रद्युम्न न चान्यथा । नानादेशसमुद्भूतैः सुवस्त्रैश्च सुकोमलैः

ਹੇ ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ—ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹਰ ਅਰਪਣਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਬਹੁਤ ਨਰਮ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ) ਵੱਖਰੀ ਪੂਜਾ ਬਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 31

धूपयित्वा सुगंधैश्च यो धूपयति मानवः । मन्वंतराणि वसते तत्संख्यानि हरेर्गृहे

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ ਅਰਪ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਪਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 32

स्वशक्त्या देवदेवेशं भूषणैर्भूषयंति च । हेमजैरतुलैः शुभ्रैर्मणिजैश्च सुशोभनैः

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਅਤੁੱਲ ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ।

Verse 33

तेषां फलं महाराज रुद्राश्च वासवादयः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਐਸੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

Verse 34

जानंति मुनयो नैव वर्जयित्वा तु माधवम् । येऽर्चयंति जगन्नाथं कृष्णं कलिमलापहम् । केतकीतुलसीपत्रैः पुष्पैर्मालतिसंभवैः

ਮੁਨੀ ਇਹ ਭੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਮਾਧਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਜੋ ਜਗੰਨਾਥ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਲਿ-ਮਲ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨੂੰ ਕੇਤਕੀ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਤੀ-ਜਨਮੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

तद्देशसंभवैश्चान्यैर्भूरिभिः कुसुमैर्नृप । एकैकं नृप शार्दूल राजसूयसमं स्मृतम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ! ਇਕ-ਇਕ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 36

ये कुर्वंति नराः पूजां स्वशक्त्या रुक्मिणीपतेः । क्रीडंति विष्णुलोके ते मन्वतरशतं नराः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁਕਮਿਣੀਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 37

यः पुनस्तुलसीपत्रैः कोमलमंजरीयुतैः । पूजयेच्छ्रद्धया यस्तु कृष्णं देवकिनंदनम्

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਕੋਮਲ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ, ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਪਰਮ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

या गतिर्योगयुक्तानां या गतिर्योगशालिनाम् । या गतिर्दानशीलानां या गतिस्तीर्थसेविनाम्

ਜੋ ਗਤੀ ਯੋਗ-ਯੁਕਤਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਤੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਾਂ ਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਗਤੀ ਦਾਨਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਤੀ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਹੈ—

Verse 39

या गतिर्मातृभक्तानां द्वादशीं वेधवर्जिताम् । कुर्वतां जागरं विष्णोर्नृत्यतां गायतां फलम्

ਮਾਤਾ-ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪਰਮ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਧ-ਰਹਿਤ (ਸ਼ੁੱਧ) ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

वैष्णवानां तु भक्तानां यत्फलं वेदवादिनाम् । पठतां वैष्णवं शास्त्रं वैष्णवानां तु यच्छताम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਭਗਤ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

तुलसीमालया कृष्णः पूजितो रुक्मिणी पतिः । फलमेतन्महीपाल यच्छते नात्र सशयः

ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 42

यथा लक्ष्मीः प्रिया विष्णोस्तुलसी च ततोऽधिका । द्वारकायां समुत्पन्ना विशेषेण फलाधिका

ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਲਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੱਧ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 43

यत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तुलसीदलमालया । पूजितो द्वारकातुल्यं पुण्यं स यच्छते कलौ

ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੁਲਸੀ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭੀ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 44

योऽर्चयेत्केतकीपत्रैः कृष्णं कलिमलापहम् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधस्यफलं यच्छति भूभुज

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੋਈ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਲੀ ਦੇ ਮਲ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਪੱਤੇ ਦੇ ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ્ઞ ਦਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 45

योऽर्चयेन्मालतीपुष्पैः कृष्णं त्रिभुवनेश्वरम् । तेनाप्तं नास्ति संदेहो यत्फलं दुर्लभं हरेः

ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਉਹ ਦੁਰਲਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 46

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

ਜੋ ਕੋਈ ਰਿਤੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਮਿਣੀਪਤੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹਨ।

Verse 47

कृष्णेनागुरुणा कृष्णं धूपयंति कलौ युगे । सकर्पूरेण राजेन्द्र कृष्णतुल्या भवंति ते

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਅਤੇ ਭਾਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 48

साज्येन गुग्गुलेनापि सुगंधेन जनार्द्दनम् । धूपयित्वा नरो याति पदं भूयः सदा शिवम्

ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਗੁੱਗਲ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਧੂਪ ਅਰਪੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਅਤਿ-ਮੰਗਲ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 49

यो ददाति महीपाल कृष्णस्याग्रे तु दीपकम् । पातकं तु समुत्सृज्य ज्योतीरूपं लभेत्पदम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

द्वारे कृष्णस्य यो नित्यं दीपमालां करोति हि । सप्तद्वीपवतीराज्यं द्वीपेद्वीपे फलं लभेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਨਿੱਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ-ਦਵੀਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 51

नैवेद्यानि मनोज्ञानि कृष्णाय विनिवेदयेत् । कल्पांतं तत्पितॄणां हि तृप्तिर्भवति शाश्वती

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

फलानि यच्छते यो वै सुहृद्यानि नरेश्वर । जायंते तस्य कल्पांतं सफलास्तु मनोरथाः

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਹਾਵਣੇ ਫਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਫਲਵੰਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 53

तांबूलं तु सकर्पूरं सपूगं नरनायक । कृष्णाय यच्छते यो वै पदं तस्याग्निदैवतम्

ਹੇ ਨਰ-ਨਾਇਕ, ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਸਮੇਤ ਤਾਂਬੂਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿਦੇਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

सनीरं कर्पुरोपेतं कुंभं कृष्णाग्रतो न्यसेत् । कल्पांते न जलापेक्षां कुर्वंति च पितामहाः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਰੱਖੋ; ਯੁਗਾਂਤ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 56

तत्कुले नास्ति पापिष्ठो न च लोके यमस्य च । वायुलोकान्महीपाल न पुनर्विद्यते गतिः

ਉਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਨ ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨ ਹੀ ਕੋਈ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਯੁਲੋਕ ਤੋਂ ਫਿਰ ਮਰਤ੍ਯ ਜਨਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 57

कृष्णवेश्मनि यः कुर्य्यात्सधूपं पुष्पमंडपम् । सपुष्पकविमानैस्तु क्रीडते कोटिभिर्द्दिवि

ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਵੇ, ਉਹ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

चलच्चामरवातेन कृष्णं यस्तोषयेन्नरः । तस्योत्तमांगं देवेशश्चुंबते स्वमुखेन हि

ਜੋ ਨਰ ਚਲਦੇ ਚਾਮਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ।

Verse 59

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वना । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते धर्मवारणम्

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਪੱਖੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ—ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਹੋਣ ਤੇ—ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ (ਵਾਯੁ) ਦੇਵਦੇਵ ਲਈ ਧਰਮ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਵਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

धूपं चंदनमालां तु कुरुते कृष्णसद्मनि । देवकन्यायुतैर्लक्षैः सेव्यते सुरनायकैः

ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਲੱਖਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 61

ध्वजमारोपयेद्यस्तु प्रासादोपरि भक्तितः । तस्य ब्रह्मपदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਪਰ ਧਵਜਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੰਗ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 62

प्रांगणं वर्णकोपेतं स्वस्तिकैश्च समन्वितैः । देवदेवस्य कुरुते क्रीडते भुवनत्रये

ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਲਈ ਆੰਗਣ ਨੂੰ ਰੰਗੋਲੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗੀਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੰਗਲ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

यो दद्यान्मण्डपे पुष्पप्रकरं रुक्मिणीपतेः । देवोद्यानेषु सर्वेषु क्रीडते नरनायकैः

ਜੋ ਰੁਕਮਿਣੀਪਤੀ ਦੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਉਦਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 64

प्रासादे देवदेवस्य चित्रकर्म करोति यः । वसते रुद्रलोके तु यावत्तिष्ठंति सागराः

ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਨਾ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 65

दद्याच्चन्द्रमयं यस्तु कृष्णोपरि नरेश्वर । वसते द्वारकां यावत्सोमलोके स तिष्ठति

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

छत्रं बहुशलाकं तु किंकिणीवस्रगुण्ठितम् । दिव्यरत्नैश्च संयुक्तं हेमदण्डसमन्वितम्

ਅਨੇਕ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਛਤਰ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—

Verse 67

समर्पयति कृष्णाय च्छत्रं लक्षार्बुदैर्वृतम् । अमरैः सहितः सर्वैः क्रीडते पितृभिः सह

ਜੋ ਉਹ ਛਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਅਮਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ (ਪੂਰਵਜਾਂ) ਸਮੇਤ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 68

दद्यान्नरविमानं तु कृष्णाय नरनायक । सत्कृतो धनदेनैव वसते ब्रह्मवासरम्

ਹੇ ਨਰ-ਨਾਇਕ! ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਰ-ਵਿਮਾਨ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਹਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਬੇਰ (ਧਨਦ) ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੱਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 69

कृता पूजा दिकं भूप ज्वलंतं कृष्णमूर्द्धनि । आरार्तिकं प्रकुर्वाणो मोदते कृष्णसन्निधौ

ਹੇ ਭੂਪ! ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਸਤਕ ਅੱਗੇ ਜਲਦੀ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 70

दीप्तिमंतं सकर्पूरं करोत्यारार्तिकं नृप । कृष्णस्य वसते लोके सप्तकल्पानि मानवः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਆਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 71

धृत्वा शंखोदकं यस्तु भ्रामयेत्केशवोपरि । संनिधौ वसते विष्णोः कल्पांतं क्षीरसागरे

ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਲ ਧਾਰ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਉੱਤੇ ਘੁਮਾਵੇ, ਉਹ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਖੀਰਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਨਿੱਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 72

एवं कृत्वा तु कृप्णस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । पठन्नामसहस्रं तु स्तवमन्यं पठन्नृप । सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते तु पदेपदे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਤੁਤੀ ਗਾਂਦਾ—ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਸੱਤਦਵੀਪ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 73

कुर्य्याद्दण्डनमस्कारमश्वमेधायुतैः समम् । कृष्णं संतोषयेद्यस्तु सुगीतैर्मधुरैः स्वरैः । सामवेदफलं तस्य जायते नात्र संशयः

ਦੰਡ-ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 74

यो नृत्यति प्रहृष्टात्मा भावैर्बहु सुभक्तितः । स निर्द्दहति पापानि मन्वंतरकृतान्यपि

ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

यः कृष्णाग्रे महाभक्त्या कुर्य्यात्पुस्तकवाचनम् । प्रत्यक्षरं लभेत्पुण्यं कपिलाशतदानजम्

ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੁਸਤਕ-ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 76

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 77

योगशास्त्राणि वेदांता न्पुराणं कृष्णसन्निधौ । पठंति रविबिंबं ते भित्त्वा यांति हरेर्लयम्

ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 78

गीता नामसहस्रं तु स्तवराजो ह्यनुस्मृतिः । गजेन्द्रमोक्षणं चैव कृष्णस्यातीव वल्लभम्

ਗੀਤਾ, ਨਾਮ-ਸਹਸ੍ਰ, ਸਤਵਰਾਜ (ਸਤੋਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ), ਅਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਗਜੇੰਦਰ-ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।

Verse 79

श्रीमद्रागवतं यस्तु पठते कृष्णसन्निधौ । कुलकोटिशतैर्युक्तः क्रीडते योगिभिः सदा

ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਦਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 80

यः पठेद्रामचरितं भारतं व्यासभाषितम् । पुराणानि महीपाल प्राप्तो मुक्तिं न संशयः

ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਰਾਮਚਰਿਤ, ਵਿਆਸ-ਉਚਾਰਿਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 81

द्वादशीवासरे प्राप्त एवं कुर्वंति ये नराः । गीताद्यैः शतसाहस्रं पुण्यं यच्छति केशवः

ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਰ ਇਸੀ ਰੀਤ ਨਾਲ—ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਆਦਿ ਭਕਤੀਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ—ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੱਖਾਂ-ਲੱਖ ਪੁੰਨ, ਇਕ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

जागरे कोटिगुणितं पुण्यं भवति भूभिप । वसतां द्वारकावासात्प्रत्यहं लभते फलम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਾਗਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 83

गोमतीनीरपूतानां कृष्णवक्त्रावलोकि नाम् । दर्शनात्पातकं तेषां याति वर्षशतार्जितम्

ਜੋ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ—ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ—ਉਸੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 84

धन्यास्ते मानुषे लोके गोमत्युदधिवारिणा । तर्पयंति पितॄन्देवान्गत्वा द्वारवतीं कलौ

ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 85

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगायां कुरुजांगले । प्रभासे शुक्लतीर्थे च श्रीस्थले पुष्करेऽपि च

ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ-ਤਟ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਸ਼ੁਕਲ-ਤੀਰਥ, ਸ਼੍ਰੀ-ਸਥਲ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਭੀ—

Verse 86

स्नानेन पिंडदानेन पितॄणां तर्पणे कृते । तृप्तिर्भवति भूपाल तथा गोमतिदर्शनात्

ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 87

योजनैर्बहुभिस्तिष्ठन्गोमतीति च यो वदेत् । चांद्रायणसहस्रस्य फलमाप्नोति यत्नतः

ਜੋ ਬਹੁਤ ਯੋਜਨਾਂ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ‘ਗੋਮਤੀ’ ਕਹੇ, ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 88

धन्या द्वारवती लोके वहते यत्र गोमती । स्वयं तु तिष्ठते यत्र नित्यं रुक्मिणिवल्लभः

ਧੰਨ ਹੈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਮਤੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਵੱਲਭ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 89

न स्नाता गोमतीतीरे कलौ पापेन मोहिताः । भविष्यति कथं तेषां पापबंधस्य संक्षयः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਬੰਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?

Verse 90

निर्मिता स्वर्गनिःश्रेणी कलौ कृष्णेन गोमती । मनसः प्रीतिजननी जंतूनां नरसत्तम

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੋਮਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਜਨਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 91

न दृश्यं स्वर्गसोपानं दृश्यते गोमतीसमम् । सुखदं पापिनां पुंसां स्नानमात्रेण मोक्षदम्

ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਸਵਰਗ-ਸੋਪਾਨ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਾਪੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 92

गोमतीनीरसंयुक्तो यत्र गर्जति सागरः । तत्र गच्छेन्नरव्याघ्र कृष्णस्तिष्ठति यत्र वै

ਜਿੱਥੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਗੱਜਦਾ ਹੈ, ਓ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਉੱਥੇ ਜਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 93

यत्र चक्रांकितशिला गोमत्युदधिनिःसृताः । यच्छंति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ਜਿੱਥੇ ਚੱਕਰ-ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?

Verse 94

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿੱਥੇ ਚੱਕਰ-ਅੰਕਿਤ ਨਿਰਮਲ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਾਸ ਲਈ—ਉਸ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?

Verse 95

अप्रदृश्या पुरा लोके दैत्यदानवरक्षसाम् । शरण्या देवतादीनां पुरीं तां को न सेवते

ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਸ਼ਰਣ-ਸਥਾਨ ਹੈ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੌਣ ਨਾ ਕਰੇ?

Verse 96

त्यजते यां कलौ नैव कृष्णो देवकिनन्दनः । कर्मणा मनसा वाचा तां पुरीं को न सेवते

ਉਹ ਪੁਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ—ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕੌਣ ਨਾ ਕਰੇ?

Verse 97

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते नूनं दुःखसंसार बंधनात्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੁੱਖਮਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 98

अवन्तीविषये पूर्वं ब्राह्मणो वेदपारगः । चंद्रशर्मेति विख्यातः शिवभक्तः सदा नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਸੀ; ਉਹ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤ ਸੀ।

Verse 99

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 100

नोपवासं हरिदिने कुरुते न व्रतं हरेः । विना चतुर्दशीं राजन्नान्यदेवसमुद्भवम्

ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਹਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵਰਤ ਧਾਰਦਾ ਸੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੇਵਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।

Verse 101

यत्रयत्र शिवक्षेत्रं यत्र तीर्थं तु शांकरम् । तत्र गच्छति राजेन्द्र वैष्णवं नैव गच्छति

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਣਵ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 102

प्रतिवर्षं तु कुरुते सोमनाथस्य दर्शनम् । न जहाति विशेषेण सोमपर्व नरेश्वर

ਹਰ ਸਾਲ ਉਹ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਮ-ਪರ್ವ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।

Verse 103

एवं प्रकुर्वतस्तस्य वर्षाणि नवसप्ततिः । गतानि किल राजेन्द्र शिवभक्तिं प्रकुर्वतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਉਨਾਸੀ (79) ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 104

कदाचित्सोमपर्वण्यागते सोमोपनायकम् । नानादेशान्महीपाल ह्यसंख्याताश्च मानवाः

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਜਦੋਂ ਸੋਮ-ਪರ್ವ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਆਏ।

Verse 105

गताः कृष्णपुरीं सर्वे दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । आहूतस्तैश्चंद्रशर्मा न गतो द्वारकां पुरीम्

ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼্ণਪੁਰੀ ਨੂੰ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਗਿਆ।

Verse 106

शिवक्षेत्रात्परं तीर्थं नाहं मन्ये जग त्त्रये । नान्यदेवो मया ज्ञात ईश्वराद्देवनायकात्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 108

विनाऽन्ये चंद्रशर्माणं गतास्ते द्वारकां पुरीम् । अन्यस्मिन्दिवसे राजन्गच्छतः स्वगृहं प्रति । चक्रुस्ते दर्शनं स्वप्ने चंद्रशर्मपितामहाः

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।

Verse 109

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ-ਸਰੂਪ, ਮਹਾਕਾਯ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਗਾਲ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਉਹ ਅਤਿ ਰੌਦ੍ਰ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 110

चन्द्रशर्मोवाच । के यूयं विकृताकारा जंतूनां च भयानकाः । पृथ्वीसमुद्भवा जीवा न दृष्टा न श्रुता मया

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਾਪਦੇ ਹੋ—ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ।

Verse 111

प्रेता ऊचुः । मा भयं कुरु विप्रेंद्र तव पूर्वपितामहाः । आगतास्त्वत्समीपे तु महादुःखेन पीडिताः

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪਿਤਾਮਹ ਹਾਂ; ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਹਾਂ।

Verse 112

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਮਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਆਪ—ਯਜ્ઞ ਕੀਤੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤਪ ਤਪਿਆ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।

Verse 113

प्रेता ऊचुः । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामः प्रेतयोनेस्तु कारणम् । वासरं वासुदेवस्य सदा विद्धं कृतं पुरा

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ; ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ-ਯੋਨੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ‘ਵਿੱਧ’ ਕਰਕੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 114

प्रेतत्वं तेन संप्राप्तमस्माभिः शृणु पुत्रक । विशेषेण कृतं रात्रौ विद्धं जागरणं हरेः

ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ—ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰਕ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਨੂੰ ‘ਵਿੱਧ’ ਕਰਕੇ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 115

पतनं नरके घोरे भविष्यति न संशयः । त्वया सह न संदेहो यावदाभूतसंप्लवम्

ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਤਨ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ (ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਰਹੇਗੀ)।

Verse 116

चन्द्रशर्मोवाच । हरिभक्तिविहीनानां द्वादशीव्रतवर्जिनाम् । नाशं न याति प्रेतत्वं पूजितैः शंकरादिभिः

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਹਰਿ-ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨ।

Verse 117

न वा सन्तोषितो देवो भक्त्या त्रिपुरनाशनः । प्रदास्यति गतिं नूनं प्रेतत्वं न गमिष्यति

ਅਤੇ ਜੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਨਾਸ਼ਨ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 118

प्रेता ऊचुः । प्रायश्चित्तं विना पुत्र द्वादशीवेधसंभवम् । आपन्न गच्छते नूनं प्रेतत्वं नैव गच्छति

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।

Verse 119

प्रायश्चित्ती सदा पुत्र पूजयानोऽपि शंकरम् । विना केशवपूजाभिः पापं भजति गोवधम्

ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਪਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ—ਉਹ ਗੋਵਧ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 120

प्रथमं केशवः पूज्यः पश्चाद्देवो महेश्वरः । पूजनीयाश्च भक्त्या वै याश्चान्याः संति देवताः

ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ; ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 121

मूलाच्छाखाः प्रशाखाश्च भवंति बहुशस्ततः । वासुदेवात्समुद्भूतं जगदेतच्चराचरम्

ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਮੂਲ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਉਪ-ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 122

तस्मान्मूलं परित्यज्य शाखां नैवार्चयेद्बुधः । विशेषेण जगन्नाथं त्रैलोक्याधिपतिं हरिम्

ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮੂਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਟਾਹਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਗੰਨਾਥ ਹਰੀ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ।

Verse 123

तद्दिने ये प्रकुर्वंति सम्यग्वेधेन शोभितम् । सशल्यं तन्न संदेहः प्रेतत्वं याति तेन च

ਉਸੇ ਦਿਨ ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ‘ਸਮ੍ਯਕ’ ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਰਮ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ‘ਕੰਟੇ ਵਾਲਾ’ ਹੈ; ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 124

हव्यं देवा न गृह्णन्ति कव्यं च पितरस्तथा । पूजां गृह्णाति नो सूर्यस्तथा चैव पितामहाः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਹਵ੍ਯ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਕਵ੍ਯ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਤਦ ਸੂਰਜ ਵੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਆਦਿ ਪੂਰਵਜ।

Verse 125

प्रेतास्ते ये प्रकुर्वंति सशल्यं वासरं हरेः । पौर्णमासीद्वये प्राप्ते राका साग्निविवर्जिता

ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ‘ਕੰਟੇ-ਦੂਸ਼ਿਤ’ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਦੋ ਪੌਰਨਮਾਸੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਆ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਰਾਕਾ ਪੌਰਨਿਮਾ ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇ (ਇਥੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ)।

Verse 126

विशेषेण तु वैशाखी श्राद्धादीनां प्रशस्यते । वैशाखे तु तृतीयां वै पूर्वविद्धां करोति यः

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ‘ਪੂਰਵ-ਵਿੱਧਾ’ ਮੰਨ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।

Verse 127

हव्यं देवा न गृह्णंति कव्यं चैव पितामहाः । यत्र देवा न गृह्णंति कथं तत्र पितामहाः । तस्मात्कार्य्या तृतीया च पूर्वविद्धा बुधैर्नरैः

ਦੇਵਤਾ ਹਵ੍ਯ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਵ੍ਯ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉੱਥੇ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਗੇ? ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ‘ਪੂਰਵ-ਵਿੱਧਾ’ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 128

कुर्वते यदि मोहाद्वा प्रेतत्वं शाश्वतं ततः । नापयाति कृतैः पुण्यैर्बहुशस्तीर्थसेवनैः

ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ।

Verse 129

दशमीं पौर्णमासीं च पित्रोः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਸ਼ਮੀ, ਪੌਰਨਮਾਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਵਤਸਰਿਕ ਦਿਨ ਨੂੰ ‘ਪੂਰਵ-ਵਿੱਧਾ’ ਕਰ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 130

दर्शश्च पौर्णमासी च साग्निकैः पूर्वसंयुता । नाग्निहीनैस्तु कर्त्तव्या पुनराह प्रजापतिः

ਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੌਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪੂਰਵ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਗਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਹਨ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।

Verse 131

क्षयाहे तु पुनः प्रोक्ता स्वकालव्यापिनी तिथिः । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं ह्रासवृद्धी न कारणम्

ਕ੍ਸ਼ਯ (ਤਿਥੀ-ਲੋਪ) ਦੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤਿਥੀ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਿਥੀ ਦੇ ਘਟਣ-ਵਧਣ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਕੇ ਟਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।

Verse 132

तत्रोक्तं मनुना पुत्र वेदांतैर्भाष्यकारिभिः । तत्प्रमाणं प्रकर्तव्यं प्रेतत्वं भवतोऽन्यथा

ਪੁੱਤਰ, ਉੱਥੇ ਮਨੂ ਨੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਸ਼੍ਯਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨ ਕੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ (ਭਟਕਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਦਸ਼ਾ) ਆ ਪਵੇਗੀ।

Verse 133

एतै प्रकारैः प्रेतत्वं प्राणिनां जायते भुवि । निरीक्ष्य धर्मशास्त्राणि कार्य्यं विहितमात्मनः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 134

प्रणम्य सोमनाथं तु यात्रां कृत्वा न गच्छति । कृष्णस्य दर्शनार्थाय तस्य किं जायते फलम्

ਜੋ ਸੋਮਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

Verse 135

कथ्यते परमा मूर्तिर्हरिरीश्वरसं संस्थिता । विभेदो नात्र कर्तव्यो यथा शंभुस्तथा हरिः

ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮ ਮੂਰਤੀ—ਹਰੀ—ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ: ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹਰੀ ਹੈ।

Verse 136

कृष्णस्य सोमनाथस्य नांतरं दृश्यते क्वचित् । यात्रा श्रीसोमनाथस्य संपूर्णा कृष्णदर्शनात्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 137

तस्मादुभयतः पुत्र गन्तव्यं नात्र संशयः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं गंतव्यं द्वारकां प्रति

ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੇਵ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ।

Verse 138

प्रभासे सोमनाथस्य लिंगमध्ये व्यवस्थितः । स्वयं तिष्ठति पुण्यात्मा भोगं गृह्णाति केशवः

ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਆਪ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਭੋਗ ਨੂੰ ਸਵੈੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 139

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਦਵਾਰਕਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਵਤਸ, ਤੂੰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਦੋਸ਼-ਸਹਿਤ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਯਮਲੋਕ ਤੋਂ ਨਿਕਾਸ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

Verse 141

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਪਿਤਾਜੀ, ਜੇ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ-ਵ੍ਰਤ “ਸ਼ਲ੍ਯ” (ਦੋਸ਼) ਸਮੇਤ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?’

Verse 142

प्रेता ऊचुः । कुविप्रैस्तु कुदैवज्ञैः शुक्रमायाविमोहितैः । पारुष्यताहेतुकैश्च प्रेतयोनिमिमां गताः

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਦੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਭਟਕਾਇਆ; ਧਨ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਮਾਇਆ-ਛਲ ਨੇ ਮੋਹ ਲਿਆ; ਕਠੋਰਤਾ ਤੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਾਂ।’

Verse 143

दत्तं तप्तं हुतं जप्तमस्माकं विफलं गतम् । संप्राप्ता प्रेतयोनिस्तु सशल्याद्वादशीव्रतात्

‘ਸਾਡਾ ਦਾਨ, ਤਪ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਜਪ—ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ “ਸ਼ਲ੍ਯ” (ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਸਮੇਤ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ-ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਾਂ।’

Verse 144

सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं केशव प्रियम् । तेषां पितामहाः स्वर्गात्प्रेतत्वं यांति पुत्रक

‘ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੋਸ਼-ਸਮੇਤ (ਸਸ਼ਲ੍ਯ) ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।’

Verse 145

चन्द्रशर्मोवाच । प्रेतत्वं नाशमायाति कथमेतत्पितामहाः । कर्मणा केन तत्सर्वं यच्चाहं प्रकरोमि तत्

ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਸੁਧਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 146

प्रेता ऊचुः । मा गयां मा प्रयागं च पुष्करे कुरुजांगले । अयोध्यायामवंत्यां वा मधुरायां न चार्बुदे

ਪ੍ਰੇਤ ਬੋਲੇ: ‘ਨਾ ਗਯਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਾ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ; ਨਾ ਅਯੋਧਿਆ, ਨਾ ਅਵੰਤੀ, ਨਾ ਮਥੁਰਾ, ਨਾ ਅਰਬੁਦ—ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ।’

Verse 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

‘ਗੋਮਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਨਰਮਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਪੁਸ਼ਕਰ—ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ।’

Verse 148

यादृशं गोमतीतीरे कलौ प्रेतत्वनाशनम् । गोमतीनीरदानेन कृष्णवक्त्रविलोकनात्

‘ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਨਾਸ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਗੋਮਤੀ ਦਾ ਜਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ।’

Verse 149

विलयं यांति पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि । वृथा संन्यासिनां पुण्यं वृथा च वनवासिनाम्

‘ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਵੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਰਥ, ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਰਥ।’

Verse 150

सशल्यं वासरं विष्णोः कुर्वंति यदि पुत्रक । तस्माद्गच्छ मुखं पश्य पूर्णचन्द्रसमं मुखम्

‘ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦੋਸ਼-ਸਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ—ਉਹ ਮੁਖ ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।’

Verse 151

कृष्णस्य द्वारकां गत्वा यथास्माकं गतिर्भवेत् । विफलं तव संजाता न कृतं यदुपार्ज्जितम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਸਾਡੀ ਵਾਂਗ ਮੁਕਤੀਮਈ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਉੱਦਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ—ਜੋ ਪੁੰਨ ਤੂੰ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ-ਪੂਜਾ ਬਿਨਾ ਤੂੰ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਪੁੰਨ ਅਸਰਹੀਣ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਤ-ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 153

संपूर्णं तव पुण्यं च द्वारका कृष्णदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो गोमत्युदधिसन्निधौ

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਉੱਥੇ, ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ।

Verse 154

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं यदि न पश्यति । यात्राफलं न चाप्नोति वदत्येवं स्वयं शिवः

ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ—ਇਉਂ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 155

दृष्टोऽहं तैर्न सन्देहो यैः कृतं कृष्णदर्शनम् । एका मूर्तिर्न सन्देहो मम कृष्णस्य नांतरम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ।

Verse 156

दृष्ट्वा मां द्वारकां गत्वा कर्त्तव्यं कृष्णदर्शनम् । दृष्ट्वा कृष्णं तु मां पश्येद्यास्यत्येव महाफलम्

ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ ਕੇ ਫਿਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 157

कृष्णदर्शनपूतात्मा यो मां पश्यति मानवः । न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोकाच्च वैष्णवात्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 158

इत्याह देवदेवेशः स्वयं सोमपतिः पुरा । विप्राणां श्रुतमस्माभिर्वदतां पुष्करे सताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੋਮਪਤੀ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਅਸੀਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 159

तस्माद्गच्छ प्रयाणार्थ कुरु कृष्णस्य दर्शनम् । अन्यथा यास्यसे योनिं पैशाचीं पापदायिनीम्

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚੱਲ ਪੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਪਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂਗਾ।

Verse 160

कृतापराधोऽपि यदा कुरुते कृष्णदर्शनम् । मुच्यते नाऽत्र संदेहः पापाज्जन्मकृतादपि

ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।

Verse 161

पूजिते देवदेवेशे कृष्णे देवकिनन्दने । पूजिता देवताः सर्वा ब्रह्मरुद्रभगादिकाः

ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼, ਦੇਵਕੀ-ਨੰਦਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਭਗ ਆਦਿਕ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪੇ ਹੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 162

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਤ੍ਰਿਦਿਵ-ਵਾਸੀ ਦੇਵਤਾ ਭਾਵੇਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 163

तस्माद्द्वारवतीं गत्वा कृष्णस्य दर्शनं कुरु । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

ਇਸ ਲਈ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਜਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ। ਪ੍ਰੇਤ-ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 164

गोमतीनीरधौतानि यस्यांगानि कलौ युगे । मुनिभिर्योनिगमनं तस्य दृष्टं न पुत्रक

ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਏ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਨੀਚ ਜਨਮਾਂ ਵੱਲ ਡਿੱਗਣਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।

Verse 165

ताडिताः पादयुग्मेन गोमतीनीरवीचयः । अगतीनां प्रकुर्वति गतिं वै ब्रह्मवादिनाम्

ਗੋਮਤੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆਂ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਭੀ।

Verse 166

यः पुनः कुरुते श्राद्धं गोमत्युदधिसंगमे । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ਜੋ ਕੋਈ ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 167

ससागरधरायां च सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । दिनेनैकेन तत्पुण्यं द्वारकाकृष्णसन्निधौ

ਧਰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 168

यत्फलं त्रिदशैर्दृष्टं सर्वतीर्थसमुद्भवम् । तत्फलं लभते सर्वं द्वारकायां दिनेदिने

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਜੋ ਫਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 169

तीर्थकोटिसहस्रैस्तु कृतैः श्राद्धैश्च यत्फलम् । पितॄणां तत्फलं प्रोक्तं गोमतीतिलतर्पणात्

ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿਲ-ਜਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 170

यतीनां भोजनं यस्तु यच्छते कृष्णमन्दिरे । सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया

ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਨਿਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਤਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 171

कौपीनाच्छादनं छत्रं पादुके च कमण्डलुम् । दत्त्वा संन्यासिनां याति सप्त कल्पानि तत्फलम्

ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਪੀਨ ਤੇ ਢੱਕਣ, ਛਤਰੀ, ਪਾਦੁਕਾ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 172

धन्यास्ते मानवाः पुत्र वसन्ति श्वपचादयः । द्वारकायां गतिं यांति वसतां तत्र योगिनाम्

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਵਪਚ ਆਦਿ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੇ ਵੀ, ਜੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਗਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 173

त्रिकालं ये प्रपश्यंति वदनं प्रत्यहं हरेः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵੇਲਿਆਂ—ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ—ਹਰੀ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 174

या नारी विधवा भूत्वा कुरुते द्वारकाश्रयम् । कुलायुतसहस्रं तु नयते परमं पदम्

ਜੋ ਨਾਰੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪਦ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 175

पुत्रेणापीह किं कार्य्यं न गतो द्वारकां यदि । नारी पुत्रशताच्छ्रेष्ठा गत्वा कृष्णपुरीं वसेत्

ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ? ਜੋ ਨਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 176

कृष्णं कृष्णपुरीं गत्वा योऽर्च्चयेत्तुलसीदलैः । प्राप्तं जन्मफलं तेन तारिताः प्रपितामहाः

ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 177

तुलसीदलमालां तु कृष्णोत्तीर्णां तु यो वहेत् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधानां दशानां लभते फलम्

ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਤੁਲਸੀ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਰ ਪੱਤੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 178

तुलसीकाष्ठसंभूतां यो मालां वहते नरः । फलं यच्छति दैत्यारिः प्रत्यहं द्वारकोद्भवम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਜਪਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਰੀ (ਹਰੀ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਨ ਦਵਾਰਕਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 179

निवेद्य विष्णवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य नैवास्ति पातकम् । सदा प्रीतमनास्तस्य कृष्णो देवकिनंदनः

ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਜਪਮਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਨਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 180

तुलसीकाष्ठसंभूतं शिरोबाह्वादिभूषणम् । जायते यस्य मर्त्यस्य तस्य देहे सदा हरिः

ਜਿਸ ਮਰਤਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਂਹਾਂ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਗਹਿਣੇ ਧਾਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 181

तुलसीमालया यस्तु भूषितः कर्म चाऽचरेत् । पितॄणां देवतानां च कृतं कोटिगुणं कलौ

ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕਰਮ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 182

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा दूरेण नश्यंति वातोद्धूता यथाऽलयः

ਤੁਲਸੀ-ਕਾਠ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਘੋਂਸਲਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 183

जायते तद्ग्रहे नैव पापसंक्रमणं कुतः । श्रुतं पुराणमस्माभिः कथितं ब्रह्मवादिभिः

ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 184

तस्मान्माला त्वया धार्य्या तुलसीकाष्ठसंभवा । हरते नात्र संदेह ऐहिकामुष्मिकं त्वघम्

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤੁਲਸੀ-ਕਾਠ ਤੋਂ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਇਹ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 185

तुलसीमालया यस्तु भूषितो भ्रमते यदि । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं च न भयं शात्रवं क्वचित्

ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ—even ਚਲਦਿਆਂ-ਫਿਰਦਿਆਂ—ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁਪਨੇ, ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਮਿੱਤ, ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 186

कृत्वा वै तीर्थसंन्यासं यतयो विधवाः स्त्रियः । जीवन्मुक्ताः कलौ ज्ञेयाः कुलकोटिसमन्विताः

ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਨੇਕ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ।

Verse 187

धारयंति न ये मालां हैतुकाः पापमोहिताः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

ਜੋ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦੇ—ਹੇਤੁ-ਵਾਦੀ, ਪਾਪ-ਮੋਹਿਤ—ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਹਰੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਸੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 188

उन्मीलिनी वंजुलिनी त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी । त्वया पुत्र प्रकर्त्तव्या जयंती विजया जया

‘ਉਨਮੀਲਿਨੀ’, ‘ਵੰਜੁਲਿਨੀ’, ‘ਤ੍ਰਿਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਾ’, ‘ਪਕ੍ਸ਼ਵਰੱਧਿਨੀ’—ਅਤੇ ‘ਜਯੰਤੀ’, ‘ਵਿਜਯਾ’, ‘ਜਯਾ’—ਇਹ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 189

पापघ्नी चाष्टमी प्रोक्ता कृष्णस्यातीव वल्लभा । कृता कलौ युगे पुत्र द्वारका मोक्षदायिनी

ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ‘ਪਾਪਘ੍ਨੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੋਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।