Adhyaya 16

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गदातीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्भूदानजं फलम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਗਦਾਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭੂ-ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तर्पयेत्पितृदेवांश्च ऋषींश्चैव यथाक्रमम् । श्राद्धं च कारयेत्तत्र पितॄणां तृप्तिहेतवे

ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵੀ ਕਰਵਾਏ।

Verse 3

गदातीर्थे तु देवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या विष्णुलोके महीयते

ਗਦਾ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਵਰਾਹ-ਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

नागतीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशो भनम् । यत्र स्नात्वा नरः सम्यङ्नागलोकमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਨਾਗ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ। ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਗ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

ਫਿਰ ਭਦ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਸਰੋਵਰ। ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤਿਲਧੇਨੂ-ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

चित्रातीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशोभनम् । स्नानमात्रेण लभते घृतधेनुफलं नरः

ਫਿਰ ਚਿਤ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸਰੋਵਰ। ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਘ੍ਰਿਤਧੇਨੂ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

यदा द्वारावती विप्रा प्लाविता सागरेण हि । पुण्यानि बहुतीर्थानि च्छन्नानि जलपांसुभिः

ਜਦੋਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ-ਤੀਰਥ ਜਲ ਅਤੇ ਰੇਤ ਹੇਠ ਢੱਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 8

दृश्यानि कतिचित्संति ह्यदृश्यान्यपराणि च । तानि सर्वाणि विप्रेन्द्राः कथयिष्यामि सर्वतः

ਕੁਝ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 9

चंद्रभागां ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या वाजपेयफलं लभेत्

ਤਦੋਂ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

देवी चंद्रार्चिता यत्र यशोदा नंदनंदिनी । कौमारिका शक्तिहस्ता खङ्गखेटकधारिणी

ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਯਸ਼ੋਦਾ, ਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁਤਰੀ; ਕੌਮਾਰਿਕਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 11

केश्यादिदैत्यदलिनी स्वसा वै रामकृष्णयोः । यस्या दर्शनमात्रेण सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ਉਹ ਕੇਸ਼ੀ ਆਦਿ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਦਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 12

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रास्तीर्थं महिषसंज्ञकम् । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਮਹਿਸ਼ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 13

मुक्तिद्वारं ततो गच्छेत्तीर्थं पाप प्रणाशनम्

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ‘ਮੁਕਤਿਦ੍ਵਾਰ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 14

वसिष्ठेन समानीता मुनिना यत्र गोमती । स्नातो भवति गंगायां यत्र स्नात्वा कलौ युगे

ਉੱਥੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਨੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਲਿਆਏ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 15

गोमती निःसृता यस्मा त्प्रविष्टा वरुणालयम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

ਜਿਥੋਂ ਗੋਮਤੀ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

भृगुणा हि तपस्तप्तं स्थापिता यत्र चांबिका । भृग्वर्चिता ततो देवी प्रसिद्धा श्रूयते क्षितौ

ਉੱਥੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੁਆਰਾ ਅਰਚਿਤ ਉਹ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 17

संसिद्धिं परमां याति यस्याः संस्मरणान्नरः । शिवलिंगान्यनेकानि यत्र सन्ति महीतले

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿਦਯਮਾਨ ਹਨ।

Verse 18

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਸੂਰਯ-ਤਨਯਾ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਹੀ ਉਹ ਅਨੁੱਤਮ ਸਰ ਬਣਾਇਆ।

Verse 19

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात् । सांबतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम्

ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਸਾਂਬਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 20

कृत्वा श्राद्धं च विधिवल्लभेद्गोदानजं फलम्

ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਗੋ-ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

गच्छेच्च शांकरं तीर्थं ततस्त्रैलोक्यपावनम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्बहुसुवर्णकम्

ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਪਾਵਨ ਸ਼ਾਂਕਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੁਵਰਨ, ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਪੁੰਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 22

ततो नागसरो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । पितॄन्सन्तर्प्य विधिवन्नागलोकमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤੀਰਥ ਨਾਗਸਰੋ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਾਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

लक्ष्मीं नदीं ततो गच्छेद्गच्छन्तीं सागरं प्रति । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ਤਦ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

श्राद्धे कृते तु विप्रेन्द्राः पितरो मुक्तिमाप्नुयुः । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 25

कंबुसरस्ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । तर्पणे च कृते श्राद्धे ह्यग्निष्टोमफलं लभेत्

ਫਿਰ ਉਹ ਕੰਬੁ-ਸਰਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा सन्तर्पयेत्पितॄन् । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या निर्मलं लोकमाप्नुयात्

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁਸ਼ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

द्युम्नतीर्थं च तत्रैव सर्वपापप्रणाशनम् । कृत्वा श्राद्धं च तत्रैव वाजिमेधफलं लभेत्

ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਦ੍ਯੁਮਨਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 28

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्पितॄणां तृप्तिरक्षया । यत्र श्राद्धात्तर्पणाच्च जायते नात्र संशयः

ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਤੋਂ ਇਹ ਫਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 29

जालतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं शुभम् । दुर्वाससा यत्र शप्ताः कोपाद्यदुकुमारकाः

ਫਿਰ ਜਾਲਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਯਦੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 30

देवो जालेश्वरस्तत्र सं बभूव उमापतिः । जालेश्वरं नरो दृष्ट्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते

ਉੱਥੇ ਉਮਾਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਜਾਲੇਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਜਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

संपूज्य देवं भक्त्या च शिवलोकमवाप्नुयात्

ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

चक्रस्वामिसुतीर्थं च ततो गच्छेद्धि मानवः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य विष्णुलोकमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਚਕ੍ਰਸਵਾਮੀ-ਸੁਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

जरत्कारुकृतं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नात्वा तत्र द्विजश्रेष्ठा न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 34

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं खञ्जनकाभिधम् । आसीत्खञ्जनको नाम दैत्यश्चातिबलान्वितः

ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਖੰਜਨਕ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਕਦੇ ਖੰਜਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ ਸੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 35

ततः खञ्जनकं तीर्थं तस्य नाम्नेति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा नरो याति सोमलोकं न संशयः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਖੰਜਨਕ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

सन्ति तीर्थान्यनेकानि सुगुप्तानि द्विजोत्तमाः । तानि गच्छेत्तु विप्रेन्द्राः सर्वपापापनुत्तये

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਹਨ ਜੋ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਪਤ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ।

Verse 37

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थमानकदुन्दुभेः । शूरतीर्थं परमकं गदतीर्थमतः परम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ (ਵਸੁਦੇਵ) ਦੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਸ਼ੂਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਦਾ-ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 38

गावल्गणस्य तीर्थं च अक्रूरस्य महात्मनः । बलदेवस्य तीर्थं तु उग्रसेनस्य चापरम्

ਇੱਥੇ ਗਾਵਲਗਣ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਅਕਰੂਰ ਦਾ ਵੀ; ਬਲਦੇਵ ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਹੋਰ ਇਕ ਤੀਰਥ ਭੀ ਹੈ।

Verse 39

अर्जुनस्य च तीर्थं तु सुभद्रातीर्थमेव च । देवकीतीर्थमाद्यं तु रोहिणीतीर्थमेव च

ਇੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਕੀ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ-ਤੀਰਥ ਭੀ ਹਨ।

Verse 40

उद्धवस्य च तीर्थं तु सारंगाख्यं तथैव च । सत्यभामाकृतं तीर्थं भद्रातीर्थमतः परम्

ਇੱਥੇ ਉੱਧਵ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਵੀ; ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਦ੍ਰਾ-ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 41

जामदग्न्यस्य तीर्थं तु रामस्य च महात्मनः । भासतीर्थं च तत्रैव शुकतीर्थमतः परम्

ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਾਮਦਗ્ન੍ਯ ਰਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਭਾਸ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਕ-ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 42

कर्दमस्य च तीर्थं तु कपिलस्य महात्मनः । सोमतीर्थं च तत्रैव रोहिणीतीर्थमेव च

ਇੱਥੇ ਕਰਦਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕਪਿਲ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੀ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਸੋਮ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ-ਤੀਰਥ ਭੀ ਹਨ।

Verse 43

एतान्यन्यानि संक्षेपान्मया वः कथितानि च । सर्वपापहराणीह मोक्षदानि न संशयः

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 44

प्रच्छन्नानि द्विजवरास्तीर्थानि कलिसंक्रमे । प्लावितानि समुद्रेण पांसुनाऽप्युदकेन च

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਸਮੇਂ ਇਹ ਤੀਰਥ ਗੁਪਤ ਹੋ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੇਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 45

एतन्मया वः कथितं संक्षेपात्तीर्थविस्तरम् । आत्मप्रज्ञानुमानेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?

Verse 46

शृणुयात्परया भक्त्या तीर्थयात्रामिमां द्विजाः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।