Adhyaya 12

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गोप्रचारमतः परम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्गोदानजं फलम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਗੋਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਗੋਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

यत्र स्नातो जगन्नाथो नभस्ये दैवतैर्वृतः । कटदानं च तत्प्रोक्तं द्वादश्यां द्विजसत्तमाः

ਉਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਭਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਜਗੰਨਾਥ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੱਤਮੋ, ਉੱਥੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਟਦਾਨ (ਕਮਰ-ਵਸਤ੍ਰ ਦਾ ਦਾਨ) ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कथं तु तत्र दैत्येन्द्राऽभवद्वै गोप्रचारकम् । तीर्थं कथय तत्त्वेन यत्र स्नातो जनार्द्दनः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੈਤ੍ਯੇੰਦਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਗੋਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕਿਵੇਂ ਕਹਲਾਈ? ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 4

प्रह्लाद उवाच । हते कंसे भोजराजे कृष्णेनामिततेजसा । उग्रसेने चाभिषिक्ते मधुपुर्य्यां महात्मना

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਭੋਜਰਾਜ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਹਾਸਨ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 5

उद्धवं प्रेषयामास गोकुले गोकुलप्रियः । सुहृदां प्रियकामार्थं गोपगोपीजनस्य च

ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਹਿਰਦ ਮਿੱਤਰਾਂ—ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ—ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਲਾਲਸਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਧਵ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।

Verse 6

नमस्कृत्य च गोविदं प्रययौ नंदगोकुलम् । स तत्सदृशवेषेण वस्त्रालंकारभूषणैः

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ ਸੀ।

Verse 7

तं दृष्ट्वा दिवसस्यांते गोविंदानुचरं प्रियम् । उद्धवं पूजयामास वस्त्रालंकारभूषणैः

ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਅਨੁਚਰ ਉੱਧਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 8

तं भुक्तवंतं विश्रांतं यशोदा पुत्रवत्सला । आनंदबाष्पपूर्णाक्षी पप्रच्छानामयं हरेः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਯਸ਼ੋਦਾ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।

Verse 9

कच्चिद्धि स्तः सुखं पुत्रौ रामकृष्णौ यदूत्तमौ । कच्चित्स्मरति गोविंदो वयस्यान्गोपबालकान्

ਕੀ ਯਦੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰੋਗ ਹਨ? ਕੀ ਗੋਵਿੰਦ ਆਪਣੇ ਬਾਲ-ਸਖਿਆਂ, ਗੋਪ ਬਾਲਕ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?

Verse 10

कच्चिदेष्यति गोविंदो गोकुलं मधुरेश्वरः । तारयिष्यति पुत्रोऽसौ गोकुलं वृजिनार्णवात्

ਕੀ ਮਧੁਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦ ਕਦੇ ਮੁੜ ਗੋਕੁਲ ਆਵੇਗਾ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਪੱਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਵੇਗਾ?

Verse 11

इत्युक्त्वा बाष्पपूर्णाक्षौ यशोदा नंद एव च । दीर्घं रुरुदतुर्दीनौ पुत्रस्नेहवशंगतौ

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਨੰਦ—ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ—ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੋਏ; ਪੁੱਤਰ-ਸਨੇਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿਨ ਤੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਏ।

Verse 12

उद्धवस्तौ ततो दृष्ट्वा प्राणसंशयमागतौ । मधुरैः कृष्णसंदेशैः स्नेहयुक्तैरजीवयत्

ਤਦ ਉੱਧਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਬਣ ਆਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਸਨੇਹ-ਭਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 13

नमस्करोति भवतीं भवंतं च सहाग्रजः । अनामयं पृष्टवांश्च तौ च क्षेमेण तिष्ठतः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੋ।

Verse 14

क्षिप्रमेष्यति दाशार्हो रामेण सहितो विभुः । अत्रागत्य जगन्नाथो विधास्यति च वो हितम्

ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਜੀ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣਗੇ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਜਗੰਨਾਥ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰਣਗੇ।

Verse 15

इत्येवं कृष्णसंदेशैः समाश्वास्योद्धवस्तदा । सुखं सुष्वाप शयने नन्दाद्यैरभिनंदितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਊੱਧਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧੀਰਜ ਪਾ ਗਿਆ। ਨੰਦ ਆਦਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੋ ਗਿਆ।

Verse 16

गोप्यस्तदा रथं दृष्ट्वा द्वारे नंदस्य विस्मिताः । कोऽयं कोऽयमिति प्राहुः कृष्णागमनशंकया

ਤਦ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਨੰਦ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰਥ ਵੇਖ ਕੇ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ। ‘ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 17

गोपालराजस्य गृहे रथेनादित्यवर्चसा । समागतो महाबाहुः कृष्णवेषानुगस्तथा

ਗੋਪਾਲ-ਰਾਜ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਪੁਰਖ ਆਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਵੇਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।

Verse 18

परस्परं समागम्य सर्वास्ता व्रजयोषितः । विविक्ते कृष्णदूतं तं पप्रच्छुः शोककर्षिताः

ਫਿਰ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 19

श्रीगोप्य ऊचुः । कस्मात्त्वमिह संप्राप्तः किं ते कार्य्यमिहाद्य वै । दस्युरूपप्रतिच्छन्नो ह्यस्मान्संहर्तुमिच्छसि

ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ: ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਡਾਕੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਲ ਕੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ?

Verse 20

पूर्वमेव हतं तेन कृष्णेन हृदयादिकम् । पाययित्वाऽधरविषं योषिद्व्रातं पलायितः

ਉਸ ਨੇ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ—ਸਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਵਿਸ ਨੂੰ ਪਿਲਾ ਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ, ਉਹ ਭੱਜ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

इत्येवमुक्त्वा ता गोप्यो मुमुहुः शोकविह्वलाः । ईक्षंत्यः कृष्णदासं तं निपेतुर्धरणीतले

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਸ ਦਾਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।

Verse 22

उद्धवस्तं जनं दृष्ट्वा कृष्णस्नेहहृताशयम् । आश्वासयामास तदा वाक्यैः श्रोत्रसुखावहैः

ਉੱਧਵ ਨੇ ਉਹ ਲੋਕ ਵੇਖੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਹਰ ਲਏ ਸਨ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

उद्धव उवाच । भगवानपि दाशार्हः कन्दर्पशरपीडितः । न भुंक्ते न स्वपिति च चिन्तयन्वस्त्वहर्निशम्

ਉੱਧਵ ਬੋਲੇ: ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਵੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚਿੰਤਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ललिता क्रोधमूर्छिता । उद्धवं ताम्रनयना प्रोवाच रुदती तदा

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲਲਿਤਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਤਦ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਉੱਧਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 25

ललितोवाच । असत्यो भिन्नमर्य्यादः क्रूरः क्रूरजनप्रियः । त्वं मा कृथा नः पुरतः कथां तस्याऽकृतात्मनः

ਲਲਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਮਰਯਾਦਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਅਸੰਯਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾ ਕਰ।

Verse 26

धिग्धिक्पापसमाचारो धिग्धिग्वै निष्ठुराशयः । हित्वा यः स्त्रीजनं मूढो गतो द्वारवतीं हरिः

ਧਿਕਾਰ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ—ਪਾਪੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਧਿਕਾਰ ਹੈ ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ! ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹਰੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 27

श्यामलोवाच । किं तस्य मन्दभाग्यस्य अल्पपुण्यस्य दुर्मतेः । मा कुरुध्वं कथाः साध्व्यः कथां कथयताऽपराम्

ਸ਼ਿਆਮਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਮੰਦਭਾਗੀ, ਅਲਪ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਤਿ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਹੇ ਸਾਧਵੀਓ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ; ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾ ਸੁਣਾਓ।

Verse 28

धन्योवाच । केनायं हि समानीतो दूतो दुष्टजनस्य च । यातु तेन पथा पापः पुनर्नायाति येन च

ਧਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇਸ ਦੂਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਲਿਆਇਆ? ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਜਿਧਰੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ।

Verse 29

विशाखोवाच । न शीलं न कुलं यस्य नास्ति पापकृतं भयम् । तस्य स्त्रीहनने साध्व्यो ज्ञायते जन्म कर्म च । हीनस्य पुरुषार्थेन तेन संगो निरर्थकः

ਵਿਸਾਖਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨ ਨੀਤੀ ਹੈ ਨ ਉੱਚਾ ਕੁਲ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ—ਹੇ ਸਾਧਵਿਓ, ਇਸ ਦਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਘਾਤ (ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਹਨਨ) ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਗਤ ਨਿਰਰਥਕ ਹੈ।

Verse 30

राधोवाच । भूतानां घातने यस्य नास्ति पापकृतं भयम् । तस्य स्त्रीहनने साध्व्यः शंका कापि न विद्यते

ਰਾਧਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਹੇ ਸਾਧਵਿਓ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਨਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ।

Verse 31

शैब्योवाच । सत्यं ब्रूहि महाभाग किं करोति यदूत्तमः । संगतो नागरस्त्रीभिरस्माकं किं कथां स्मरेत्

ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ—ਯਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ?

Verse 32

पद्मोवाच । कदोद्धव महाभाग नागरीजनवल्लभः । समेष्यतीह दाशार्हः पद्मपत्रायतेक्षणः

ਪਦਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਉੱਧਵ, ਨਗਰ-ਜਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕਦੋਂ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ?

Verse 33

भद्रोवाच । हा कृष्ण हा गोपवर हा गोपीजनवल्लभ । समुद्धर महाबाहो गोपीः संसारसागरात्

ਭਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਹਾ ਗੋਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਹਾ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ—ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰ ਲਵੋ।

Verse 34

प्रह्लाद उवाच । इति ता विविधैर्वाक्यैर्विलपंत्यो व्रजस्त्रियः । रुरुदुः सुस्वरं देव्यः स्मरंत्यः कृष्ण चेष्टितम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਉਜਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਸਮਾਨ—ਮਿੱਠੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਰੋਈਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ।

Verse 35

तासां तद्रुदितं श्रुत्वा भक्तिस्नेहसमन्वितः । विस्मयं परमं गत्वा साधुसाध्विति चाब्रवीत्

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਣਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਸਮਯ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, “ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!”

Verse 36

उद्धव उवाच । यं न ब्रह्मा न च हरो न देवा न महर्षयः । स्वभावमनुगच्छंति सर्वा धन्या व्रजस्त्रियः

ਉੱਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ), ਨ ਦੇਵਤੇ, ਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਜ ਹੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਧੰਨ ਹਨ।

Verse 37

सर्वासां सफलं जन्म जीवितं यौवनं धनम् । यासां भवेद्भगवति भक्तिरव्यभिचारिणी

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਅਟੱਲ, ਅਵਿਚਲ ਭਕਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਜੀਵਨ, ਯੌਵਨ ਅਤੇ ਧਨ—ਸਭ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । तासां तद्भाषितं श्रुत्वा तथा विलपितं बहु । बाढमित्येव ता ऊच उद्धवः स्नेहविह्वलाः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਉੱਧਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਕਿਹਾ, “ਬਾਢਮ—ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 40

उद्धवेन समं सर्वास्ततस्ता व्रजयोषितः । अनुजग्मुर्मुदा युक्ताः कृष्णदर्शनलालसाः

ਤਦ ਉੱਧਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਗੋਪੀਆਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲ ਪਈਆਂ।

Verse 41

गायन्त्यः प्रियगीतानि तद्बालचरितानि च । जग्मुः सहैव शनकैरुद्धवेन व्रजांगनाः

ਪਿਆਰੇ ਭਜਨ ਗਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਲ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਂਦੀਆਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਉੱਧਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 42

यदुपुर्य्यां ततो दृष्ट्वा उद्यानविपिनावलीः । अद्य देवं प्रपश्यामः कृष्णाख्यं नंदनंदनम्

ਫਿਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਕੁੰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ—ਨੰਦਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮ ਵਾਲੇ।”

Verse 43

द्वारवत्यां तु गमनाद्ध्यानाल्लक्ष्मीपतेस्तदा । अशेषकल्मषान्मुक्ता विध्वस्ताखिलबन्धनाः

ਪਰ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਤਦ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਏ।

Verse 44

संप्राप्तास्तास्ततः सर्वास्तीरे मयसरस्य च । प्रणिपत्योद्धवः प्राह गोपिकाः कृष्णदेवताः

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਮਯਸਰਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉੱਧਵ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 45

स्थीयतां मातरश्चात्रात्रैवेष्यति महाभुजः । कृष्णः कमलपत्राक्षो विधास्यति च वो हितम्

ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਮਾਤਾਵੋ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਬਾਹੁ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਵੇਗਾ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 46

गोप्य ऊचुः । कस्योद्धव इदं चात्र सरः सारसशोभितम् । संपूर्णं पंकजैश्चित्रैः कल्हारकुमुदोत्पलैः

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਉੱਧਵ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ? ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਪਦਮਾਂ, ਕਲ੍ਹਾਰ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

Verse 47

उद्धव उवाच । मयो नाम महादैत्यो मायावी लोकविश्रुतः । कृतं तेन सरः शुभ्रं तस्य नाम्ना च विश्रुतम्

ਉੱਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਇਆ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਯਾਵੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 48

श्रीगोप्य ऊचुः । शीघ्रमानय गोविंदं साधु दर्शय चाच्युतम् । नयनानंदजननं तापत्रयविनाशनम्

ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਲਦੀ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਲਿਆਓ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਓ—ਜੋ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 49

तच्छ्रुत्वा वचनं तासां गोपिकानां तदोद्धवः । दूतैः समानयामास श्रीकृष्णं शीघ्रयायिभिः

ਉਹ ਗੋਪਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਉੱਧਵ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ।

Verse 50

आयांतं शीघ्रयानेन दृष्ट्वा देवकिनंदनम् । भ्राजमानं सुवपुषा वनमालाविभूषितम्

ਦੇਵਕੀ-ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਉਜਲੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਅਤੇ ਵਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿਹਾਰੀ।

Verse 51

ज्वलत्किरीटमुकुटं स्फुरन्मकरकुण्डलम् । श्रीवत्सांकं महाबाहुं पीतकौशेयवाससम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਰਟ-ਮੁਕੁਟ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦਾ, ਮਕਰ-ਆਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕਦੇ; ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ।

Verse 52

आतपत्रैर्वृतं मूर्ध्नि संवृतं वृष्णिपुंगवैः । संस्तुतं बंदिमुख्यैश्च गीतवादित्रनिस्वनैः

ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਬੰਦੀਜਨ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 53

पौरजानपदैर्लोकैर्वैष्णवैः सर्वतो वृतम् । पश्यन्तं हंसमिथुनैः सरः सारसशोभितम्

ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡਵਾਸੀਆਂ—ਸਭ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤਾਂ—ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 54

तं दृष्ट्वाऽच्युतमायांतं लोककांतं मनोहरम् । प्रियं प्रियाश्चिराद्दृष्ट्वा मुमुहुस्ता व्रजांगनाः

ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ—ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੇਖ ਕੇ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 55

चिराय संज्ञां संप्राप्य विलेपुश्च सुदुःखिताः । हा नाथ कांत हा कृष्ण हा व्रजेश मनोहर

ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਏ: “ਹਾਏ ਨਾਥ, ਹਾਏ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਹਾਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਹਾਏ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਨੋਹਰ!”

Verse 56

संवर्धितोऽसि यैर्बाल्ये क्रीडितो वत्सपालकैः । तेऽपि त्वया परित्यक्ताः कथं दुष्टोऽसि निर्घृणः

“ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਤਸਪਾਲ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਖੇਡਿਆ—ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ? ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਨਿਰਦਈ, ਬੇਦਰਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 57

न ते धर्मो न सौहार्द्दं न सत्यं सख्यमेव च । पितृमातृपरित्यागी कथं यास्यसि सद्गतिम्

“ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਸਨੇਹ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ। ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਦੇ ਸਦਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ?”

Verse 58

स्वामिन्भक्तपरित्यागः सर्वशास्त्रेषु गर्हितः । त्यजताऽस्मान्वने वीर धर्मो नावेक्षितस्त्वया

“ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਕੀਤੀ।”

Verse 59

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा तासां विलपितं गोपीनां नंद नंदन । अनन्यशरणाः सर्वा भावज्ञो भगवान्विभुः । सांत्वयामास वचनैर्व्रजेशस्ता व्रजांगनाः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨੰਦ ਦੇ ਨੰਦਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਵਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਭਗਵਾਨ—ਹਰ ਭਾਵ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਉਹ ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 60

अध्यात्मशिक्षया गोपीः प्रभुस्ता अन्वशिक्षयत्

ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮ-ਸ਼ਿਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 61

श्रीभगवानुवाच । भवतीनां वियोगो मे न हि सर्वात्मना क्वचित् । वसामि हृदये शश्वद्भूतानामविशेषतः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ, ਬਿਨਾ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ, ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 62

अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तो देवाः सवासवाः । आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः

“ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਸਮੇਤ ਵਸੁ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ।”

Verse 63

ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च सनकाद्या महर्षयः । इंद्रियाणि मनो बुद्धिस्तथा सत्त्वं रजस्तमः

“ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ; ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਰਿਸ਼ੀ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਸਤ੍ਤਵ, ਰਜਸ, ਤਮਸ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।”

Verse 64

कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहोऽहंकार एव च । एतत्सर्वमशेषेण मत्तो गोप्यः प्रवर्त्तते

“ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ—ਹੇ ਗੋਪਿਓ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 65

एतज्ज्ञात्वा महाभागा मा स्म कृध्वं मनः शुचि । सर्वभूतेषु मां नित्यं भावयध्वमकल्मषाः

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁਬੋਓ। ਨਿਰਮਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਧਿਆਓ।

Verse 66

प्रह्लाद उवाच । ताः कृष्णवचनं श्रुत्वा गोप्यो विध्वस्तबन्धनाः । विमुक्तसंशयक्लेशा दर्शनानन्दसंप्लुताः । ऊचुश्च गोपवध्वस्ताः कृष्णं निर्मलमानसाः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਪਵਧੂਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 67

गोप्य ऊचुः । अद्य नः सफलं जन्म अद्य नः सफला दृशः । यत्त्वां पश्याम गोविन्द नागरीजनवल्लभम्

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਫਲ ਹੋਈਆਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ-ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ।

Verse 68

पुण्यहीना न पश्यंति कृष्णाख्यं पुरुषं परम् । वाक्यैर्हेत्वर्थसंयुक्तैर्यदि संबोधिता वयम् । तथापि माया हृदयान्नापैति मधुसूदन

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਤਰਕ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ—ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ—ਮਾਇਆ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀ।

Verse 69

श्रीकृष्ण उवाच । दर्शनात्स्पर्शनाच्चास्य विमुक्ताऽशेषबन्धनाः । स्नात्वा च सकलान्कामानवाप्स्यथ व्रजांगनाः

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੀਆਂ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਅੰਗਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਯੋਗ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਪਾਵੋਗੀਆਂ।

Verse 70

गोप्य ऊचुः । अद्भुतो हि प्रभावस्ते सरसोऽस्य उदाहृतः । विधिं ब्रूहि जगन्नाथ विस्तराद्वृष्णिनन्दन

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣਿਨੰਦਨ—ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 71

श्रीकृष्ण उवाच । भवतीनां मया सार्द्धं सञ्जातमत्र दर्शनम् । तस्मान्मया सदा ह्यत्र स्नातव्यं नियमेन हि

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 72

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्सन्तर्पयिष्यति । श्रावणस्य सिते पक्षे द्वादश्यां नियतः शुचिः

ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇਗਾ—

Verse 73

दत्त्वा दानं स्वशक्त्या च मामुद्दिश्य तथा पितॄन् । लभते वैष्णवं लोकं पितृभिः परिवारितः

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

मय तीर्थं समासाद्य कृत्वा च करयोः कुशान् । फलमेकं गृहीत्वा तु मन्त्रेणार्घ्यं प्रदापयेत्

ਮਯਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ (ਜਲ-ਅਰਪਣ) ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 75

गृहान्धकूपे पतितं माया पाशशतैर्वृतम् । मामुद्धर महीनाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਫਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰੋ; ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 76

अर्घ्यमन्त्रः । स्नात्वा यः परया भक्त्या पितॄन्संतर्प्य भावतः । कुर्याच्छ्राद्धं च परया पितृभक्त्या समन्वितः

ਅਰਘ੍ਯ-ਮੰਤ੍ਰ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਭਾਵ-ਸਹਿਤ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ—

Verse 77

दक्षिणां च ततो दद्याद्रजतं रुक्ममेव च । विशेषतः प्रदातव्यं पायसं च सशर्करम्

ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ—ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਵੀ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਸਮੇਤ ਪਾਯਸ (ਖੀਰ) ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 78

नवनीतं घृतं छत्रं कंबलाजिनमेव च । भवतीभिः समं यस्मात्संजातं मम दर्शनम् । आगंतव्यं मया तस्मात्सदा ह्यस्मिञ्जलाशये

ਮੱਖਣ, ਘੀ, ਛਤਰੀ, ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਵੀ (ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਹਨ)। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਇਸੀ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।

Verse 79

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते मयस्य सरसि प्रियाः । गंगास्नानफलं तस्य विष्णुलोकस्तथाऽक्षयः

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਅਖੰਡ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 80

मुक्तिं प्रयांति तस्यैव पितरस्त्रिकुलोद्भवाः । पुत्रपौत्रसमायुक्तो धनधान्यसमन्वितः । यावज्जीवं सुखं भुक्त्वा चान्ते हरिपुरं व्रजेत्

ਉਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕੁਲਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਿਤ੍ਰਗਣ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਨ ਤੇ ਅੰਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿ-ਪੁਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।