Adhyaya 10

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं पापप्रणाशनम् । कृकलासमिति ख्यातं नृगतीर्थमनुत्तमम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ‘ਕ੍ਰਿਕਲਾਸ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਅਤੁੱਲ ਨ੍ਰਿਗ ਤੀਰਥ।

Verse 2

नृगो यत्र महीपालः कृकलासवपुर्धरः । कृष्णेन सह संगत्य संप्राप परमां गतिम्

ਉੱਥੇ ਨ੍ਰਿਗੋ ਨਾਮਕ ਮਹੀਪਾਲ, ਕਿਰਕਲਾਸ (ਛਿਪਕਲੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । नृगो नाम नृपः कोऽयं कथं कृष्णेन संगतः । कर्मणा कृकलासत्वं केन तद्वद विस्तरात्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਨ੍ਰਿਗੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਰਕਲਾਸ (ਛਿਪਕਲੀ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲੀ? ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 4

प्रह्लाद उवाच । नृगो नाम नृपो विप्राः सार्वभौमो बलान्वितः । बुद्धिमान्धृतिमान्दक्षः श्रीमान्सर्वगुणान्वितः

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਨ੍ਰਿਗੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਸਾਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ, ਬਲਵਾਨ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਦੱਖ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।”

Verse 5

अनेकशतसाहस्रा भूमिपा अपि तद्वशाः । हस्त्यश्वरथसंघैश्च पत्तिभिर्बहुभिर्वृतः

ਅਨੇਕਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਪਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 6

सैन्यं च तस्य नृपतेः कोशं चैवाक्षयं तथा । स नित्यं गुरुभक्तश्च देवताराधने रतः

ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 7

महा दानानि विप्रेन्द्रा ददात्यनुदिनं नृपः । शश्वत्स गोसहस्रं तु ददाति नृपसत्तमः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀਓ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਹਾਂ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਉੱਤਮ ਨ੍ਰਿਪ ਸਦਾ ਹੀ ਗੋਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 8

प्रक्षाल्य चरणौ भक्त्या ह्युपविश्यासने शुभे । परिधाप्य शुभे क्षौमे सुगन्धेनोपलिप्य च

ਭਕਤੀ ਨਾਲ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ) ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਂਦਾ; ਸ਼ੁਭ ਸੁਤਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 9

संपूज्य पुष्पमालाभि धूपेन च सुगन्धिना । ददौ दक्षिणया सार्द्धं प्रतिविप्राय गां तदा । तांबूलसहितां भक्त्या विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਖਿਣਾ ਸਮੇਤ ਇਕ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੰਬੂਲ ਭੇਟ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਵਿਸ਼ਣੁ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।”

Verse 10

एवं प्रददतस्तस्य यजतश्च तथा मखैः । ययौ कालो द्विजश्रेष्ठा भोगांश्चैवानुभुञ्जतः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਭੋਗ ਵੀ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 11

एकदा तु द्विजश्रेष्ठं जैमिनिं संशितव्रतम् । श्रद्धया तं च नृपतिः प्रतिग्रहपराङ्मुखम् । उवाच वाक्यं नृपतिः कृतांजलिपुटः स्थितः

ਇਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੈਮਿਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

मामुद्धर महाभाग कृपां कुरु तपोनिधे । गृहाण गां मया दत्तां दयां कृत्वा ममोपरि

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ; ਹੇ ਤਪ-ਨਿਧਿ! ਦਇਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਗਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य अनिच्छन्नपि गौरवात् । नृपस्य चाब्रवीद्विप्र एवमस्त्विति लज्जितः

ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਭਾਵੇਂ ਇੱਛਾ ਨਾ ਸੀ—ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੌਰਵ ਕਰਕੇ, ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 14

अवनिज्य ततः पादौ शिरसा धारयज्जलम् । सुवर्णशृंगसहितां रौप्यखुरविभूषिताम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ) ਪੈਰ ਧੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। (ਅਤੇ) ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

Verse 15

रत्नपुच्छां कांस्यदोहां सितवस्त्रावगुंठिताम् । समभ्यर्च्य च विप्रेन्द्रं ददौ दक्षिणयान्विताम्

ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਪੁੱਛ, ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਦੁੱਧ-ਭਾਂਡਾ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ—ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 16

आसीमान्तमनुव्रज्य हृष्टो राजा बभूव ह । तरुणीं हंसवर्णां च हंसीनामेति विश्रुताम्

ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ (ਉਹ ਗਾਂ) ਜਵਾਨ ਸੀ, ਹੰਸ ਵਰਗੀ ਧਵਲ, ‘ਹੰਸੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 17

गां गृह्य स्वगृहं प्राप्तो दाम्ना बद्धां सवत्सकाम् । स तस्यै यवसं चार्द्रं ददौ ब्राह्मणसत्तमः

ਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਵੱਛੇ ਸਮੇਤ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੱਧੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ, ਨਮੀ ਭਰਿਆ ਚਾਰਾ-ਘਾਹ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 18

सुतृप्ता यवसेनैव मध्याह्ने तृषितां तदा । गृहीत्वा निर्ययौ विप्रो दामबद्धां जलाशयम्

ਚਾਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈ। ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੱਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵੱਲ ਬਾਹਰ ਗਿਆ।

Verse 19

मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ; ਊਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਉਹ ਧੇਨੁ ਤਦ ਹੀ ਦੌੜ ਪਈ।

Verse 20

विचिन्वन्सकलामुर्वीं नापश्यत्तां द्विजर्षभः । सा ययौ विद्रुता धेनुस्तन्महद्राजगोधनम्

ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਖੰਗਾਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਧੇਨੁ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ—ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੋ-ਧਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੌਲਤ ਸੀ।

Verse 21

द्वितीयेऽह्नि पुनर्विप्रमाहूय नृपसत्तमः । संपूज्य विधिवद्भक्त्या वस्त्रालंकारभूषणैः

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 22

विधिवद्गां ददौ तां च स नृपः सोमशर्मणे । गृहीत्वा राजभवनान्निर्ययौ गां द्विजर्षभः

ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਗਾਂ ਸੋਮਸ਼ਰਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਗਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਭਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

Verse 23

आशंसमानो राजानं धर्मज्ञमिति कोविदम् । स च विप्रो विचिन्वानः सर्वतो गां सुदुःखितः

ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲੱਗਾ।

Verse 24

ददर्श पथि गच्छन्तीं पृष्ठतः सोमशर्मणः । दृष्ट्वा तां गां च स मुनिर्जैमिनिस्तमभाषत

ਉਸ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਸ਼ਰਮਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਿਆ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 25

मम गां चापि हृत्वा त्वं नयसे दस्युवत्कथम् । स तस्य वचनं श्रुत्वा विस्मयं दस्युकीर्त्तनात्

“ਮੇਰੀ ਗਾਂ ਵੀ ਚੁਰਾ ਕੇ ਤੂੰ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?” ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੋਰ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।

Verse 26

राजतो हि मया लब्धां गां नयामि स्वमन्दिरम् । गोहर्त्तेति च मां कस्माद्ब्रवीषि द्विजसत्तम

“ਮੈਂ ਇਹ ਗਾਂ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗਾਂ-ਚੋਰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 27

ब्राह्मण उवाच । मयापि राजतो लब्धा ममेयं गौर्न संशयः । कथं नयसि विप्र त्वं मयि जीवति मन्दिरम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਇਹ ਗਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ-ਜੀ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 28

सोऽब्रवीदद्य मे लब्धा कथं मां वदसे मृषा । सोऽब्रवीद्ध्यो मया लब्धा बलान्नेतुं त्वमिच्छसि

ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?” ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ; ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।”

Verse 29

ममेयमिति संक्रुद्धः सोमशर्माऽब्रवीद्वचः । प्रज्वलत्क्रोधरक्ताक्षो ममेयमिति सोऽपरः

“ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੈ!” ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਬੋਲਿਆ। ਦੂਜਾ ਵੀ, ਜਲਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਚੀਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੈ!”

Verse 30

विवदतौ तथा विप्रौ राजद्वारमुपागतौ । कुर्वाणौ कलहं घोरं त्यक्तुकामौ स्वजीवितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਗੜਦੇ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਵਿਪ੍ਰ ਰਾਜਦੁਆਰ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਕਲੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤਿਆਗਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ।

Verse 31

संक्रुद्धौ ब्राह्मणौ दृष्ट्वा शपन्तौ तौ परस्परम् । राज्ञे निवेदयामास द्वास्थं प्रणयपूर्वकम्

ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਆਰਪਾਲ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਗੱਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਸੁਣਾਈ।

Verse 32

अवज्ञाय तदा विप्रौ विवदन्तौ रुषान्वितौ । कामव्याकुलचेतस्को न बहिर्निःसृतो नृपः

ਤਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਝਗੜਦੇ ਉਹ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਵਗਿਆ ਕਰਕੇ, ਕਾਮ-ਵਿਆਕੁਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 33

एवं विवदमानौ तौ त्रिरात्रं समुपस्थितौ । अवज्ञातौ नृपेणाथ राजानं प्रति च क्रुधा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਗੜਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ; ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਅਵਗਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 34

ऊचतुः कुपितो वाक्यं सामर्षौ नृपतिं प्रति । अवमन्यसे नौ यस्मात्त्वं न निर्गच्छसि मन्दिरात्

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਲੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।”

Verse 35

शास्ता भवान्प्रजानां हि न न्यायेन नियोक्ष्यति । भविष्यति भवांस्तस्मात्कृकलासो न संशयः

“ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਦੰਡਧਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈਂ, ਪਰ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਕਿਰਕਲਾਸ (ਛਿਪਕਲੀ) ਬਣੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 36

एवं शप्त्वा तदा विप्रावन्यस्मै गां प्रदाय तौ । क्षुधितौ खेदसंयुक्तौ स्वगृहं गन्तुमुद्यतौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਥਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 37

प्रस्थितौ तौ नृगो द्वार आगत्य समुपस्थितः । दंडवत्प्रणिपत्याऽशु कृतांजलिरभाषत

ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ। ਤੁਰੰਤ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 38

अमोघवचना यूयं तत्तथा न तदन्यथा । ममोपरि कृपां कृत्वा शापांत उपदिश्यताम्

“ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਅਮੋਘ ਹਨ; ਉਹ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 39

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऊचतुर्वचनं नृपम् । द्वापरस्य युगस्यान्तं भगवान्देवकीसुतः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਵਿਦਵਾਨ) ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ—ਦੇਵਕੀ-ਸੁਤ—(ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ…)।”

Verse 40

वसुदेवगृहे राजन्हरिराविर्भविष्यति । तस्य संस्पर्शनादेव शापमुक्तिर्भविष्यति

“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰੀ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ। ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।”

Verse 41

इत्युक्त्वा तौ तदा विप्रौ प्रयातौ स्वनिवेशनम् । राजा बहुविधान्भोगान्भुक्त्वा दत्त्वा च भूरिशः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਪ੍ਰ ਤਦ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਅਨੇਕ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ (ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਰਿਹਾ)।

Verse 42

इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैः कालधर्ममुपेयिवान् । ततः स गतवान्विप्रा धर्मराजनिवेशनम्

ਵਿਭਿੰਨ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਕਾਲ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਨਿਯਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਹ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 43

सत्कृत्योक्तो यमेनाथ स्वागतेन नृपोत्तमः । प्रथमं सुकृतं राजन्नथवा दुष्कृतं त्वया । भोक्तव्यमिति मे ब्रूहि तत्ते संपाद्यते मया

ਯਮ ਨੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ‘ਸੁਆਗਤ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੇਂਗਾ ਜਾਂ ਪਾਪ ਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 44

नृग उवाच । यद्यस्ति दुष्कृतं किंचित्प्रथमं प्रतिपादय । अनुज्ञातो यमेनैवं कृकलासो भवेति वै । ततो वर्षसहस्राणि कृकलासत्वमाप्तवान्

ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੇ ਕੋਈ ਭੀ ਪਾਪ ਕੁਝ ਮਾਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹੀ ਭੁਗਤਵਾ ਦੇ।’ ਯਮ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ—‘ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਿਰਕਲਾਸ (ਛਿਪਕਲੀ) ਬਣ।’ ਤਦ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਛਿਪਕਲੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 45

एकस्मिन्दिवसे विप्राः सर्वे यदुकुमारकाः । वनं जग्मुर्मृगान्हन्तुं सर्वे कृष्णसमन्विताः

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਸਾਰੇ ਯਦੁ-ਕੁਮਾਰ—ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ—ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 46

तृषार्द्दिताश्च मध्याह्ने विचिन्वंतो जलं ह्रदे । सत्वं च सुमहत्तत्र कृकलासं च संस्थितम्

ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਛਿਪਕਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 47

चक्रुश्चोद्धरणे तस्य यत्नं यदुकुमारकाः । आकृष्यमाणः स तदा गुरुत्वान्न चचाल ह

ਯਦੁਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕੀਤਾ; ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀਪਣ ਕਰਕੇ ਰਤਾ ਭਰ ਨਾ ਹਿਲਿਆ।

Verse 48

यदा न शेकुस्ते सर्व आचख्युः कृष्णरामयोः । ददर्श तं तदा कृष्णो नृगं मत्वा हसन्निव

ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਗ ਸਮਝ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਪਿਆ।

Verse 49

चिक्षेप वामहस्तेन लीलयैव जगत्पतिः । स संस्पृष्टो भगवता विमुक्तः शापबंधनात्

ਜਗਤਪਤੀ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੀਲਾ ਮਾਤਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 50

त्यक्त्वा कलेवरं राजा दिव्यमाल्यानुलेपनः । कृतांजलिरुवाचेदं भक्त्या परमया युतः

ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 51

नमस्ते जगदाधार सर्गस्थित्यंतकारिणे । सहस्रशिरसे तुभ्यं ब्रह्मणेऽनंतशक्तये

ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਲਯ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਹਸ੍ਰ-ਸ਼ਿਰਸ ਧਾਰੀ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 52

एवं संस्तुवतः प्राह भगवान्देवकीसुतः । ददामि ते वरं तुष्टो यत्ते मनसि वर्त्तते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ।”

Verse 53

याहि पुण्यकृतांल्लोकान्दर्शनात्स्पर्शनाच्च मे । एवमुक्तः स देवेन संप्रहृष्टतनूरुहः

“ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾ।” ਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਏ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 54

उवाच यदि तुष्टोऽसि यदि देयो वरो मम । गर्त्तेयं मम नाम्ना तु ख्यातिं गच्छतु केशव

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਰ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਇਹ ਗਰਤ (ਕੂਆਂ) ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 55

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयिष्यति । त्वत्प्रसादेन गोविंद विष्णुलोकं स गच्छतु

“ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 56

एवमुक्त्वा स भगवान्पुनर्द्वारावतीमगात्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 57

स च राजा विमानेन दिव्यमाल्यानुलेपनः । जगाम भवनं विष्णोर्विबुधैरनुसंस्तुतः

ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तदाप्रभृति विप्रेंद्राः स कूपो नृगसंज्ञया । वरदानाच्च कृष्णस्य पावनः सर्वदेहिनाम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਹ ਕੂਆਂ ‘ਨ੍ਰਿਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 59

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठा ह्यर्घ्यं दद्याद्यथाविधि । फलपुष्पाक्षतैर्युक्तं चंदनेन च भूसुराः

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ—ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਭੂਸੁਰੋ।

Verse 60

नमस्ते विश्वरूपाय विष्णवे परमात्मने । अर्घ्यं गृहाण देवेश कूपेऽस्मिन्नृगसंज्ञके

ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਇਸ ‘ਨ੍ਰਿਗ’ ਨਾਮਕ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੋ।

Verse 61

ततः स्नायाद्द्विजश्रेष्ठा मृदमालिप्य पाणिना । संतर्पयेत्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमात्

ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਮਲ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤ੍ਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।

Verse 62

ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः

ਤਦਨੰਤ੍ਰ, ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ ਦੇਵੇ।

Verse 63

विशेषतः प्रदातव्या सवत्सा गौः स्वलंकृता । शय्या सोपस्करां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਛੜੇ ਸਮੇਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਚਿਤ ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ ਸ਼ਯਿਆ ਵੀ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ: “ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।”

Verse 64

दीनांधकृपणानां च सदा तत्तीरवासिनाम् । दद्याद्दानं स्वशक्त्या च वित्त शाठ्यविवर्जितः

ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 65

स्नानमात्रेण विप्रेन्द्रा लभेद्गोदानजं फलम् । पितृणां श्राद्धदानेन वियोनिं न च गच्छति

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗੋਦਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ੁਭ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

Verse 66

कृकलासे कृतं श्राद्धं येनैव तर्पणं तथा । स गच्छेद्विष्णुलोकं तु पितृभिः सहितो नरः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਲਾਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਰਪਣ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 67

तथा मनोरथावाप्तिर्यात्रा च सफला भवेत् । सर्वतीर्थफलावाप्तिं लभते नात्र संशयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੋਰਥ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਸਫਲ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।