Adhyaya 60

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ जंबूतीर्थमनुत्तमम् । तत्र स्नातो नरः सम्यगिष्टं फलमवाप्नुयात् जंबूद्वीपसमुत्थानां तीर्थानां नृपसत्तम

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੁੱਤਮ ਜੰਬੂ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ—ਇਹ ਜੰਬੂਦ੍ਵੀਪ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 2

आसीत्पुरा निमिर्नाम क्षत्रियः सूर्यवंशजः । वयसः परिणामे स पर्वतं चार्बुदं गतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਨਿਮੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰ੍ਯਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਰਵਤ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 3

प्रायोपवेशनं कृत्वा स्थितस्तत्र समाहितः । अथाजग्मुर्मुनिगणास्तस्य पार्श्वे सहस्रशः

ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਮਾਧਾਨ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਿਗਣ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 4

चक्रुर्धर्मकथां पुण्यां राजर्षीणां महात्मनाम् । देवर्षीणां पुराणानां तथान्येषां महात्मनाम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕੀਤੀ—ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।

Verse 5

ततः कश्चित्कथांते च लोमशो नाम सन्मुनिः । कीर्त्तयामास माहात्म्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्

ਫਿਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਮਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਤ੍ਮੁਨੀ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 6

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो राजन्निमिः परमदुर्मनाः । बभूव न कृतं पूर्वं यतस्तीर्थावगाहनम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਗਾਹਨ-ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 7

ततः प्रोवाच तं विप्रमस्त्युपायो द्विजोत्तम । कश्चिद्येन च सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇੱਕ ਉਪਾਯ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

Verse 8

लोमश उवाच । दया मे नृप सञ्जाता त्वां दृष्ट्वा दुःखितं भृशम् । तीर्थयात्राकृते यस्मात्करिष्येऽहं तव प्रियम्

ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿਤ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 9

अत्रैव चानयिष्यामि जंबूद्वीपोद्भवानि च । सर्वतीर्थानि राजेन्द्र मन्त्रशक्त्या न संशयः

“ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਭ ਤੀਰਥ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ—ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 10

स्नानं कुरु महाराज ह्येकीभूतेषु तत्र च । अस्मिञ्जलाशये पुण्ये सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

“ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਇਹੀ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 11

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिर्ध्यानं चक्रे समाहितः । ततस्तीर्थानि सर्वाणि तत्रायातानि तत्क्षणात्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸੇ ਪਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 12

प्रत्ययार्थं च राजर्षे जंबूवृक्षो व्यजायत । तत्र स्नानं नृपश्चक्रे सर्वतीर्थमये ध्रुवे

ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਜੰਬੂ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸੀ।

Verse 13

सदेहश्च गतः स्वर्गे तीर्थस्नानादनन्तरम् । ततः प्रभृति तत्तीर्थं जंबूतीर्थमनुस्मृतम्

ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਜੰਬੂ ਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

कन्यागते रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । गयाशीर्षसमं तस्य पुण्यमाहुर्महर्षयः

ਜਦ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਗਯਾਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 60

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे जंबूतीर्थप्रभाववर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਅੰਦਰ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਜੰਬੂਤੀਰਥ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।