Adhyaya 6

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ वसिष्ठं तपसां निधिम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्कृतार्थत्वमवाप्नुयात्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਕੋਲ ਜਾ—ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तत्रास्ति जलसम्पूर्णं कुण्डं पापहरं नृणाम् । तस्मिन्कुण्डे नृपश्रेष्ठ वसिष्ठेन महात्मना

ਉੱਥੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੁਆਰਾ...

Verse 3

गोमती च समानीता तपसा नृपसत्तम । तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकै र्विप्रमुच्यते

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

ऋषिधान्येन यस्तत्र श्राद्धं नृप समाचरेत् । स पितृंस्तारयेत्सर्वान्पक्षयोरुभयोरपि

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ‘਋ਸ਼ਿ-ਧਾਨ੍ਯ’ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ (ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਭੀ—ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्म ना । स्नात्वा पुण्योदके तत्र दृष्ट्वा तं मुनिसत्तमम्

ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰੀ।

Verse 6

किं गयाश्राद्धदानेन किमन्यैर्मखविस्तरैः । वसिष्ठस्याश्रमं प्राप्य यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेत्सर्वानात्मना नृपसत्तम

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तत्रैवारुंधती साध्वी वसिष्ठस्य समीपतः । पूजनीया विशेषेण सर्वकामप्रदा नृणाम्

ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਧਵੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 8

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । वसिष्ठदर्शनात्सद्यो नराणां याति संक्षयम्

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ—ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

दीपं प्रयच्छते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । सुखसौभाग्यसंयुक्तस्तेजस्वी जायते नरः

ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 10

उपवासपरो यस्तु तत्रैका रजनीं नयेत् । स याति परमं स्थानं यत्र सप्तर्षयोऽमलाः

ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 11

त्रिरात्रिं कुरुते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । स याति च महर्लोकं जरामरणवर्जितः

ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰ੍ਹਾ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਹਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

यस्तु मासोपवासं च वसिष्ठाग्रे करोति च । सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति न याति स भवार्णवम्

ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 13

श्रावणस्य सिते पक्षे पौर्णमास्यां समाहितः । ऋषिं तर्पयते यस्तु ब्रह्मलोकं स गच्छति

ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

वसिष्ठस्याग्रतो यस्तु गायत्र्यष्टशतं जपेत् । आजन्ममरणात्पापात्सद्यो मुच्येत मानवः

ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਅੱਠ ਸੌ ਵਾਰ ਜਪੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

वामदेवं यजेत्तत्र यदि श्रद्धासमन्वितः । अग्निष्टोमफलं राजन्सद्यः प्राप्नोति मानवः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਵਾਮਦੇਵ ਦਾ ਯਜਨ-ਪੂਜਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्रष्टव्योऽसौ महामुनिः । शुचिभिः श्रद्धया युक्तास्ते यास्यंति परं पदम्

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 17

तस्मात्सर्वात्मना राजन्वामदेवं च पूजयेत्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਨਾਲ ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।