Adhyaya 57
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਵਿਯੁਕਤਵਨ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਜਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਣ-ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਹੂਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਛੀਨ ਲੈਣ ਤੇ ਸ਼ਚੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਨ ਦੇ ਸਵਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਯੁਕਤ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਮੁੜ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ‘ਅਵਿਯੁਕਤ’ ਖਿਆਤੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਚੀ ਵਨ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਿਯ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਸੰਗ ਅਤੇ ਸਹਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਫਲਦਾਨ/ਫਲਾਰਪਣ ਦਾ ਮਹਾਪੁੰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵੰਧ੍ਯਤਾ ਦੂਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ‘ਪੁੱਤਰ-ਫਲ’ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਅੰਦਰ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਦਾ 57ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । अवियुक्तवनं गच्छेत्ततः पार्थिवसत्तम । यस्मिन्दृष्टे नरोभीष्टैर्न वियुज्येत कर्हिचित्
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸੱਤਮ (ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ), ਅਵਿਯੁਕਤ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੁੜਦਾ ਨਹੀਂ।
Verse 2
तत्र पूर्वं शची राजन्प्रविष्टा दुःखसंयुता । नहुषेण हृते राज्ये देवेन्द्रस्य महात्मनः
ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਚੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਰਾਜ ਛੀਨ ਲਿਆ ਸੀ।
Verse 3
तत्प्रभावात्पुनः प्राप्तो वियुक्तोऽपि शतक्रतुः । ततस्तस्य वरो दत्तो वनस्य हि तया नृप
ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਿਛੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਉਸ ਵਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 4
नरो वा यदि वा नारी वियुक्ताऽत्र वने शुभे । प्रियैर्निवास एकस्मिन्रात्रिमेकां वसिष्यति
ਨਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਰੀ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੀ ਰਾਤ ਵੱਸ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਲ ਫਿਰ ਇਕੱਠੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇਗਾ।
Verse 5
स तेन लभते संगं भूय एव यथा मया । प्रियैः स लभते वासमेकरात्रं वसन्नृप
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਸੰਗਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 6
फलदानं प्रशंसंति तत्र ब्राह्मणसत्तमाः । वंध्यानां च विशेषेण यतः पुत्रफलं लभेत्
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਫਲ-ਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੰਝਣ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ-ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Verse 57
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डेऽवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਅਵਿਯੁਕਤ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤਾਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।