Adhyaya 51

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਚੰਦ੍ਰੋਦ੍ਭੇਦ ਨਾਮਕ ਅਨੁੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥ (ਚੰਦਰਮਾ) ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਹੋਈ—ਰਾਹੁ ਨੇ ਵੈਰ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—

Verse 3

तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्

ਤਦ ਚੰਦਰਮਾ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਅਜਿੱਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 4

तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਇਕ ਉੱਤਮ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 5

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ: “ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 6

चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः

ਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਰਾਹੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਅਦਮ੍ਯ ਹੈ—ਸਿੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।

Verse 7

सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः

ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ! ਹੁਣੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਰਾਹੂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹਾਂ—ਉਹ ਦੁਰਾਸਦ ਹੈ।

Verse 8

पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः

ਹੇ ਦੇਵ! ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ—ਉਹ ਦਾਨਵ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 9

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

ਰਾਹੂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ; ਉਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਖੰਡ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ।

Verse 10

ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्

ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਉਹ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਭਯ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 11

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਗੁਫਾ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਾਮਨਿਸ਼ੂਦਨ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।

Verse 12

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਰਾਹੂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ; ਕ੍ਰੋਧ-ਪਰਾਯਣ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ-ਵਿਧੀ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 13

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः

ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਗ੍ਰਹਣ ਆਵੇਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸ਼੍ਰੇਯ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 14

ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति

ਉਹਨਾਂ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 15

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति

ਜਦ ਤੇਰਾ ਗ੍ਰਹਣ ਲੱਗੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਚੰਦ੍ਰੋਦਭੇਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 16

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति

ਜਦ ਤੇਰਾ ਗ੍ਰਹਣ ਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 17

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति

ਅਥਵਾ ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਹੇ ਚੰਦ੍ਰ—ਉਸ ਦਾ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 18

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਅੰਦਰ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਚੰਦ੍ਰੋਦਭੇਦ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।