Adhyaya 50

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कोटितीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् । तीर्थानां यत्र संजाता कोटिः पार्थिव हेलया

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ‘ਕੋਟੀ’ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 2

यदा स्यात्कलिकालस्तु रौद्रो राजन्महीतले । म्लेच्छभूता जनाः सर्वे तत्स्पर्शात्तीर्थविप्लवः

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਮਲੇੱਛ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां भूमिवासिनाम् । तेषां कोटिस्ततोऽवात्सीत्पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰਾ ਇਕ ਕਰੋੜ ‘ਅਰਬੁਦ’ ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆ ਵੱਸਿਆ।

Verse 4

पुष्करे च तथा कोटिः कुरुक्षेत्रे च पार्थिव । वाराणस्यामर्धकोटिः स्तुता देवैः सवासवैः । राजन्नेतानि रक्षंति सर्वे देवाः सवासवाः

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕ ਕਰੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਇਹਨਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 5

यदा यदा भयार्त्तानि म्लेच्छस्पर्शात्समंततः । स्थानेष्वेतेषु तिष्ठंति तीर्थान्युक्तेषु सत्वरम्

ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਡਰ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਹੇ ਗਏ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 6

कोटितीर्थानि त्रीण्येव तत्र जातानि भूतले । अर्ध कोटिसमेतानि सर्वपापहराणि च

ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹੀ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਕਰੋੜ ਸਮੇਤ; ਇਹ ਸਭ ਸਰਵ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 7

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां नभस्ये च विशेषतः

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਨਭਸ’ (ਭਾਦ੍ਰਪਦ) ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ।

Verse 8

तत्र स्नानादिकं सर्वं जपहोमादिकं च यत् । सर्वं कोटिगुणं राजंस्तत्प्रसादादसंशयम्

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜਪ-ਹੋਮ ਆਦਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कोटितीर्थप्रभाववर्णनंनाम पंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਟਿਤੀਰਥ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।