Adhyaya 25

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः पिंडारकं गच्छेत्तीर्थं पापहरं नृप । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मंकिना ब्राह्मणेन च । सिद्धिं गतस्तथा राजंस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦਨੰਤ੍ਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪਾਪਹਰ ਤੀਰਥ ਪਿੰਡਾਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਕੀ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 2

पुरा मंकिरभूद्विप्रो नाममात्रेण भूपते । मूर्खो ब्राह्मणकृत्यानामनभिज्ञः सुमन्दधीः

ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮੰਕੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਵਿਪ੍ਰ ਸੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਮਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ; ਮੂਰਖ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕਰਤਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ।

Verse 3

अथासौ पर्वते रम्ये लोकानां नृपसत्तम । महिषी रक्षयामास ततः पिंडारकर्मणि

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਫਿਰ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਤਦੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡਾਰਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਇਆ।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन वित्तमुपार्जितम् । दूरात्कृच्छ्रेण च स्तोकं जगृहे गोयुगं ततः

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਸ ਨੇ ਧਨ ਕਮਾਇਆ; ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਗੋ-ਯੁਗ, ਅਰਥਾਤ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 5

ततस्तद्दमयामास गोयुगं नृपसत्तम । अथ दैववशाद्राजन्दमितं तस्य गोयुगम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗੋ-ਯੁਗ ਨੂੰ ਸਧਾਇਆ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੈਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਹੀ ਗੋ-ਜੋੜੀ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।

Verse 6

निबद्धमुष्ट्रमासाद्य ग्रीवादेशे बलात्स्थितम् । अथोष्ट्रस्त्वरया राजन्नुत्थितस्त्रासतत्परः

ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਊਠ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬਲਪੂਰਵਕ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ (ਜੂਆ) ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਊਠ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 7

गोयुगेन हि ग्रीवायां लम्बमानेन भूपते । तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विनाशं गोयुगस्य तु

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਜਦੋਂ ਗੋ-ਯੁਗ (ਗਾਂ-ਬੈਲਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ) ਗਰਦਨ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਗੋ-ਯੁਗ ਦਾ ਨਾਸ ਵੇਖ ਕੇ—

Verse 8

मंकिर्वैराग्यमापन्नस्त्यक्त्वा ग्रामं वनं ययौ । स गत्वा निर्झरं कञ्चिदर्बुदे नृपसत्तम

ਮੰਕੀ ਵੈਰਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ! ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਝਰਨੇ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 9

त्रिकालं कुरुते स्नानं गायत्रीजपमुत्तमम् । तेनासौ गतपापोऽभूद्दिव्यदर्शी च भूमिप

ਹੇ ਭੂਮਿਪ! ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੇਲਿਆਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉੱਤਮ ਜਪ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु तेन मार्गेण शंकरः । सह गौर्या विनिष्क्रांतः क्रीडार्थं रम्यपर्वते

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੰਕਰ, ਗੌਰੀ ਸਮੇਤ, ਰਮਣੀਯ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।

Verse 11

स दृष्टः सहसा तेन पिंडारेण महात्मना । प्रणाममकरोद्राजंस्ततस्तं शंकरोऽब्रवीत्

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿੰਡਾਰ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 12

न वृथा दर्शनं मे स्याद्वरो मे गृह्यतां द्विज । यदभीष्टं महाराज यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 13

पिंडारक उवाच । गणोऽहं तव देवेश भवानि त्रिपुरांतक । यथा तथा कुरु विभो नान्यन्मे हृदि वर्तते

ਪਿੰਡਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਗਣ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।

Verse 14

एतत्पिण्डारकं तीर्थ मम नाम्ना प्रसिध्यतु

ਇਹ ਪਿੰਡਾਰਕ ਤੀਰਥ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।

Verse 15

भगवानुवाच । भविष्यसि गणोऽस्माकं देहांते त्वं द्विजोत्तम । एतत्पिंडारकंनाम तीर्थमत्र भविष्यति

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਦੇਹਾਂਤ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗਣ ਬਣੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ‘ਪਿੰਡਾਰਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 16

अहमत्र महाष्टम्यां निवेक्ष्यामि महामते । ये च स्नानं करिष्यंति संप्राप्ते चाष्टमीदिने । ते यास्यंति परं स्थानं यत्राहं नित्यसंस्थितः

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਮਹਾਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹਾਂ।

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत । मंकिः पिंडारकस्तत्र तपस्तेपे दिवानिशम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਮੰਕੀ—ਪਿੰਡਾਰਕ—ਨੇ ਓਥੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 18

ततः कालेन महता त्यक्त्वा देहं दिवं गतः । यत्रास्ते भगवान्रुद्रो गणस्तत्र बभूव ह

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਓਥੇ ਹੀ ਉਹ ਗਣ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं मन्त्रेण चाचरेत्

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੰਤਰ-ਜਪ ਸਮੇਤ ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 20

राजेन्द्र महिषीदानमथाष्टम्यां विशेषतः । य इच्छति सदाऽभीष्टमिह लोके परत्र च

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ੀ-ਦਾਨ (ਭੈਂਸ-ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिंडारकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचविंशोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਪਿੰਡਾਰਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।