Adhyaya 15

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः शुक्रेश्वरं गच्छेच्छुक्रेण स्थापितं पुरा । यं दृष्ट्वा मानवः सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

दृष्ट्वा दैत्यान्पुरा देवैर्निर्जितान्नृपसत्तम । चिन्तयामास मेधावी भार्गवस्तान्प्रति द्विजः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ! ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਧਾਵੀ ਭਾਰਗਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 3

कथं दैत्याः सुराञ्जित्वा प्राप्स्यंति च महायशः । आराध्य शंकरं सिद्धिं गच्छामि मनसेप्सितम्

(ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ:) ‘ਦੈਤ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ? ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 4

एवं स निश्चयं कृत्वा गतोऽर्बुदमथाचलम् । भूमे विवरमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

ਇਉਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਚਿਰੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 5

शिवलिंगं प्रतिष्ठाप्य धूपगंधानुलेपनैः । अनिशं पूजयामास श्रद्धया परयान्वितः

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 6

ततो वर्षसहस्रांते तुतोष भगवाञ्छिवः । तस्य संदर्शनं दत्त्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 7

श्रीमहादेव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र भक्त्या तव द्विजोत्तम । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ! ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ—ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 8

शुक्र उवाच । यदि तुष्टो महादेव विद्यां देहि महेश्वर । यया जीवंति संप्राप्ता मृत्युं संख्येपि जंतवः

ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । प्रदाय वै शिवस्तस्मै तां विद्यां नृपसत्तम । अब्रवीच्च पुनः शुक्रं वरमन्यं वृणीष्व मे

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗ ਲਵੋ।'"

Verse 10

शुक्र उवाच । एतत्कार्तिकमासस्य शुक्लाष्टम्यां तु यः स्पृशेत् । ततो लिंगं पूजयेच्च यः पुमाञ्छ्रद्धयान्वितः

ਸ਼ੁੱਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ (ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ) ਛੂਹੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ..."

Verse 11

अल्पमृत्युभयं तस्य मा भूत्तव प्रसादतः । इष्टान्कामानवाप्नोतु इहलोके परत्र च

"ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।"

Verse 12

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । शुक्रोपि दानवान्संख्ये हतान्देवैरनेकशः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "'ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।"

Verse 13

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान्मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन्महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम्

ਉਸ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ (ਮਹਾਕੁੰਡ) ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 14

तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकैश्च प्रमुच्यते । तत्र श्राद्धेन राजेंद्र तुष्टा यांति पितामहाः

ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

तर्पिताः सलिलेनैव किं पुनः पिंडदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्

ਜਦ ਪਿਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਜਲ ਦੇ ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਵੱਧ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ! ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।