Adhyaya 11

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਦੇਵ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਮ੍ਯਕ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । दक्षिणस्या मुनिवराः कोटिसंख्याप्रमाणतः

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੋਈ। ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਨਿਵਰ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 3

अन्योऽन्यं स्पर्धया सर्वे हेलयाऽर्बुदमागताः । अहं पूर्वमहं पूर्वं प्रपश्याम्यचलेश्वरम्

ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਪರ್ಧਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਤੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਰਬੁਦ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ‘ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਚਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਸਨ।

Verse 4

आगमिष्यति यः पश्चाद्ब्राह्मणः श्वा भविष्यति । पापीयान्भक्तिरहितः श्रद्धाहीनो भविष्यति

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣੇਗਾ; ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਪੀ, ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 5

इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪರ್ಧਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਅਰਬੁਦ ਆਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਭੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਗਏ।

Verse 6

शांतास्तपस्विनः सर्वे वेदविद्याविशारदाः । तेषामीहितमाज्ञाय सम्यक्कामनिषूदनः

ਉਹ ਸਭੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣ ਕੇ ਕਾਮਨਿਸੂਦਨ ਨੇ ਉਚਿਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 7

कृपया परयाविष्टो भक्तिभावान्महेश्वरः । कोटिं कृत्वाऽत्मलिंगानां तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः

ਪਰਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

एकस्मिन्नेव काले तु सर्वैर्दृष्टो महेश्वरः । मुनिभिश्च नृपश्रेष्ठ कोटिसंख्यैः पृथक्पृथक्

ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਮੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਰੋੜਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 9

अथ ते मुनयः सर्वे समं दृष्ट्वा महेश्वरम् । विस्मयोत्फुल्लनयना साधुसाध्विति चाब्रुवन्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖਿੱਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, “ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!”

Verse 10

भक्तियुक्ता द्विजाः सर्वेऽस्तुवंस्ते वैदिकैः स्तवैः । तेषां तुष्टस्ततः शंभुर्वाक्यमेतदुवाच ह

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਾਰੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰ-ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 11

श्रीमहादेव उवाच । तुष्टोऽहं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया हि वः । वरं वै व्रियतां शीघ्रं सर्वैश्चैव पृथक्पृथक्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜਲਦੀ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਹਰ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ।

Verse 12

ऋषय ऊचुः । एष एव वरोऽस्माकं सर्वेषां हृदि वर्त्तितः । युगपद्दर्शनाद्देव जायतां फलमुत्तमम्

ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹੀ ਵਰ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਇਸ ਇਕੱਠੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 13

श्रीमहादेव उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्ब्राह्मणस्य च । दर्शनं ये करिष्यंति तेषां च तीर्थजं फलम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ। ਜੋ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ-ਜਨਿਤ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।

Verse 14

मुनय ऊचुः । अवश्यं यदि दातव्यो वरोऽस्माकं महेश्वर । एकं कोटिमयं लिंगं क्रियतां वृषभध्वज

ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ ਜੋ ਕਰੋੜ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ।

Verse 15

यस्मिन्दृष्टे फलं नृणां जायते कोटिलिंगजम् । एवमेष वरोऽस्माकं दीयतां वृषभध्वज

ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲੇ ਜੋ ਕਰੋੜ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵਰ ਹੈ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ, ਇਹ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 16

पुलस्त्य उवाच । एवं सप्रार्थमानानां मुनीनां भावितात्मनाम् । निर्भिद्य पर्वतश्रेष्ठं सहसा लिंगमुद्गतम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਭਾਵਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਅਚਾਨਕ ਪਰਬਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਚੀਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 17

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । कृपया परया सर्वांस्तानृषीन्वसुधाधिप

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਪਰਮ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਉਚਾਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 18

वागुवाच । कोटीश्वराख्यं मे लिंगं लोके ख्यातिं गमिष्यति । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यश्चैनं पूजयिष्यति

ਵਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ‘ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ…

Verse 19

सर्वं कोटिगुणं तस्य फलं विप्रा भविष्यति । दाक्षिणात्यो नरो यस्तु श्राद्धमत्र करिष्यति

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਕੋਟੀ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ…

Verse 20

फलं कोटिगुणं तस्य गयाश्राद्धसमं भवेत् । तस्माद्विशेषतः पूज्यं मम लिंगं च मानवैः

…ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੋਟੀ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 21

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा वाणी विरराम महीपते । ततस्ते मुनयः सर्वे गंधधूपानुलेपनैः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਗੰਧ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਲੈ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।”

Verse 22

तल्लिंगं पूजयामासुः श्रद्धया परया नृप । पूजयित्वा गताः सिद्धिं सर्वे लिंगप्रसादतः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।