Adhyaya 88

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यास्त्वया देवताः प्रोक्ताश्चतस्रः सूतनंदन । चमत्कारी महित्था च महालक्ष्मीस्तथाऽपरा

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ-ਨੰਦਨ! ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਚਮਤਕਾਰੀ, ਮਹਿੱਥਾ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ।

Verse 2

अंबावृद्धा चतुर्थी च तासां तिस्रः प्रकीर्तिताः । विस्तरेण चतुर्थी च अंबावृद्धा न कीर्तिता

ਤੁਸੀਂ ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ ਅਤੇ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ। ਚਤੁਰਥੀ ਅਤੇ ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 3

एतस्याः सर्वमाचक्ष्व प्रभावं सूतसंभव । केनैषा निर्मिता यात्रा सर्वं विस्तरतो वद

ਹੇ ਸੂਤ, ਸੂਤ-ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਇਸ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ? ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।

Verse 4

सूत उवाच । एषा तपोमयी शक्तिरम्बावृद्धा सुरेश्वरी । यथात्र संस्थिता पूर्वं तत्सर्वं श्रूयतां मम

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਤਪਸਿਆ-ਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ—ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।

Verse 5

चमत्कारमहीपेन पुरमेतद्यदा कृतम् । तदा तद्रक्षणार्थाय निर्मिता भावितात्मना । चतस्रो देवता ह्येताः संमतेन द्विजन्मनाम्

ਜਦੋਂ ਅਦਭੁਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ—ਦੁਇਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ—ਇਹ ਚਾਰ ਦੇਵਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 6

अथ तस्य महीपस्य अंबानामाभवत्सुता । तथान्या वृद्धसंज्ञा च रूपौदार्यगुणान्विते

ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਅੰਬਾ ਨਾਮ ਦੀ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਦੂਜੀ ‘ਵ੍ਰਿੱਧਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 7

उभे ते काशिराजेन परिणीते द्विजोत्तमाः । गृह्योक्तेन विधानेन देवविप्राग्निसंनिधौ

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰਾਇਆ।

Verse 8

कस्यचित्त्वथ कालस्य काशिराजस्य भूपतेः । तैः कालयवनैः सार्धमभवत्संगरो महान्

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਕਾਲ-ਯਵਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸੰਗਰਾਮ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 9

अथ तैर्निहतः संख्ये सभृत्यबलवाहनः । हरलब्धवरै रौद्रैः काशिराजः प्रतापवान्

ਫਿਰ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਸੇਵਕਾਂ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਰੌਦ੍ਰ ਭਿਆਨਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।

Verse 10

अथांबा चैव वृद्धा च वैधव्यं प्राप्य दुःखदम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा ते वांछितप्रदम्

ਤਦ ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੱਧਾ, ਵਿਧਵਾਪਣ ਦੀ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਈਆਂ ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 11

देव्या आराधने यत्नं कृतवत्यौ ततः परम् । नाशार्थं पतिशत्रूणां धृतवत्यौ शुभव्रतम्

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਯਤਨਵਾਨ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 12

यावद्वर्षशतं साग्रं न च तुष्टा सुरेश्वरी । ततो वैराग्यमासाद्य वांछंत्यौ स्वतनुक्षयम्

ਪੂਰੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਰ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਈ। ਤਦ ਵੈਰਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਹ-ਕਸ਼ਯ, ਅਰਥਾਤ ਦੇਹ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 13

मंत्रैराथर्वणैर्विप्राः क्षुरिकासूक्तसंभवैः । छित्त्वाच्छित्त्वा स्वमांसानि मंत्रपूतानि भक्तितः

ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ—ਖ਼ਸੁਰਿਕਾ-ਸੂਕਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ—ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 14

कृतवत्यौ ततो होमं सुसमिद्धे हुताशने । अग्निकुण्डात्ततस्तस्माश्चतुर्हस्ता शुभानना

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹਵਨ-ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਉਸੇ ਅਗਨਿਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 15

श्वेतवस्त्रा विनिष्क्रांता नारी बालार्कसव्रिभा । तथान्या च सुनेत्रास्या तप्तहाटकसन्निभा

ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਾਰੀ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ।

Verse 16

तस्मात्कुण्डाद्विनिष्क्रांता धृतखड्गा भयावहा । साऽपरापि तथारूपा शक्तिः परमदारुणा

ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੜਗ ਧਾਰੇ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਭਯਾਨਕ। ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ—ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ।

Verse 17

प्रोचतुस्ते वरं हृत्स्थं प्रार्थ्यतामिति दुर्लभम्

ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਰਲਭ ਹੋਵੇ।”

Verse 18

ते ऊचतुः । अस्माकं दयितो भर्त्ता काशिराजः प्रतापवान् । निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः

ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤੀ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਯਵਨਾਂ ਨੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 19

युष्मदीय प्रसादेन यथा तेषां परिक्षयः । सञ्जायते महादेव्यौ तथा कार्यमसंशयम्

“ਹੇ ਦੋ ਮਹਾਦੇਵੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 20

स्थातव्यं च तथात्रैव उभाभ्यामपि सादरम् । स्वपुरस्य प्ररक्षार्थमेतत्कृत्यं मतं हि नौ

“ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ—ਇਹੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।”

Verse 21

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा उभे ते देवते ततः । संप्रोच्य बाढमित्येवं तस्मिन्कुण्डे व्यवस्थिते

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਬਾਢਮ—ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਉਸੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः । निष्क्रांताः संख्यया हीना मातरो नैकरूपिकाः

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ—ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ।

Verse 23

एका गजमुखी तत्र तथान्या तुरगानना । सारमेय मुखाश्चान्याः पक्षिच्छागमुखाः पराः

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗਜਮੁਖੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਦੀ ਅਸ਼ਵਮੁਖੀ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੇ ਮੁਖ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ ਬੱਕਰੇ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਸਨ।

Verse 24

तिर्यञ्च वपुषश्चान्या वक्त्रैर्मानुषसंभवैः । त्रिशीर्षाः पञ्चशीर्षाश्च दशशीर्षास्तथा पराः

ਕੁਝ ਦੀ ਦੇਹ ਤਿਰਯਕ (ਪਸ਼ੂ) ਸੀ ਪਰ ਮੁਖ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਵਰਗੇ; ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 25

गुह्य स्थानस्थितैर्वक्त्रैरेकाश्चान्या हृदिस्थितैः । पार्श्वसंस्थैः स्थिताश्चान्या अन्याः पृष्ठिगतैर्मुखैः

ਕੁਝ ਦੇ ਮੁਖ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ; ਕੁਝ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਮੁਖ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 26

एकहस्ता द्विहस्ताश्च पञ्चहस्तास्तथापराः । अन्या विंशतिहस्ताश्च विहस्ताश्च तथापराः

ਕੁਝ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੋ ਹੱਥ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਹੱਥ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ; ਕੁਝ ਵੀਹ ਹੱਥ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 27

बहुपादा विपादाश्च एकपादास्तथापराः । तथान्याश्चार्धपादाश्च अधोवक्त्रा विभीषणाः

ਕਈਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੈਰ ਸਨ, ਕਈ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲੇ। ਕਈ ਅੱਧੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਭਿਆਨਕ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 28

एकनेत्रा द्विनेत्राश्च त्रिनेत्राश्च तथापराः । काश्चिद्गजसमारूढा हयारूढास्तथापराः

ਕਈ ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕਈ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ। ਕਈ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ।

Verse 29

वृषवानरसिंहाजव्याघ्रसर्पास्थिताः पराः । गोधाश्वरासभारूढास्तथा च विहगाश्रिताः

ਹੋਰ ਕਈ ਬਲਦਾਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ, ਸਿੰਹਾਂ, ਬੱਕਰਿਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕਈ ਗੋਹਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 30

कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः सहस्रशः । प्रकुर्वंत्यो रुदन्त्यश्च गायन्त्यश्च तथा पराः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च क्रीडासक्ताः परस्परम्

ਕਛੂਆਂ, ਮੁਰਗਿਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ—ਕਈ ਉਤਪਾਤ ਮਚਾਉਂਦੇ, ਕਈ ਰੋਂਦੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।

Verse 32

ह्रस्वदन्त्यो विदंत्यश्च दीर्घदन्त्यो विभीषणाः । गजदंत्यस्तथैवान्या लोहदंत्योभयावहाः

ਕਈਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਕਈ ਬਿਨਾ ਦੰਦਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੰਮੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਦੰਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੰਦ—ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 33

लंबकर्ण्यो विकर्ण्यश्च शूर्पकर्ण्यस्तथा पराः । शंकुकर्ण्यः कुकर्ण्यश्च बहुकर्ण्यः सुकर्णिकाः

ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਲੰਬੇ ਤੇ ਢਲਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਛੱਜ ਵਰਗੇ ਕੰਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਸ਼ੰਕੂ-ਆਕਾਰ ਕੰਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੰਦੇ ਕੰਨ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨ ਸਨ।

Verse 34

एकवस्त्रा विवस्त्राश्च बहुवस्त्रास्तथा पराः । चर्मप्रावरणाश्चैव कथाप्रावरणान्विताः

ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਕੋ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਿਆ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਗਨਤਾ ਧਾਰੀ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਮੜਿਆਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 35

खङ्गहस्ताः शराहस्ताः कुंतहस्ताश्च भीषणाः । पाशहस्तास्तथैवान्याः प्रासचापकराः पराः । शूलमुद्गरहस्ताश्च भुशुंडिकरभूषिताः

ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਗ ਸਨ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤਾ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪਾਸ ਧਾਰੇ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਸ ਤੇ ਧਨੁਸ਼; ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਮੁਦਗਰ ਫੜੇ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

Verse 36

अथ ताभ्यां तथाऽकर्ण्य ताः सर्वा हर्षसंयुताः । प्रस्थितास्तत्र ता यत्र ते कालयवनाः स्थिताः

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਓਥੇ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਾਲ-ਯਵਨ ਡੇਰਾ ਲਾਏ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 37

ततस्ते तत्समालोक्य बलं देवीसमुद्रवम् । रौद्र रूपधरं तीव्रं विकृतं विकृतैर्मुखैः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਮੜਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਲ ਅਤਿ ਰੌਦ੍ਰ, ਤੀਖਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਕਾਰਿਤ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 38

विषण्णवदनाः सर्वे भयभीता समंततः । धावतो भक्षितास्ताभिर्देवताभिः सुनिर्दयम्

ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਭੱਜ ਪਏ; ਅਤੇ ਦੌੜਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।

Verse 39

बालवृद्धसमोपेतं तेषां राष्ट्रं दुरात्मनाम् । स्त्रीभिश्च सहितं ताभिर्देवताभिः प्रभक्षितम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ—ਬਾਲਕਾਂ, ਬੁੱਢਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੱਖ ਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 40

एवं निर्वास्य तद्राष्ट्रं सर्वास्ता हर्षसंयुताः । भूय एव निजं स्थानं संप्राप्ता द्विजसत्तमाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੀਆਂ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ।

Verse 42

उद्वासितस्तथा सर्वो देशस्तेषां स वै महान् । सांप्रतं दीयतां कश्चिदाहारस्तृप्तिहेतवे । निवासाय ततः स्थानं किंचिच्चावेद्यतां हि नः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਸਾਰਾ ਹੀ ਉਜਾੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਆਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

Verse 43

देव्यावूचतुः । मर्त्यलोकेऽत्र या नार्यो गर्भवत्यः स्वपंति च । संध्याकालप्रकाशे च तासां गर्भोऽस्तु वो द्रुतम्

ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮੇਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੁਰੰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਹੋ ਜਾਣ।’

Verse 44

रुदंत्यो या विनिर्यांति चत्वरेषु त्रिकेषु च । तासां गर्भस्तु युष्माकं संप्रदत्तः प्रभुज्यताम्

ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਰਾਹਿਆਂ 'ਤੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੋ।

Verse 45

उच्छिष्टा याः प्रसर्पंति रमन्ते च स्वपंति च । तासां गर्भः समस्तानां युष्माकं भोज नाय वै

ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜੂਠੇ ਮੂੰਹ (ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ) ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਹਨ।

Verse 46

सूतिकाभवने यस्मिन्नुच्छिष्टं चोपजायते । स बालकस्तु युष्माकं भोजनाय प्रकल्पितः

ਜਿਸ ਜਣੇਪਾ ਘਰ (ਸੂਤਿਕਾ ਭਵਨ) ਵਿੱਚ ਜੂਠ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਬਾਲਕ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 47

न षष्ठीजागरो यस्य बालकस्य भविष्यति । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं नात्र संशयः

ਜਿਸ ਬਾਲਕ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ (ਛਠੀ) ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 48

नाशं यास्यति वा यत्र पावकः सूतिकागृहे । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं बालरूपधृक्

ਜਿੱਥੇ ਜਣੇਪਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਬੁੱਝ ਜਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 49

मांगल्यैः संपरित्यक्तं यद्भवेत्सूतिकागृहम् । तस्मिन्यस्तिष्ठते बालः स युष्माकं प्रकल्पितः

ਜੇ ਸੂਤਿਕਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਮੰਗਲ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਉਪਾਅਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝ ਕੇ ਤਿਆਗਿਆ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਲਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

संध्यायां बालका ये वा स्वपंत्याकाशदेशगाः । ते सर्वे भोजनार्थाय युष्माकं संनिवेदिताः

ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਜੋ ਬਾਲਕ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਥਾਂ ਪਏ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 51

यस्य जन्मदिने प्राप्ते वर्षांते क्रियते न च । मांगल्यं तस्य यद्गात्रं तद्युष्माकं प्रकल्पितम्

ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ-ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਮੰਗਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਜੋ ਮੰਗਲਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਿਯਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

तैलाभ्यंगं नरः कृत्वा यश्च स्नानं करोति न । स दत्तो भोजनार्थाय युष्माकं नात्र संशयः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਲ ਮਲ ਕੇ ਵੀ ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 53

उच्छिष्टो यः पुमांस्तिष्ठेद्यो वा चत्वरमध्यगः । भक्षणीयः स सर्वाभिर्निर्विकल्पेन चेतसा

ਜੋ ਪੁਰਖ ਉੱਛਿਸ਼ਟ-ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਚੌਰਾਹੇ ਦੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ੰਕ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਭੱਖਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 54

रजस्वलां व्रजेद्यो वा पुरुषः काममोहितः । नग्नः शेते तथा स्नाति भक्षणीयः स सत्वरम्

ਜੋ ਪੁਰਖ ਕਾਮ-ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਧਾ ਹੋ ਕੇ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਨੰਗਾ ਪੈ ਕੇ ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਭੱਖਣਯੋਗ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

दक्षिणाभिमुखो रात्रौ यश्च स्नाति विमूढधीः । शेते च शयने सोऽपि भक्षणीयश्च सत्वरम्

ਜੋ ਮੂਰਖ-ਬੁੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਸੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਭੱਖਣਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 56

उदङ्मुखश्च यो रात्रौ दिवा वा दक्षिणामुखः । मूत्रोत्सर्गं पुरीष वा प्रकुर्याद्भक्ष्य एव सः

ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਮਲ ਤਿਆਗ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਭੱਖਣਯੋਗ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

यः कुर्याद्रजनीवक्त्रे दधिसक्तुप्रभक्षणम् । अंत्यजाभिगमं चाथ भक्षणीयो द्रुतं हि सः

ਜੋ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ (ਰਾਤ ਦੇ ਮੁਖ ਤੇ) ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੱਟੂ ਖਾਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਸਿਧ ਸੰਬੰਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਭੱਖਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

सूत उवाच । एवं ताभ्यां तदा प्रोक्ता देवतास्ताः समंततः । परिवार्य तदा तस्थुः संप्रहृष्टेन चेतसा

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे राजा चमत्कारः प्रतापवान् । प्रासादं निर्ममे ताभ्यां कैलासशिखरोपमम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਚਮਤਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਕੈਲਾਸ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ ਇਕ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਵਾਇਆ।

Verse 60

ततः प्रभृति ते ख्याते क्षेत्रे तत्र महोदये । अंबावृद्धाभिधाने च पुररक्षापरे सदा

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹੋਦਯ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪੁੰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ’ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਗਰ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।

Verse 61

यः पुमान्प्रातरुत्थाय ताभ्यां पश्यति चाननम् । तस्य संवत्सरंयावन्न च च्छिद्रं प्रजायते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ—ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ—ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 62

वृद्ध्यादौ वाथ चांते वा ताभ्यां पूजां करोति यः । न तस्य जायते च्छिद्रं कथंचिदपि भूतले

ਜੋ ਕੋਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ—ਵਿਪੱਤੀ—ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 63

यात्राकाले पुमान्यश्च ताभ्यां पूजां समाचरेत् । स वांछितफलं प्राप्य शीघ्रं स्वगृहमाप्नुयात्

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां बलिमाहरेत् । स कामानाप्नुयादिष्टानिह प्रेत्य च सद्गतिम्

ਜੋ ਸਦਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਲੀ (ਰਿਤੁਅਲ ਭੇਟ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 65

यो महानवमीसंज्ञे दिवसे श्रद्धयान्वितः । ताभ्यां समाचरेत्पूजां स सदा स्यादकण्टकी

ਜੋ ਮਹਾਨਵਮੀ ਨਾਮਕ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 88

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ, ਨਾਗਰਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਬਾਵ੍ਰਿੱਧਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।