Adhyaya 81
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 81

Adhyaya 81

ਅਧਿਆਇ 81 ਪਰਤਦਾਰ ਸੰਵਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਮਾਧਵੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗਰੁੜ ਰੂਪ‑ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਮਝ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਸਤੇ ਲਿਆਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ‑ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਕਨਿਆ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸਪਰਧਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ‘ਅਸ਼੍ਵਮੁਖੀ’ (ਘੋੜੇ‑ਮੁਖ ਵਾਲੀ) ਹੋਵੇਗੀ। ਲੋਕ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਬੋਲੀਂ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਲਾਗੂਤਾ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭਵਿੱਖ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਗੇ ਗਰੁੜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਬੁੱਢੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਡਿਲੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਯੌਵਨ‑ਕਾਮਨਾ ਬਾਰੇ ਗਰੁੜ ਸੰਦੇਹਪੂਰਨ ਬਚਨ ਕਹਿ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਾਕ‑ਸੰਯਮ, ਪੱਖਪਾਤ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

। श्रीगरुड उवाच । ममास्ति दयितं मित्रं ब्राह्मणो भृगुवंशजः । तस्यास्ति माधवीनाम कन्या कमललोचना

ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰਾ ਇਕ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ—ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਧਵੀ ਹੈ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ।”

Verse 2

न तस्याः सदृशः कांतः प्राप्तस्तेन महात्मना । यतस्ततोऽहमादिष्टः कांतमस्यास्त्वमानय । अनुरूपं द्विजश्रेष्ठ यद्यहं संमतस्तव

“ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ: ‘ਇਸ ਕੁੜੀ ਲਈ ਇਕ ਅਨੁਰੂਪ ਪਤੀ ਲਿਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ।’”

Verse 3

ततो मयाऽखिला भूमिस्तद्वरार्थं विलोकिता । न तदर्थं वरो लब्धः सर्वैः समुचितो गुणैः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਵਰ ਦੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਖੋਜੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪੁਰਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਸਭ ਉਚਿਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 4

ततस्त्वं पुण्डरीकाक्ष मम चित्ते व्यवस्थितः । अनुरूपः पतिस्तस्याः सर्वैरेव गुणैर्युतः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ—ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਲਈ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਪਤੀ ਵਜੋਂ।

Verse 5

तस्मात्पाणिग्रहं तस्याः स्वीकुरुष्व सुरेश्वर । अत्यन्तरूपयुक्ताया मम वाक्यप्रणोदितः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ—ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ।

Verse 6

भगवानुवाच । अत्रानय द्विजश्रेष्ठ तां कन्यां कमलेक्षणाम् । येन दृष्ट्वा स्वयं पश्चात्प्रकरोमि यथोदितम्

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 7

गरुड उवाच । तव तेजोभयादेव सा कन्या जनकान्विता । मया दूरे विनिर्मुक्ता तत्कथं तामिहानये

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਵਾਂ?

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । अत्र तां मम तत्तेजो जनकेन समन्विताम् । न हि धक्ष्यति तस्मात्त्वं शीघ्रं द्विजवराऽनय

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਆ। ਮੇਰਾ ਤੇਜ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਡਰ ਨਾ ਕਰ।”

Verse 9

एवमुक्तस्ततस्तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तां कन्या मानयामास तं च विप्रभृगूद्वहम्

ਵਿਸ਼ਣੂ—ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 10

अथासौ प्रणिपत्योच्चैर्ब्राह्मणो मधुसूदनम् । लक्ष्मीवन्न्यविशत्पार्श्वे गरुडस्य समीपतः

ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਲੈ ਬੈਠਾ।

Verse 11

सापि कन्या वरारोहा बाल्यभावादनिन्दिता । शय्यैकांते समाविष्टा दक्षिणे मुरविद्विषः

ਉਹ ਕੁੜੀ ਵੀ—ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਾਲਭਾਵ ਕਰਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼—ਮੁਰ-ਵੈਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਯਿਆ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ।

Verse 12

अथ कोपपरीतांगी महिष्याधर्ममाश्रिता । लक्ष्मीः शशाप तां कन्यां सपत्नीति विचिन्त्य च

ਤਦ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼ ਭਰ ਕੇ, ਈਰਖਾਲੂ ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ—ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ ਕਿ “ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੌਤ ਹੈ।”

Verse 13

यस्मान्मे पुरतः पापे कांतस्य मम हर्षिता । शय्यायां त्वं समाविष्टा लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः । तस्मादश्वमुखी नूनं विकृता त्वं भविष्यसि

ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਪਾਪਣੀ ਕੁੜੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਂਤ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ, ਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਕੇ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।

Verse 14

एवं शापे श्रिया दत्ते हाहाकारो महानभूत् । सर्वेषां तत्र संस्थानां कोपश्चापि द्विजन्मनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਲੋਕ ਕੰਬ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 16

यावन्नाग्निद्विजातीनां प्रत्यक्षं गुरुसंनिधौ । ससंकल्पं स्वयं दत्ता गृह्योक्तविधिना जनैः

ਜਦ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਤੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 18

एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रस्ततः प्रोवाच केशवम् । आतिथ्यं विहितं ह्येतत्तव पत्न्या यथोचितम् । तस्मात्तत्र प्रयास्यामि यत्र स्यात्तादृशी सुता

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਯਥੋਚਿਤ ਜੋ ਆਤਿਥ੍ਯ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਐਸੀ ਹੀ ਗੁਣਵਤੀ ਸੁਤਾ ਮਿਲੇ।”

Verse 19

ब्राह्मण उवाच । सहस्रं याच्यते कन्या करोत्येकः करग्रहम् । वाङ्मात्रेण न तस्याः स्यात्पत्नीभावः कथंचन

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹਜ਼ਾਰ ਜਣੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਗ੍ਰਹਣ (ਹੱਥ ਫੜਨ) ਇਕ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਬਚਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ।”

Verse 20

तस्मान्नाश्वमुखी ह्येषा जन्मन्यस्मिन्भविष्यति । गृहीत्वेमां गृहं गच्छ प्रयच्छ स्वेप्सिताय च

ਇਸ ਲਈ ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋੜੇ-ਮੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਜਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰ ਦੇ।

Verse 22

सेयं तव सुता विप्र बंधुस्थानं समाश्रिता । भविष्यति ततो जामिः कनिष्ठा मेऽन्यजन्मनि

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਧੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਅਤਿ ਨਿਕਟ ਰਕਤ-ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 23

अवतीर्णस्य भूपृष्ठे देवकार्येण केनचित् । वाजिवक्त्रधरा प्रोक्ता यद्येषा मम कांतया

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ‘ਘੋੜੇ-ਮੁਖ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ’ ਕਹੀ ਜਾਵੇ…

Verse 24

ततोऽहं सुमहत्कृत्वा तपश्चैवानया सह । करिष्यामि शुभास्यां च तथा लक्ष्मीमपि द्विज

ਤਦ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 25

एवं स भगवान्विप्रं तं सन्तोष्य तदा गिरा । गरुडेन समं चक्रे कथाश्चित्रा मनोरमाः

ਇਉਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਤਦ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾਵਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਹੇ।

Verse 26

अथ तस्मिन्कथांते स गरुडः पुरुषोत्तमम् । प्रोवाच तां स्त्रियं दृष्ट्वा वृद्धां तेजःसमन्विताम्

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਵਾਦ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਪਰ ਤੇਜਸਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 27

अपूर्वेयं सुरश्रेष्ठ स्त्री वृद्धा तव पार्श्वगा । किमर्थं केयमाख्याहि कुतः प्राप्ता जनार्दन

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਇਹ ਬੁੱਢੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਦੱਸ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ?”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एषा ख्याता खगश्रेष्ठ लोकेऽस्मिन्वृद्धकन्यका । शांडिलीनाम सर्वज्ञा ब्रह्मचर्यपरायणा

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਖਗਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਵ੍ਰਿੱਧਕਨ੍ਯਕਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਡਿਲੀ ਹੈ—ਸਰਵਜ੍ਞ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।”

Verse 29

तपोवीर्यसमोपेता सर्वदेवाभिवंदिता । नास्ति वै चेदृशी नारी खगेन्द्रात्र जगत्त्रये

“ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ—ਹੇ ਖਗੇੰਦਰ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 30

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विहस्य विहगाधिपः । प्रोवाच वासुदेवं च तां विलोक्य चिरं द्विजाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਰ ਤੱਕ ਤੱਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।”

Verse 31

गरुड उवाच । नैतच्चित्रं तपो यच्च क्रियते सुमहत्तरम् । यथा च दीयते दानं यच्च तत्रास्ति चाद्भुतम् । तथा च क्रियते युद्धं संग्रामे युद्धशालिभिः

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਕਿ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 32

नाश्चर्यं चित्रमेतच्च ब्रह्मचर्यं तदद्भुतम् । विशेषाद्यौवनावस्थां संप्राप्य पुरुषोत्तम

“ਇਹੀ ਅਸਲ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ—ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਤ—ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਯੌਵਨ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ।”

Verse 33

विशेषेण च नारीभिरत्र न श्रद्दधाम्यहम् । अवश्यं यौवनस्थेन तिर्यग्योनिगतेन च

“ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ—ਭਾਵੇਂ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ—ਜੀਵ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ ਕਾਮ-ਵੇਗ ਨਾਲ ਚਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 34

विकारः खलु कर्तव्यो नाधि काराय यौवनम् । यदि न प्राप्नुवंत्येताः पुरुषं योषितः क्वचित्

“ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੌਵਨ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਤਾਂ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਾਹ ਲੱਭਦੀ ਹੈ)…”

Verse 35

अन्योन्यं मैथुनं चक्रुः कामबाणप्रपीडिताः । कुष्ठिनं व्याधितं वापि स्थविरं व्यंगमेव च । अप्येताः पुरुषाभावे मन्यंते पंचसायकम्

“ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਥੁਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਾਂ ਕੋੜ੍ਹੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੰਗੜੇ-ਵਿਕਲਾਂਗ ਨਾਲ ਵੀ। ਯੋਗ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਪੰਜ-ਸਾਯਕ ਧਾਰੀ ਕਾਮ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 36

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नांतकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना

ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮਹਾਸਾਗਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦੀ—ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਵੀ ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 37

न परत्र भयादेता मर्यादां विदधुः स्त्रियः । मुक्त्वा भूपभयं चैकमथवा गुरुजं भयम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਚਰਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਇਕੋ ਡਰ ਕਰਕੇ—ਜਾਂ ਕਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਡਰ ਕਰਕੇ—ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 38

सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा शांडिली ब्रह्मचारिणी । मौनव्रतधराऽप्येवं हृदि कोपं दधार सा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰিণੀ ਸ਼ਾਂਡਿਲੀ ਨੇ—ਮੌਨ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तस्य पक्षिनाथस्य तत्क्षणात् । उभौ पक्षौ गतौ नाशं रुण्डाकारोऽत्र सोऽभवत्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਪੱਖੀ-ਨਾਥ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਦੋਵੇਂ ਪਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਧੜ-ਸਮਾਨ—ਪਰਹੀਣ ਤੇ ਅੰਗਭੰਗ—ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 40

मांसपिंडमयो रौद्रः सर्वरोगविवर्जितः । अशक्तश्च तथा गन्तुं पदमात्रमपि क्वचित्

ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਰਗਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਪਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਮਰੱਥ—ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਕ ਕਦਮ ਭੀ ਚੱਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।