Adhyaya 75
ਸੂਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁੰਨ-ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਅਤੁੱਲ ਖੇਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਜਿੱਥੇ ‘ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸ਼ਣਮੁਖ (ਸਕੰਦ/ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂਗੇਯ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ-ਯੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਾਲ-ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮਹਾਸੇਨ ਦਾ ਭਵਿਆ ਮਹਲ/ਮੰਦਰ ਉੱਚਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਆਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਪ੍ਰਾਂਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਯੱਗ-ਸਥਾਨ ‘ਦੇਵਯਜਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਇਕ ਯੱਗ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । पुरा कल्पे भगवता एतत्क्षेत्रमनुत्तमम् । रुद्रेण ब्रह्मणे दत्तं तुष्टेन द्विजसत्तमाः
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 2
यदा तु स्थापितं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । देवैः प्रीतेन रुद्रेण प्रदत्तं ब्रह्मणे पुनः
ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।
Verse 3
एतत्क्षेत्रं तदा दत्तं शंभुना षण्मुखस्य ह । रक्षणार्थं हि विप्राणां कलिकालादिदोषतः
ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਛਣਮੁਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਆਦਿ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ।
Verse 4
ब्रह्मणा प्रार्थितेनेदं स्वयमादिममुत्तमम् । पित्रादिष्टस्तु गांगेयस्तत्र वासमथाकरोत्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਦਿ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ।
Verse 5
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यः कुर्यात्स्वामिदर्शनम् । सप्तजन्म भवेद्विप्रो धनाढ्यो वेदपारगः
ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 6
महासेनस्य देवस्य प्रासादं सुमनोहरम् । उच्चैः स्थितं सर्वलोके पातुकाममिवांबरम्
ਦੇਵ ਮਹਾਸੇਨ ਦਾ ਸੁਮਧੁਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।
Verse 7
तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे कौतुकादेत्य सत्वरम् । वीक्षांचक्रुस्ततो गत्वा दृष्ट्वा मेध्यतमं पुरम्
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਤਿ-ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ-ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਿਹਾਰਿਆ।
Verse 8
प्रासादस्योत्तरे देशे प्राच्ये देशे तथा द्विजाः । यज्ञक्रियासमारंभांश्चकुर्विप्रैर्यथोदितान्
ਮੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ್ಞ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
Verse 9
इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्
ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 10
ततस्तु देवयजनंनाम तस्य बभूव ह । यदन्यत्र शतं कृत्वा क्रतूनां फलमाप्नुयात् । तदत्रैकेन लभते क्रतुना दक्षिणावता
ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਥਾਨ ‘ਦੇਵਯਜਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਥਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਸੌ ਯਜ્ઞ ਕਰਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਇਕੋ ਯਜ्ञ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।