Adhyaya 60

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । माहित्थेयं त्वयाख्याता या पुरा सूतनन्दन । केन संस्थापिता तत्र वद सर्वमशेषतः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ-ਨੰਦਨ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿੱਥੀ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 2

सूत उवाच । शोषणीनाम या विद्या पुरागस्त्येन साधिता । आथर्वणेन मन्त्रेण स्वयं च परमेश्वरी

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “‘ਸ਼ੋਸ਼ਣੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਸਾਧੀ ਸੀ—ਅਥਰਵਣਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਆਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਵੀ (ਇਸ ਵਿੱਚ) ਸਹਾਇਕ ਹੋਈ।”

Verse 3

ततः संशोषितस्तेन स समुद्रो महात्मना । मित्रावरुणपुत्रेण सा प्रोक्ता पुरतः स्थिता

ਤਦੋਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸੇ (ਵਿਦਿਆ) ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ‘ਸ਼ੋਸ਼ਣੀ’ ਵਿਦਿਆ ਉਚਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 4

माहित्थं साधितं यस्मात्त्वया मे सकलं शुभम् । माहित्थानाम तस्मात्त्वं देवता संभविष्यसि

“ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਮਾਹਿੱਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਧਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ‘ਮਾਹਿੱਥਾ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇਂਗਾ।”

Verse 5

चमत्कारपुरक्षेत्रे पूजां प्राप्स्यस्यनुत्तमाम् । यस्त्वामाथर्वणैर्मन्त्रैस्तत्रस्थां भक्तिसंयुतः

“ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਅਤਿਉੱਤਮ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਤੈਨੂੰ ਅਥਰਵਣਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜੇਗਾ…”

Verse 6

पूजयिष्यति वृद्धिं च सर्वकालमवाप्स्यति । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ मया सार्द्धं पुरोत्तमे

“…ਉਹ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁਰੋੱਤਮ ਨਗਰੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਚਲ।”

Verse 7

द्विजानां रक्षणार्थाय नित्यं संनिहिता भव । एवं सा तत्र संभूता माहित्था वरदेवता

“ਦੁਵਿਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੂੰ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਸੰਨਿਹਿਤ ਰਹੁ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਵਰਦਾਇਨੀ ਦੇਵੀ ਮਹਿੱਟ੍ਹਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਬੈਠੀ।

Verse 9

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਹਾੜ—ਜੋ ਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ—ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਦੁਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸਕੰਦ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਨਾਲ ਵਿੱਧਿਆ। ਫਿਰ ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ‘ਨਰਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸੂਰਯ-ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਉੱਥੇ ਹੈ; ਜੇ ਛੱਠੀ ਤਿਥੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 10

न शत्रूणां पराभूतिं प्रयास्यति यथार्जुनः । रोगी विमुच्यते रोगाद्दरिद्रो धनमाप्नुयात्

ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਰਾਜਯ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 11

तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਗੋਵਰਧਨਧਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਦੁਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 12

नरसिंहवपुः साक्षात्तथा देवो हरिः स्वयम् । तथा विनायकस्तत्र सर्वकामप्रदायकः । सर्वविघ्नहरश्चैव स्थापितश्चार्जुनेन हि

ਉੱਥੇ ਨਰਸਿੰਹ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹਰਿ ਦੇਵ ਆਪ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਿਨਾਇਕ ਵੀ ਹੈ—ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 14

यस्तमाथर्वणैर्मंत्रैः पूजयेद्द्वादशीदिने । कार्तिकस्य सिते पक्षे स याति परमां गतिम्

ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

तथा तत्र द्विजश्रेष्ठा नरनारायणावुभौ । देवौ परमतेजस्वी यस्तौ पश्यति भक्तितः

ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ—ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ…

Verse 16

पूजयेच्च द्विजश्रेष्ठा द्वादश्या दिवसे स्वयम् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਆਪ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਰਾ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 17

तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः

ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ), ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 18

दृष्ट्वा तत्पावनं क्षेत्रं तीर्थपूगप्रपूरितम् । आदित्यं स्थापयामास प्रासादे सुमनोहरे

ਉਸ ਪਾਵਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰ੍ਯਦੇਵ) ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ।

Verse 19

नरनारायणौ देवौ तस्याग्रे स्थापितौ ततः । तथा गोवर्धनधरस्तत्र देवः प्रतिष्ठितः

ਫਿਰ ਉਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੋਵਰਧਨਧਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ।

Verse 20

नरसिंहं तथैवान्यं श्रद्धया परया युतः । एवं संस्थाप्य कौंतेयो देवगृहसुपंचकम्

ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਦੇਵਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੰਜਕ (ਪੰਜ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 21

ततो विप्रान्समाहूय सर्वांस्तान्पुरसंभवान् । प्रोवाच प्रणतो भक्त्या धनं दत्त्वा सुपुष्कलम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰ ਦੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਨ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 22

मया संस्थापितः सूर्यः सर्वरोगक्षयावहः । तथार्पितश्च युष्माकं चिंतनीयं सदैव तु

‘ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਭਾਉ।’

Verse 23

विप्रा ऊचुः । गच्छ त्वं पांडवश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमालयम् । वयं सर्वे करिष्यामस्तवश्रेयोऽभिवर्धनम्

ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 24

ततोऽर्जुनः प्रहृष्टात्मा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । तानामंत्र्य नमस्कृत्य जगाम स्वपुरं प्रति

ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 25

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं नरादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शृण्वतां पापनाशनम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਮੇਤ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਸ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 413

यस्तं पूजयते भक्त्या चतुर्थ्यां मोदकाशनैः । स सर्वविघ्ननिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम् । तत्र स्थितो द्विजेंद्राणां हिताय द्विजसत्तमाः

ਜੋ ਕੋਈ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੋਦਕਾਂ ਦਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ-ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਹਿਤ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪ੍ਰਵਰੋ।