
ਸੂਤ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦੁਰ ਅਪੁੱਤਰ (ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ) ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਰਲੋਕੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਗਾਲਵ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਗਏ ‘ਪੁੱਤਰ’ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗਿਣਾ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਫਲ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਵਿਹਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਲਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਮਹਾਪੁੰਨ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਸਰੂਪ ਅਸ਼ਵੱਥ ਨੂੰ ‘ਪੁੱਤਰ-ਵ੍ਰਿਖ਼’ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੁਰ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਵਿਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ-ਸ਼ਿਵ-ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਸੰਕੁਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਾਲ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਦੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਪੂਜਾ, ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸ਼ਯਨ-ਪ੍ਰਬੋਧਨ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਅਰਾਧਨਾ। ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ (ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ) ਕਾਰਨ ਲਿੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਬਾਣੀ ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਲੌਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 1
। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे रविः पूर्वं विदुरेण प्रतिष्ठितम् । शिवश्च परया भक्त्या तथा विष्णुर्द्विजोत्तमाः
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਰਵਿ (ਸੂਰਯ) ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ।
Verse 2
यस्तान्पूजयते भक्त्या मानुषो भक्तितस्ततः । स यास्यति परं स्थानं यज्ञैरपि सुदुर्लभम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ—ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ।
Verse 3
हस्तिनापुरसंस्थेन विदुरेण पुरा द्विजाः । गालवो मुनिशार्दूलः पृष्टः स्वगृहमागतः
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰਦੂਲ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
Verse 4
अपुत्रस्य गतिर्लोके कीदृक्संजायते परे । एतन्मे पृच्छतो ब्रूहि कृत्वा सद्भावमुत्तमम्
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗਤੀ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਸਦਭਾਵ ਤੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਧਾਰ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
Verse 5
गालव उवाच । अपुत्रस्य गतिर्नास्ति मृतः स्वर्गं न गच्छति । द्वादशानामपि तथा यद्येकोऽपि न विद्यते
ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਚਿਤ ਗਤੀ ਨਹੀਂ; ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 6
औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । पौनर्भवः पुनर्दत्तः कुंडो गोलस्तथा परः । कानीनश्च सहोढश्च अश्वत्थो ब्रह्मवृक्षकः
ਔਰਸ, ਖੇਤਰਜ, ਕ੍ਰਯ-ਕ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਪਾਲਿਤ; ਪੌਨਰਭਵ, ਪੁਨਰਦੱਤ, ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਗੋਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ; ਕਾਨੀਨ ਅਤੇ ਸਹੋਢ; ਅਸ਼ਵਤੱਥ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵ੍ਰਿਕਸ਼ਕ—ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 7
एतेषामपि यद्येकः पुरुषाणां न जायते । तन्नूनं नरके वासः पुंसंज्ञे वै प्रजायते
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨ ਜੰਮੇ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਧਰਮ ਦੇ ਇਸ ਨਿਰਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਪੁਰੁਸ਼’ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।
Verse 8
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गालवस्य महात्मनः । अपुत्रत्वात्परं दुःखं जगाम विदुरस्तदा
ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਲਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਨਤਾ ਕਾਰਨ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
Verse 9
तप्तस्तं गालवः प्राह मा त्वं दुःखपदं व्रज । मद्वाक्यात्पुत्रकं वृक्षं विष्णुसंज्ञं द्रुतं कुरु
ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵ੍ਰਿੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨ ਲੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਿਸ਼ਨੁ’ ਰੱਖ।”
Verse 10
तस्मात्प्राप्स्यसि निःशेषं फलं पुत्रसमुद्भवम् । गत्वा पुण्यतमे देशे रक्तशृंगस्य मूर्धनि
“ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਅਤਿ-ਪੁੰਨ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇਂਗਾ।”
Verse 11
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्ववृद्धिशुभोदये । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विदुरस्तत्क्षणाद्ययौ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਵਾਧਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਉਗਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 12
तत्स्थानं गालवोद्दिष्टं हर्षेण महतान्वितः । तत्राश्वत्थतरुं स्थाप्य पुत्रत्वे चाभिषेच्य च
ਗਾਲਵ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ ਦਾ ਵ੍ਰਿੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਪਦ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 13
वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः
ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਵਿਧਿਵਤ ਸੰਸਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 15
स दृष्ट्वा कुरुवृद्धस्य कीर्तनानि महात्मनः । ततश्चक्रे मतिं तत्र दिव्यप्रासादकर्मणि
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੁਰੂ-ਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸਾਦ (ਮੰਦਰ) ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 16
ततो माहेश्वरं लिंगं वटाधस्ताद्विधाय सः । विष्णुं च स्थापयामास अश्वत्थस्य तरोरधः
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 17
निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि
ਇਉਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ: “ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵ-ਤ੍ਰਯ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।”
Verse 18
ब्राह्मणा ऊचुः । वयमस्य करिष्यामो यात्राद्याः सकलाः क्रियाः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: “ਅਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਾਂਗੇ।”
Verse 19
तथा वंशोद्भवा ये च पुत्राः पौत्रास्तथापरे । करिष्यंति क्रियाः सर्वास्त्वं गच्छ स्वगृहं प्रति
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾ।
Verse 20
ततो जगाम विदुरः स्वपुरं प्रति हर्षितः । कृतकृत्यो द्विजास्ते च चक्रुर्वाक्यं तदुद्भवम्
ਤਦੋਂ ਵਿਦੁਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
Verse 21
माघमासस्य सप्तम्यां सूर्यवारेण यो नरः । पूजयेद्भास्करं तत्र स याति परमां गतिम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ—ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਯ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 22
शिवं वा सोमवारेण शुक्लाष्टम्यां विशेषतः । शयने बोधने विष्णुं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ਅਥਵਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਤੇ ਬੋਧਨ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 23
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवानां तत्त्रयं शुभम् । पूजनीयं विशेषेण नरैः स्वर्गतिमीप्सुभिः
ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
Verse 24
तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं मुनयः संशितव्रताः । विदुरेश्वरमाराध्य शतशोऽथ सहस्रशः
ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਦੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
Verse 25
ततस्तत्सिद्धिदं ज्ञात्वा लिंगं वै पाकशासनः । पांसुभिः पूरयामास यथा कश्चिन्न बुध्यते
ਫਿਰ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।
Verse 26
कस्यचित्त्वथ कालस्य विदुरस्तत्र चागतः । दृष्ट्वा लोपगतं लिंगं दुःखेन महतान्वितः
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੁਰ ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਆਇਆ; ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
Verse 27
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं कुरु विषादं हि लिंगार्थे विदुराधुना
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਹੁਣ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸਾਦ ਨਾ ਕਰ।”
Verse 28
योऽयं स दृश्यते वालो वटस्तस्य तले स्थिता । देवद्रोणिः सुरेशेन पांसुभिः परिपूरिता
“ਜੋ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ—ਇਸ ਦੇ ਤਲੇ ਦੇਵਦ੍ਰੋਣੀ ਪਈ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”
Verse 29
ततो गजाह्वयात्तूर्णं समानीय धनं बहु । शोधयामास तत्स्थानं दिवारात्रमतन्द्रितः
ਫਿਰ ਗਜਾਹ੍ਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ।
Verse 30
ततो विलोक्य तान्देवान्हर्षेण महतान्वितः । प्रासादं निर्ममे तेषां योग्यं साध्वभिसंस्थितम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸੁਚੱਜੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ।
Verse 31
कैलासशिखराकारं भास्करार्थे महामुनिः । जटामध्यगतं दृष्ट्वा वटस्य च महेश्वरम्
ਸੂਰਯ-ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ, ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੈਲਾਸ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ।
Verse 32
प्रासादं नाकरोत्तत्र लिंगं यावन्न चालयेत् । वासुदेवस्य योग्यां च कृत्वा शालां बृहत्तराम्
ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਤਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਦ ਤੱਕ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਨਾ ਪਵੇ; ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਲਾ (ਮੰਡਪ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
Verse 33
दत्त्वा वृत्तिं च संहृष्टो ब्राह्मणेभ्यो निवेद्य च । जगाम स्वाश्रमं भूयो विप्रानामंत्र्य तांस्ततः
ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।