Adhyaya 57

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे तथादित्यः स्थापितो द्विजसत्तमाः । भीष्मेण ब्राह्मणेंद्राणां संमतेन तथात्मना

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 2

शंतनोर्दयितः पुत्रो गांगेय इति विश्रुतः । आसीत्पुरा वरो नृणामूर्ध्वरेताः सुविश्रुतः

ਸ਼ੰਤਨੂ ਦਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ‘ਗਾਂਗੇਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰ੍ਯ ਦੀ ਊਰਜਾ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਵਿਖਿਆਤ ਸੀ।

Verse 3

तस्यासीत्तुमुलं युद्धं भार्गवेण समं महत् । त्रयोविंशद्दिनान्येव देवासुररणोपमम् । अंबाकृते शितैः शस्त्रैरस्त्रैश्च तदनंतरम्

ਉਸ ਦਾ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤੇਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗਾ। ਫਿਰ ਅੰਬਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 4

ततो ब्रह्मादयो देवाः स्वयमेव व्यवस्थिताः । ताभ्यां निवारणार्थाय शांत्यर्थं सर्वदेहिनान् । गताश्च ते समुत्थाप्य पुनरेव त्रिविष्टपम्

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਆਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਉਠਾ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 5

अंबापि प्राप्य परमं गांगेयोत्थं पराभवम् । प्रविष्टा कोपरक्ताक्षी सुसमिद्धे हुताशने

ਅੰਬਾ ਵੀ, ਗਾਂਗੇਯ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਪਰਮ ਪਰਾਜਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹਵਨਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 6

भर्त्सयित्वा नदीपुत्रं बाष्पव्याकुललोचना । ततःप्रोवाच मध्यस्था वह्नेः कुरुपितामहम्

ਨਦੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਮੱਧ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 7

यस्माद्भीष्म त्वया त्यक्ता कामार्ताहं सुदुर्मते । तस्मात्तव वधायाशु भविष्यामि पुनः क्षितौ

“ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ! ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ! ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ।”

Verse 8

स्त्रीहत्यया समायुक्तस्त्वं च नूनं भविष्यसि । प्रमाणं यदि धर्मोऽत्र स्मृतिशास्त्रसमुद्भवः

“ਤੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ—ਜੇ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਪ ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 9

ततः स घृणयाऽविष्टो भीष्मः कुरुपितामहः । मार्कंडेयं मुनिश्रेष्ठं पप्रच्छ विनयान्वितः

ਤਦੋਂ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 10

भगवन्काशिराजस्य सुतया मे प्रजल्पितम् । मम मृत्युकरं पापं सकलं ते भविष्यति

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ! ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਬਚਨ ਮੈਨੂੰ ਕਹੇ—ਕੀ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗਾ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ?”

Verse 11

तत्किं स्याद्वाक्यमात्रेण नो वा ब्राह्मणसत्तम । अत्र मे संशयस्तत्त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਕੀ ਕੇਵਲ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 12

श्रीमार्कंडेय उवाच । आक्षिप्तस्ताडितो वापि यमुद्दिश्य त्यजेदसून् । स्त्रीजनो वा द्विजो वापि तस्य पापं तु तद्भवेत्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਵਿਜ—ਉਸ ਮੌਤ ਦਾ ਪਾਪ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ।

Verse 13

स्त्रियं वा ब्राह्मणं वापि तस्मान्नैव प्रकोपयेत् । निघ्नंतं वा शपंतं वा यदीच्छेच्छुभमात्मनः

ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ, ਤੱਥਾਪਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਾ ਭੜਕਾਏ।

Verse 15

भीष्म उवाच । तदर्थं वद मे ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तपो वा यदि वा दानं व्रतं नियममेव वा

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ—ਕੀ ਤਪ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਵਰਤ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ।

Verse 16

मार्कंडेय उवाच । दशानां ब्राह्मणेंद्राणां यद्वधे पातकं स्मृतम् । तत्पापं स्त्रीवधे कृत्स्नं जायते भरतर्षभ

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਦਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਤਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਪ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਵਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

तदत्र विषये दानं न तपो न व्रतादिकम् । तीर्थसेवां परित्यज्य तस्मात्त्वं तां समाचर

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਾਨ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਵਰਤ ਆਦਿਕ। ਇਸ ਲਈ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ ਬਿਨਾ, ਤੂੰ ਉਸ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਕੇ ਕਰ।

Verse 19

ततः क्रमात्समायातो भ्रममाणो महीतले । चमत्कारपुरे क्षेत्रे नानातीर्थसमाकुले

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 20

अथापश्यन्महात्मा स सुपुण्यं तद्गयाशिरः । स्नात्वा श्राद्धं च विधिवद्यावच्छ्रद्धासम न्वितः

ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਗਯਾਸ਼ਿਰਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ।

Verse 21

चक्रे तावन्नभोवाणी वाक्यमेतदुवाच ह । भीष्मभीष्म महाबाहो नार्हस्त्वं श्राद्धजं विधिम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼-ਵਾਣੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਭੀਸ਼ਮ, ਭੀਸ਼ਮ, ਮਹਾਬਾਹੋ! ਤੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਜਨਿਤ ਵਿਧੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 22

कर्तुं स्त्रीहत्ययायुक्तस्तस्माच्छृणु वचो मम । शर्मिष्ठातीर्थमित्येव ख्यातं पातकनाशनम्

“ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣ: ‘ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ-ਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 23

अस्मात्स्थानात्समीपस्थं वारुण्यां दिशि पुण्यकृत् । कृष्णांगारकषष्ठ्यां यो नरः स्नानं समाचरेत्

ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਰੁਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੰਨ-ਦਾਤਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਛੱਠੀ (ਸ਼ਸ਼ਠੀ) ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸਨਾਨ ਕਰੇ…

Verse 24

स स्त्रीहत्याकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । तस्मादद्य दिने पुत्र भौमवारसमन्विता

ਉਹ ਨਾਰੀ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਭੌਮਵਾਰ (ਮੰਗਲਵਾਰ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ…

Verse 25

सैव षष्ठी तिथिः पुण्या तस्मात्तत्र द्रुतं व्रज । अहं तव पिता पुत्र शंतनुः पृथिवीपतिः

ਉਹੀ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਤਿਥੀ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਜਾ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ—ਸ਼ੰਤਨੁ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ (ਰਾਜਾ)।

Verse 26

स्त्रीहत्ययान्वितं ज्ञात्वा ततस्तूर्णमिहागतः । ततो भीष्मो द्रुतं गत्वा तत्र स्थाने समाहितः

ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰੀ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ (ਸ਼ੰਤਨੁ) ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਵੀ ਜਲਦੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ ਧਿਆਨਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 27

स्नानं कृत्वा ततः श्राद्धं चक्रे श्रद्धासमन्वितः । ततो भूयः समागत्य स तं प्रोवाच शतनुः

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ-ਸਹਿਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਸ਼ੰਤਨੁ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 28

विपाप्मा त्वं कुरुश्रेष्ठ संजातोऽसि न संशयः । तस्मान्निजं गृहं गच्छ राज्यचिंतां समाचर

ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਾਲਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ।

Verse 29

ततः स विस्मयाविष्टो ज्ञात्वा तीर्थमनुत्तमम् । वासुदेवात्मिकामर्चां तथान्यां कुरुसत्तमः

ਤਦ ਉਹ ਕੁਰੂਸੱਤਮ ਉਸ ਅਨੁੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵ-ਸਰੂਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਵੀ ਰੱਖੀ।

Verse 30

पारिजातमयीं मूर्तिं रवेर्लक्षणलक्षिताम् । सुप्रमाणां सुरूपां च श्रद्धापूतेन चेतसा

ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ-ਮਈ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ—ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਸੁਪ੍ਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ।

Verse 31

तथान्यत्स्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । दुर्गां च भक्तिसंयुक्तो विधिदृष्टेन कर्मणा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 32

ततः सर्वान्समाहूय स विप्रान्पुरसंभवान् । प्रोवाच कौरवो भीष्मो विनयावनतः स्थितः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਕੌਰਵ ਭੀਸ਼ਮ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 33

मया विनिर्मितं विप्रा देवागारचतुष्टयम् । एतत्क्षेत्रे च युष्माकं दयां कृत्वा ममोपरि

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਮੈਂ ਚਾਰ ਦੇਵ-ਗ੍ਰਿਹ, ਦੇਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚੌਕੜੇ, ਬਣਵਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।

Verse 34

पालयध्वं प्रयास्यामि स्वगृहं प्रति सत्वरम् । प्रेरितः पितृभिर्दिव्यैः स्वर्गमार्गसमाश्रितैः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਰਗ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਮੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ।

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । गच्छगच्छ कुरुश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमायया । वयं सर्वे करिष्यामो युष्मच्छ्रेयोऽभिवर्धनम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਜਾ, ਜਾ, ਹੇ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਆਪਣੀ ਸੁਝਬੂਝ ਭਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੁ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਪੁਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 36

देवश्रेणिरियं राजन्या त्वयात्र विनिर्मिता । अस्याः पूजादिकं सर्वं करिष्यामः सदा वयम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੇਵ-ਮੰਡਲੀ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ।

Verse 37

तवापि विनयं दृष्ट्वा परितुष्टा वयं नृप । सर्वान्प्रार्थय तस्मात्त्वं वरं स्वं मनसि स्थितम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ (ਰਾਜਾ), ਤੇਰੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗ ਲੈ।

Verse 38

भीष्म उवाच । एष एव वरोऽस्माकं यत्संतुष्टा द्विजोत्तमाः । तथाप्याशु वचः कार्यं युष्मदीयं मयाधुना

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਭੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 39

एतानि देवसद्मानि मदीयानि नरो भुवि । यो यं काममभिध्याय पूजयेच्छ्रद्धयाऽन्वितः । प्रसादादेव युष्माकं तस्य तत्स्यादसंशयम्

“ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਦਰ ਮੇਰੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ।”

Verse 40

ब्राह्मणा ऊचुः । आदित्यस्य करिष्यामो यात्रां भाद्रपदे वयम् । सप्तम्यां सूर्यवारेण सर्वदैव समाहिताः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਸੱਤਮੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਮਨ-ਇਕਾਗ੍ਰ ਤੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਾਂਗੇ।”

Verse 41

तथा शिवस्य चाष्टम्यां चैत्रशुक्ले विशेषतः । चतुर्दश्यां महाभाग तव स्नेहान्न संशयः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਵੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ। ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਹੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 42

शयने बोधने विष्णोः संप्राप्ते द्वादशीदिने । विष्णोरपि च दुर्गायाः संप्राप्ते नवमीदिने

“ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਬੋਧਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਵਮੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਲਈ ਵੀ (ਵ੍ਰਤ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)।”

Verse 43

आश्विने शुक्लपक्षे च गीतवादित्रनिस्वनैः । महोत्सवं तथा चित्रैर्हास्यलास्यैः पृथग्विधैः

ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਚਿੱਤਰ-ਸਜਾਵਟਾਂ, ਹਾਸ-ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 44

यस्तत्र मानवो नित्यं श्रद्धया परया युतः । करिष्यति च गीतादि स यास्यति परां गतिम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਨਿੱਤ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ-ਗੀਤ ਆਦਿ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 45

वयं तस्य भविष्यामः सदैव प्रीतमानसाः । प्रदास्यामस्तथा कामान्मनसा वांछितान्नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 46

एवमुक्त्वाथ ते विप्राः स्वानि स्थानानि भेजिरे । भीष्मोऽपि हर्षसंयुक्तः स्वगृहं प्रस्थितस्ततः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਵੀ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।