Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਓਥੇ ਹੀ ਉੱਜਯਿਨੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਓਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ।

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਓਥੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਮਹਾਕਾਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਦੱਖਿਣ-ਮੁਖੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਤ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਅਗਾਮੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਭੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜੇ—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੋਵੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਰਹੇ।

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰਾ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀ? ਵਿਅਰਥ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀ? ਜਪਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਕੀ? ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਓਥੇ ਹੀ ਮਹਾਭਾਗ ਤੀਰਥ ‘ਭ੍ਰੂਣ-ਗਰਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖੱਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਾ ਸੌਦਾਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ੇਣ ਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ! ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਸੌਦਾਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ? ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਓ।”

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹੀਪਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਫਿਰ ‘ਭ੍ਰੂਣ-ਗਰਤਾ’ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਬੈਠਾ? ਉਹ ਗਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ? ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਿਨ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਲਿੰਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਦ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਆਵਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ।

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਉਹ ਗੜ੍ਹਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਸੱਤਮੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸੇ ਥਾਂ ਸੌਦਾਸ ਕਿਵੇਂ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

ਮਿਤ੍ਰਸਹਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸੌਦਾਸ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਜਨਮਿਆ।

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਉੱਤਮ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਤ੍ਰ ਯਜ્ઞ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

ਸੰਧਿਆ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਕ੍ਰੂਰਾਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰਬੁੱਧੀ—ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਤ-ਸੰਜ्ञਿਤ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ; ਦੁਰਾਧਰਸ਼ ਪਿਸਾਚ ਭੀ, ਜੋ ਯਜ्ञ ਦੇ ਵਿਧਵੰਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਛੇਦ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਰਕਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਯਜ್ಞ-ਵਾਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ, ਹਵੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦੇ, ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਲਈ ਜੋ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਰਪਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

ਉਸੇ ਪਲ ਉੱਥੇ ਮਹਾਂ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

ਤਦ ਮੈਤ੍ਰਸਹਿ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਦੀਕਸ਼ਾ-ਵ੍ਰਤ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

ਵਸਿਸ਼ਠ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਆਪ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕ੍ਰੂਰਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

ਫਿਰ ਕ੍ਰੂਰਬੁੱਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜ-ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਪਹੁੰਚ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਕ੍ਰੂਰਬੁੱਧੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਡਰ ਕਰ ਭੱਜ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਸੀ।

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

ਤਦੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨੂੰ ਚੰਬੜ ਕੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਬੜੀ ਤਾਕੀਦ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਰੇਸ਼ਾ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਛਿਦਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਵਿਧਾਨਿਤ ਰੱਖਿਆ ਨੇ ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਦੇ ਸਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

“ਹੇ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ (ਘਰ) ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।”

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਮੰਨੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੈਠ ਗਿਆ।

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਉਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੁਭ ਮਾਸ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਲੱਗਾ।

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਮਾਪ ਦੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨ ਹੋਵੇ ਐਸੀ, ਇਕ ਉਖਾ ਬਣਵਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਭਰ ਕੇ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

ਤਦ ਉਹ ਮੁਨਿਸਿੰਹ ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਮਝ ਗਿਆ—‘ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਹੈ!’ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

‘ਹੇ ਅਧਮ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਮਾਸ ਖਵਾਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਖਸ਼-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ ਬਣੇਂਗਾ।’

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

ਤਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮੂਲ ਖੋਜਿਆ; ਨਿਪੁਣ ਰਸੋਈਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਪਰਖਿਆ।

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰੰਧਿਆ। ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ—ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।”

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

“ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਥ, ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰੋ।”

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸੀ।

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਸੌਦਾਸ ਭੂਪਤੀ ਨੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲਈ ਉਦਯਤ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਦਵਿਜ) ਮਾਰੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵੈਰ ਵੀ ਰੱਖਣ, ਤੱਥਾਪਿ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵਸੱਤਮ! ਇਹ ਗੁਰੂ ਫਿਰ ਭੀ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਨਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚਲਾ ਉਹ ਜਲ ਛੱਡ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਢਾਲ ਦਿੱਤਾ।

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨ, ਸ਼ਾਪ ਲਈ ਤਪੇ ਹੋਏ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਸੜ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ।

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ‘ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼ਾਰਦੂਲੋ, ਉਸੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਸਿਸ਼ਠ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਪ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮੁਖੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੱਤ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।”

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬਣੇਂਗਾ। ਪਰ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਉਹ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।”

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਸ ਕ੍ਰੂਰ-ਬੁੱਧੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਉਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸਤਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ।”

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਉਹ ਰਾਜਾ ਯਾਤੁਧਾਨ (ਰਾਖਸ਼ਸ) ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਮਹਾਕਾਇ ਸੀ, ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ—ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ।

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਸੁਭਾਉ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਵੰਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਜ਼ਾਲਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਹੈ, ਮੌਕਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ।

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

ਓ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ! ਤੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਅੱਜ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ!

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਓ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਸਨੂੰ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾ। ਤੇਰੀ ਗਰਜ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।'

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਣਘੋਰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਧਾ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

ਉਹ ਵੀ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਭੌਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਵਧਿਆ।

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਐਸਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਅਨੇਕਾਂ ਰੁੱਖ ਢਹਿ ਗਏ, ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ ਹੋਇਆ।

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

ਫਿਰ ਉਸ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕਮਲਾਂ ਭਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕਿਆ; ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਕੁਚਲ ਕੁਚਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

ਉਸ ਵੀਰ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਹੀਪਤਿ ਰਾਖ਼ਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਜਨਮ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇਹ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤੋਂ ਉਸ ਮਹੀਪਤਿ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਸੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

ਤਦ ਭੂਪਾਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਨਿਡਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਲੀਲਾ ਵਾਂਗ ਕਰ ਗਿਆ—ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋਇਆ; ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਹ ਮੁੜ ਲੈ ਕੇ।

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਵਿਭਿੰਨ ਦਾਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਦੇਖਿਆ।

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪਾਪ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਗਏ।

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੰਗਤ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ (ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ) ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈਂ।”

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

“ਇਸ ਲਈ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।”

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ; ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਹੁਣ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੀ ਅਗਲੀ ਬਾਤ ਸੁਣ।”

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁৰ্গੰਧ ਉੱਠਦੀ ਹੈ; ਅੰਗ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਅਚਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ? ਮੇਰਾ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਖਸ਼-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਸ ਹੋਏ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਵੀ ਵਿਧਵੰਸਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰ। ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਤਦ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਪਰਥਿਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ, ਸੰਯਮੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

ਉਹ ਦੁਰਗੰਧ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨ ਹੀ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਨ ਦੇਹ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨ ਆਲਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਕਦੇ ਘਬਰਾਇਆ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਨਾਨ ਲਈ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਅਚਾਨਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

ਫਿਰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਮਹੀਪਤਿ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਅਤੇ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਵੇਖਿਆ।

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

ਦੁਰਗੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਹਲਕਾਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

“ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।”

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

“ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਦਾ ਭ੍ਰੂਣ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ।”

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

“ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਖੱਡ ਬਣੀ ਸੀ।”

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

ਲਾਜ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਾਰਿਤ; ਸਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਭ੍ਰੂਣ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਖੱਡ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਭ੍ਰੂਣਗਰਤ” ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈ ਉਹ ਵਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸ਼ੇਰ, ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

ਧੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਧੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਦੱਸ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ; ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਤਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰੂਣਗਰਤ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਹਿਆ—ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

ਫਿਰ ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ—ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਸਮਾਨ—ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

ਉਸੇ ਭ੍ਰੂਣਗਰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

ਭ੍ਰੂਣ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਰਲਭ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰ੍ਹਤਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਭ੍ਰੂਣਗਰ੍ਹਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਦਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਾਅਦ।

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਵੀ।