Adhyaya 40

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेषा भवता प्रोक्ता ब्राह्मी तत्र महाशिला । मोक्षदा सर्वजंतूनां तथा पातकनाशिनी

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉੱਥੇ ‘ਬ੍ਰਾਹਮੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਲਾ—ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ?”

Verse 2

सा कथं स्थापिता तत्र किंप्रभावा च सूतज । एतन्नो ब्रूहि निःशेषं न हि तृप्यामहे वयम्

ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਹਜੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।

Verse 3

सूत उवाच । ब्रह्मलोकनिविष्टस्य ब्रह्मणोऽ व्यक्तजन्मनः । पुराऽभून्महती चिन्ता तीर्थयात्रासमुद्भवा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 4

सर्वेषामेव देवानां संति तीर्थानि भूतले । मुक्त्वा मां तन्मया कार्यं तीर्थमेकं धरातले

ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਬਿਨਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਾਤਲ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 5

यत्र त्रिकालमासाद्य कर्म संध्यासमुद्भवम् । मर्त्यलोकं समासाद्य करोमि तदनंतरम्

ਉੱਥੇ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਕਰਾਂਗਾ; ਫਿਰ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 6

तथान्यदपि यत्किञ्चित्कर्म धर्म्यं हितावहम् । तत्करोमि यथान्येऽपि चक्रुर्देवाः शिवादयः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਰਮਯੁਕਤ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕਰਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 7

न स्वर्गेऽस्ति हि कृत्यानामधिकारोऽत्र कश्चन । शुभानां कर्मणामेव केवलं भुज्यते फलम्

ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तस्माद्यत्र धरापृष्ठे शिलेयं निपतिष्यति । त्रिसंध्यं तत्र गन्तव्यमनुष्ठानार्थमेव हि

ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਿਲਾ ਡਿੱਗੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲਿਆਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਲਈ।

Verse 9

एवमुक्त्वा सुविस्तीर्णां शिलां तामा सनोद्भवाम् । प्रचिक्षेप धरापृष्ठं समुद्दिश्य पितामहः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਉਸ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਥਾਂ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਠ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

अथ सा पतिता भूमौ सर्वरत्नमयी शिला । चमत्कारपुरे क्षेत्रे सर्वक्षेत्रमहोदये

ਤਦ ਉਹ ਸਰਵ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ਿਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ—ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਉਜਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

तत आगत्य लोकेशः स्वयमेव धरातलम् । तत्क्षेत्रं वीक्षयामास व्याप्तं तीर्थैः समन्ततः

ਤਦ ਲੋਕેશ ਆਪ ਹੀ ਧਰਾਤਲ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਾਪਤ ਸੀ।

Verse 12

ततः पुण्यतमे देशे दृष्ट्वा तां समुपस्थिताम् । शिलामानंदमापन्नः प्रोवाच तदनन्तरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਉਸ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬੋਲ ਉਠਿਆ।

Verse 14

सलिलेन विना यस्मान्न क्रिया संप्रवर्तते । तस्मादत्र मया कार्यः शुचितोयो महाह्रदः

ਜਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹ੍ਰਦ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।

Verse 15

ततः संचिंतयामास स्वसुतां च सरस्वतीम् । जन संस्पर्शभीत्या च पातालतलवाहिनीम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਭੈ ਕਰਕੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 16

अथ भूमितलं भित्त्वा प्रादुर्भूता महानदी । तां शिलाममलैस्तोयैः क्षालयन्ती समंततः

ਤਦ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਮਹਾਨਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਨਿਰਮਲ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਧੋਦੀ ਰਹੀ।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । त्वयात्रैव सदा स्थेयं शिलायां मम संनिधौ । संध्यात्रयेऽपि त्वत्तोयैर्येन कृत्यं करोम्यहम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਵੱਸੀਂ, ਇਸ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 19

तथा ये मानवाः स्नानं करिष्यंति जले तव । ते यास्यंति परां सिद्धिं दुर्लभां देवा मानुषैः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ—ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।”

Verse 20

सरस्वत्युवाच । अहं कन्या सुरश्रेष्ठ पातालतलवाहिनी । जनस्पर्शभयाद्भीता नागच्छामि महीतले

ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਭਯ ਨਾਲ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।”

Verse 21

तवादेशोऽन्यथा नैव मया कार्यः कथंचन । एवं मत्वा सुरश्रेष्ठ यद्युक्तं तत्समाचर

“ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰੋ।”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । तवार्थे कल्पयिष्यामि स्थानेऽत्रैव महाह्रदम् । अगम्यं सर्वमर्त्यानां तत्र त्वं स्थातुमर्हसि

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਇਸ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਹ੍ਰਦ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਮਰਤਿਆਂ ਲਈ ਅਗਮ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ।

Verse 23

एवमुक्त्वा स देवेशश्चखान च महाह्रदम् । ततः सरस्वती तत्र स्वस्थानमकरो दथ

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹ੍ਰਦ ਖੋਦਿਆ; ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਲਿਆ।

Verse 24

ततो दृष्टिविषान्सर्पानादिदेश पितामहः । युष्माभिः सर्वदा स्थेयं ह्रदेस्मिञ्छासनान्मम

ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਇਸ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।”

Verse 25

यथा सरस्वतीं मर्त्या न स्पृशंति कथंचन । भवद्भिः सर्वथा कार्यं तथा पन्नगसत्तमाः

“ਤਾਂ ਜੋ ਮਰਤ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕਣ—ਇਹ ਕੰਮ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਨਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।”

Verse 26

सूत उवाच । एवं ब्रह्मा व्यवस्थाप्य तत्र क्षेत्रे सरस्वतीम् । तां च चित्रशिलां मध्ये ब्रह्मलोकं जगाम ह

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ (ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ), ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 27

अथ मंकणकोनाम महर्षिः संशितव्रतः । क्षेत्रे तत्र समायातो विषविद्याविचक्षणः

ਤਦੋਂ ਮੰਕਣਕ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 28

सक्रमाद्भ्रममाणस्तु तस्मिन्सर्पाभिरक्षिते । तं मुनिं वेष्टयामासुर्बबन्धुश्चैव पाशकैः

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਕਦਮ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਸੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਫੰਦੇ ਵਾਂਗ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਗਏ।

Verse 29

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ—ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ।

Verse 30

ततश्चक्रे मुनिर्यावत्सम्यक्कुशपरिग्रहम् । दर्भाग्रेणास्य हस्ताग्रं पाटितं तावदेव हि

ਫਿਰ ਮুনি ਨੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਓਸੇ ਪਲ ਦર્ભਾ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਅਗਲੀ ਨੋਕ ਕੱਟ ਗਈ।

Verse 31

अथ तस्मात्क्षताज्जातस्तस्य शाकरसो महान् । तं दृष्ट्वा स विशेषेण हर्षितो विस्मयान्वितः

ਫਿਰ ਉਸ ਘਾਅ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੱਕਰ-ਰਸ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 32

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय नृत्यं चक्रे ततः परम् । ब्राह्मीं शिलां समारुह्य आनंदाश्रुपरिप्लुतः

“ਮੈਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ” ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।

Verse 33

अथैवं नृत्यमानस्य मुनेस्तस्य महात्मनः । लास्यं चक्रे ततः सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਦਿਆਂ, ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਸ੍ਯ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 34

चमत्कारपुरं कृत्स्नं भग्नं नष्टा द्विजोत्तमाः । प्रासादैर्ध्वंसितैस्तत्र हाहाकारो महानभूत्

ਚਮਤਕਾਰਪੁਰਾ ਸਾਰਾ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਗਿਆ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਢਹਿ ਪਏ, ਅਤੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ।

Verse 35

ततो देवगणाः सर्वे तद्दृष्ट्वा तस्य चेष्टितम् । लास्यस्य वारणार्थाय प्रोचुर्वृषभवाहनम्

ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਉਸ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਲਾਸ੍ਯ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 36

अनेन नृत्यमानेन जगत्स्थावरजंगमम् । नृत्यं करोति देवेश तस्माद्गत्वा निवारय

“ਇਸ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਨਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵેશ, ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।”

Verse 37

नान्यः शक्तः सुरश्रेष्ठ मुनिमेनं कथंचन । निषेधयितुमीशान ततः कुरु जगद्धितम्

ਹੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਜੋਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਰਤੱਬ ਕਰ।

Verse 38

अथ तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । कृत्वा रूपं द्विजेंद्रस्य तत्सकाशमुपाद्रवत्

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਨੇ ਦ੍ਵਿਜੇਂਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 39

अब्रवीच्च मुने कस्मात्त्वयैतन्नृत्यतेऽधुना । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨੇ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਲਦੀ ਕਾਰਣ ਦੱਸ; ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੌਤੂਹਲ ਹੈ।”

Verse 40

एवमुक्तः स विप्रेंद्रः शंकरेण द्विजोत्तमाः । हस्तं संदर्शयामास तस्य शाकरसान्वितम्

ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਅਗੇਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ‘ਸ਼ਾਕਰਸ’ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 41

किं नपश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसो महान् । संजातः क्षतवक्त्रेण तस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਕਰਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਮੂੰਹ ਦੇ ਘਾਅ ਕਾਰਨ ਜਨਮਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।”

Verse 42

एतस्मात्कारणाद्विप्र नृत्यमेतत्करोम्यहम् । आनंदं परमं प्राप्य सिद्धिजं सिद्धसत्तम

ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਮੈਂ ਇਹ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਿੱਧੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 43

एवं तु वदतस्तस्य भगवान्वृषभध्वजः । अंगुष्ठं ताडयामास स्वांगुल्यग्रेण तत्क्षणात्

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਨੇ ਉਸੇ ਪਲ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਠੋਕਿਆ।

Verse 44

निश्चक्राम ततो भस्म हिमस्फटिकसंनिभम् । क्षताग्रात्सहसा तस्य महाविस्मयकारकम्

ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਜਖ਼ਮੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਭਸਮ ਨਿਕਲੀ—ਹਿਮ-ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਧਵਲ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।

Verse 45

ततः प्रोवाच तं विप्रं स देवो द्विजसत्तमाः । यस्यांगुष्ठाग्रतो मह्यं निष्क्रांतं भस्म पांडुरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ: ‘ਮੇਰੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਧਵਲ ਭਸਮ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੈ।’

Verse 46

तथाप्यहं मुनिश्रेष्ठ न नृत्यं कर्तुमुत्सहे । त्वं पुनर्नृत्यसे कस्मादपि शाकरसेक्षणात्

ਤੱਥਾਪਿ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਕਰਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨੱਚਦਾ ਹੈਂ?

Verse 47

विरामं कुरु तस्मात्त्वं नृत्यादस्माद्विगर्हितात् । तपः क्षरति विप्रेन्द्र नृत्यगीताद्द्विजन्मनः

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਨਿੰਦਿਤ ਨਾਚ ਤੋਂ ਵਿਸਰਾਮ ਕਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਦਵਿਜ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਚ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ।

Verse 49

अब्रवीत्त्वामहं मन्ये नान्यं देवान्महेश्वरात् । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा न स्यात्तपःक्षतिः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਘਾਟ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 50

श्रीभगवानुवाच । तपस्ते मत्प्रसादेन वृद्धिं शस्यति नित्यशः । स्थानेऽत्र भवता सार्धमहं स्थास्यामि सर्वदा

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਿੱਤ ਹੀ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਫਲਵੰਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵੱਸਾਂਗਾ।

Verse 51

आनन्दितेन भवता प्रार्थितोऽहं यतो मुने । आनन्देश्वरसंज्ञस्तु ख्यातिं यास्यामि भूतले । एतत्पुरं च मे नाम्ना आनन्दाख्यं भविष्यति

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਨੰਦ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਆਨੰਦੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਇਹ ਨਗਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ‘ਆਨੰਦਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 52

एवमुक्त्वा महादेवो गतश्चादर्शनं ततः । सोऽपि मंकणकस्तत्र तपस्तेपे मुनीश्वरः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਮੰਕਣਕ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

Verse 54

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा स्याद्दारुणं विषम् । नो चेद्वयं गमिष्यामः सर्वलोक पराभवम्

ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਨਾ ਉੱਠੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗੇ।

Verse 55

मंकणक उवाच । अनृतं न मया प्रोक्तं स्वैरेणापि कदाचन । तस्मादेवंविधाः सर्वे जलसर्पा भविष्यथ

ਮੰਕਣਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ—ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲ-ਸਰਪ ਬਣੋਗੇ।

Verse 56

सूत उवाच । ततःप्रभृति संजाता जलसर्पा महीतले । तद्वद्रूपा द्विजिह्वाश्च केवलं विषवर्जिताः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਲ-ਸਰਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਦੋ-ਜਿਹਵੇ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 57

अथ तस्मिन्ह्रदे मर्त्याः स्नात्वा सारस्वते शुभे । स्पृष्ट्वा चित्रशिलां तां च प्रयांति परमां गतिम्

ਫਿਰ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਮਰਤ ਲੋਕ, ਸ਼ੁਭ ਸਾਰਸਵਤ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम् । यमेन सहितस्तूर्णं प्रोवाचेदं वचस्तदा

ਤਦੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਤੁਰੰਤ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇਵ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 59

त्वत्प्रसादात्समुद्वीक्ष्य गच्छंति मनुजा दिवम् । पितामह महातीर्थं यत्त्वया विहितं क्षितौ । सारस्वतं नरास्तत्र स्नात्वा यांति त्रिविष्टपम्

ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਉਹ ਮਹਾਤੀਰਥ—ਸਾਰਸਵਤ—ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 60

अपि पापसमाचाराः सर्वधर्मबहिष्कृताः । तत्र स्नात्वा शिलां स्पृष्ट्वा तदैवायांति सद्गतिम्

ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮ-ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਦਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 61

यम उवाच । अप्रमाणं विभो कर्म संप्रयातं ममोचितम् । शुभाशुभपरिज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰਾ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਅਪਾਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 62

तस्मात्त्यज त्वं मां देव यद्वा तत्तीर्थमुत्तमम् । यत्प्रभावाज्जनैर्हीनाः संजाता नरका मम

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ! ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿਓ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਰਕ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 63

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यमस्य प्रपितामहः । प्राह पार्श्वस्थितं शक्रं तत्तीर्थं नय संक्षयम्

ਯਮ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ।”

Verse 64

ततः शक्रो ह्रदं गत्वा पूरयामास पांसुभिः । ह्रदं सारस्वतं तं च तां च चित्रशिलां द्विजाः

ਤਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਹ੍ਰਦ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਸਾਰਸਵਤ ਹ੍ਰਦ ਵੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾ ਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ।

Verse 65

अद्यापि मनुजः सम्यक्त स्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । यः करोति तपश्चर्यां स शीघं सिद्धिमाप्नुयात्

ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯਥਾਵਿਧਿ ਟਿਕ ਕੇ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ (ਆਤਮਿਕ ਸਫਲਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

सोऽपि मंकणकस्तत्र सार्द्धं देवेन शंभुना । तिष्ठत्यद्यापि विप्रेंद्र पूरितं चैव पांसुभिः

ਉਹ ਮੰਕਣਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 67

लिंगं मंकणकन्यस्तं तत्रास्ति सुमहोदयम् । तत्स्पृष्ट्वा मानवाः पापैर्मुच्यंते द्विजसत्तमाः

ਉੱਥੇ ਮੰਕਣਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 68

माघ शुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स पापैरपि संयुक्तः शिवलोके महीयते

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਨਰ ਉਸ (ਲਿੰਗ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 93

अथ ते पन्नगाः प्रोचुः प्रणिपत्य मुनीश्वरम् । भगवन्निर्विषाः सर्वे वयं हि भवता कृताः

ਤਦ ਉਹ ਨਾਗ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਭਗਵਨ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਸ਼-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”