Adhyaya 38

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैव स्थापितं लिंगं धुन्धुमारेण भूभुजा । सर्वरत्नमयं कृत्वा प्रासादं सुमनोहरम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਓਥੇ ਹੀ ਭੂਪ ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਨੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ (ਮੰਦਰ) ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 2

तत्र कृत्वाऽश्रमं श्रेष्ठं तपस्तेपे सुदारुणम् । यत्प्रभावादयं देवस्तस्मिंल्लिङ्गे व्यवस्थितः

ਉਥੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तस्य संनिहिता वापी कृता तेन महात्मना । सुनिर्मलजलापूर्णा सर्वतीर्थोपमा शुभा

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਵਾਪੀ (ਬਾਵੜੀ) ਬਣਾਈ, ਜੋ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ।

Verse 4

धुन्धुमारेश्वरं पश्येत्तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । न स पश्यति दुर्गाणि नरकाणि यमालये

ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਰੋਤਮ ਨੂੰ ਧੁੰਧੁਮਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । धुंधुमारो महीपालः कस्मिन्वंशे बभूव सः । कस्मिन्काले तपस्तप्तं तेनात्र सुमहात्मना

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘ਰਾਜਾ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਕਿਹੜੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ?’

Verse 6

सूत उवाच । सूर्यवंशसमुद्भूतो बृहदश्वसुतो बली । ख्यातः कुवलयाश्वेति धंधुमारस्तथैव सः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਉਹੀ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 7

तेन धुन्धुर्महादैत्यो निहतो मरुजांगले । धुन्धुमारः स्मृतस्तेन विख्यातो भुवनत्रये

ਉਸ ਨੇ ਮਰੁ-ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਧੁੰਧੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 8

चमत्कारपुरं क्षेत्रं स गत्वा पावनं महत् । तपस्तेपे वयोंऽते च ध्यायमानो महेश्वरम्

ਉਹ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ—ਅਤਿ ਪਾਵਨ ਮਹਾਸਥਾਨ—ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 9

संस्थाप्य सुमहल्लिंगं प्रासादे रत्नमंडिते । बलिपूजोपहाराद्यैः पुष्पधूपानुलेपनैः

ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਉਪਹਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਨਾਲ—ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 10

ततस्तस्य महादेवः स्वयमेव महेश्वरः । प्रत्यक्षोऽभूद्वृषारूढो गौर्या सह तथा गणैः

ਤਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਏ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ—ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 11

उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਮੰਗ ਲੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ।”

Verse 12

धुन्धुमार उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया सर्वसुरेश्वर । संनिधानं प्रकर्तव्यं लिंगेऽस्मिन्वृषभध्वज

ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣੇ ਹੋ, ਹੇ ਸਰਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ—ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ—ਤਾਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਦਾ ਦਾ ਸੰਨਿਧਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।”

Verse 13

श्रीभगवानुवाच । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं नृपसत्तम । अहं सदा करिष्यामि गौर्या सार्धं न संशयः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਗੌਰੀ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਨਿਧਾਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 14

तत्र वाप्यां नरः स्नात्वा यो मां संपूजयिष्यति । लिंगेऽस्मिन्संस्थितं भूप मम लोकं स यास्यति

“ਉੱਥੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਭੂਪ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 15

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा प्रहृष्टा त्मा स्थितस्तत्रैव मुक्तिभाक्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ—ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਿਆ।