Adhyaya 35

Verse 1

। सूत उवाच । एवं तेषु प्रभग्नेषु हतेषु च सुरोत्तमाः । प्रहृष्टमनसः सर्वे स्तुत्वा देवं महेश्वरम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਰੌਂਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਦ ਸਭ ਦੇਵੋਤਮ ਹ੍ਰਿਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 2

तेनैव चाथ निर्मुक्ताः प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । स्वंस्वं स्थानमथाजग्मुः शक्रविष्णुपुरःसराः

ਉਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 3

तेऽपि दानवशार्दूला हताशाश्च सुरोत्तमैः । मंत्रं प्रचक्रिरे सर्वे नाशाय त्रिदिवौकसाम्

ਉਹ ਦਾਨਵ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਵੀ, ਦੇਵੋਤਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਸ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਮੰਤ੍ਰ ਰਚਿਆ।

Verse 4

तेषां मंत्रयतामेष निश्चयः समपद्यत । नान्यत्र धर्मविध्वंसाद्देवानां जायते क्षयः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਬਣਿਆ: ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਧਵੰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 5

तस्मात्तपस्विनो यै च ये च यज्ञपरायणाः । तथान्ये निरता धर्मे निहन्तव्या निशागमे

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਯਜ್ಞਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੇ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 6

एवं ते निश्चयं कृत्वा निष्क्रम्य वरुणालयात् । रात्रौ सदैव निघ्नंति जनान्धर्मपरायणान्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਯ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਲਯ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 7

यत्र यत्र भवेद्यज्ञः सत्रं ऽप्युत्सवोऽथवा । तत्र गत्वा निशायोगे प्रकुर्वंति जनक्षयम्

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਯਜ੍ਞ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਸਤ੍ਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਤਸਵ—ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧਿਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

तैः प्रसूता मखा ध्वस्ता दीक्षिता विनिपातिताः । ऋत्विजश्च तथान्येऽपि सामान्या द्विजसत्तमाः

ਉਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਖ (ਯਜ੍ਞ) ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਰਿਤ੍ਵਿਜ਼ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਡਾਹੇ ਗਏ।

Verse 9

आश्रमे मुनिमुख्यस्य शांडिल्यस्य महात्मनः । सहस्रं ब्राह्मणेंद्राणां भक्षितं तैर्दुरात्मभिः

ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਰਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਇੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।

Verse 10

शतानि च सहस्राणि निहतानि द्विजन्मनाम् । विश्वामित्रस्य पञ्चैव सप्तात्रेश्चैव धीमतः

ਦ੍ਵਿਜ ਜਨਮਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੰਜ, ਅਤੇ ਧੀਮਾਨ ਅਤ੍ਰੇਯ (ਅਤ੍ਰਿ-ਪੁਤ੍ਰ) ਨੇ ਭੀ ਸੱਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।

Verse 11

एतस्मिन्नेव काले तु समस्तं धरणीतलम् । नष्टयज्ञोत्सवं जातं कालेयभयपीडितम्

ਉਸੇ ਹੀ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲੇਯਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।

Verse 12

न कश्चिच्छयनं रात्रौ प्रकरोति मही तले । धृतायुधा जनाः सर्वे तिष्ठंति सह तापसैः

ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੌਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਸਭ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰ ਕੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾਗ ਕੇ ਪਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 13

रात्रौ स्वपंति ये केचिद्विश्वस्ता धर्मभाजनाः । तेषामस्थीनि दृश्यंते प्रातरेव हि केवलम्

ਜੋ ਕੁਝ ਧਰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵੇਰੇ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 14

अथ देवगणाः सर्वे यज्ञभागविनाकृताः । प्रजग्मुः परमामार्ति ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

ਫਿਰ ਯਜਨ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਰਮ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

Verse 15

ततो गत्वा समुद्रांतं वधाय सुरविद्विषाम् । न शेकुर्विषमस्थांस्तान्मनसापि प्रधर्षितुम्

ਫਿਰ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਵੈਰੀ ਔਖੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।

Verse 16

ततः समुद्रनाशाय मंत्रं चक्रुः सुदुःखिताः । तस्मिन्नष्टे भवन्त्येव वध्या दानवसत्तमाः

ਤਦ ਉਹ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਰਚਣ ਲੱਗੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਵੀ ਵਧਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

अगस्त्येन विना नैष शोषं यास्यति सागरः । तस्मात्संप्रार्थयामोत्र कृत्ये गत्वा मुनीश्वरम्

ਅਗਸਤ੍ਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਾਗਰ ਸੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਏ।

Verse 18

चमत्कारपुरे क्षेत्रे स तिष्ठति च सन्मुनिः । तस्मात्तत्रैव गच्छामो येन गच्छति सत्वरम्

ਉਹ ਸਤਮੁਨੀ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਚੱਲੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ शीਘ੍ਰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 19

एवं निश्चित्य ते सर्वे त्रिदशास्तस्य चाश्रमम् । संप्राप्ता मुनिमुख्यस्य मित्रावरुण जन्मनः

ਇਉਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ—ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

Verse 20

सोऽपि सर्वान्समालोक्य संप्राप्तान्सुरसत्तमान् । प्रहृष्टः सम्मुखस्तूर्णं जगामातीव सन्मुनिः

ਉਸ ਸਤਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 21

प्रोवाच प्रांजलिर्वाक्यं हर्ष गद्गदया गिरा । ब्रह्मादींस्तान्सुरान्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ।

Verse 22

चमत्कारपुरं क्षेत्रमेतन्मेध्यमपि स्थितम् । भूयो मेध्यतरं जातं युष्माकं हि समाश्रयात्

ਇਹ ਖੇਤਰ ‘ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਮੰਗਲਮਯ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਅਧਿਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 23

तस्माद्वदत यत्कृत्यं मया संसिद्ध्यतेऽधुना । तत्सर्वं प्रकरिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

ਇਸ ਲਈ ਦੱਸੋ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸਿਧ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 24

देवा ऊचुः । कालेया इति दैत्या ये हतशेषाः सुरैः कृताः । ते समुद्रं समाश्रित्य निघ्नंति शुभकारिणः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਕਾਲੇਯ’ ਨਾਮ ਦੇ ਜੋ ਦੈਤ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

शुभे नाशमनुप्राप्ते ध्रुवं नाशो दिवौकसाम् । तस्मात्तेषां वधार्थाय त्वं शोषय महार्णवम्

ਜੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਤੂੰ ਮਹਾਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ!

Verse 26

येन ते गोचरं प्राप्ता दृष्टेर्दानवसत्तमाः । बध्यंते विबुधैः सर्वे जायंते च मखा इह

ਤਾਂ ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗੇਵਾਨ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਗੋਚਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ; ਫਿਰ ਦੇਵਗਣ ਸਭ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਯਜ્ઞ ਮੁੜ ਫਲਣ-ਫੂਲਣ।

Verse 27

अगस्त्य उवाच । अहं संवत्सरस्यांते शोषयिष्यामि सागरम् । विद्याबलं समाश्रित्य योगिनीनां सुरोत्तमाः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ—ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ।’

Verse 28

तस्माद्व्रजत हर्म्याणि यूयं याति हि वत्सरम् । यावद्भूयोऽपि वर्षांते कार्यमागमनं ध्रुवम्

ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਵਰ੍ਹਾ ਲੰਘੇਗਾ। ਫਿਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁੜ ਆਉਣਾ।

Verse 29

ततो मया समं गत्वा शोषिते वरुणालये । हंतव्या दानवा दुष्टा हन्त यैः पीड्यते जगत्

ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਚਲ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਲਯ—ਸਮੁੰਦਰ—ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਜਾਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਪੀੜਤ ਹੈ।

Verse 30

ततो देवगणाः सर्वे गताः स्वेस्वे निकेतने । अगस्त्योऽपि समुद्योगं चक्रे विद्यासमुद्भवम्

ਤਦੋਂ ਦੇਵਗਣ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉੱਦਮ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

Verse 31

ततः सर्वाणि पीठानि यानि संति धरातले । तानि तत्रानयामास मंत्रशक्त्या महामुनिः

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ।

Verse 32

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तेषु संपूज्य भक्तितः । योगिनीनां च वृन्दानि कन्यकानां विशेषतः

ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚੌਦਸ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੀ।

Verse 33

विद्यां विशोषिणीनाम समाराधयत द्विजः । पूजयित्वा दिशां पालान्क्षेत्रपालानपि द्विजः । आकाशचारिणीं चैव देवतां श्रद्धया द्विजः

ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੇ ਵਿਸ਼ੋਸ਼ਿਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 34

ततः संवत्सरस्यांते प्रसन्ना तस्य देवता । प्रोवाच वद यत्कृत्यं सिद्धाहं तव सन्मुने

ਫਿਰ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੀ: "ਹੇ ਨੇਕ ਮੁਨੀ, ਦੱਸੋ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਿੱਧ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।"

Verse 35

अगस्त्य उवाच । यदि देवि प्रसन्ना मे तदास्यं विश सत्वरम् । येन संशोषयाम्याशु समुद्रं देवि वाग्यतः

ਅਗਸਤਿਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ - ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਸਕਾਂ।"

Verse 36

सा तथेति प्रतिज्ञाय प्रविष्टा सत्वरं मुखे । संशोषणी महाविद्या तस्यर्षेर्भावितात्मनः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ,” ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ—ਸੰਸ਼ੋਸ਼ਣੀ ਨਾਮ ਮਹਾਵਿਦਿਆ—ਉਸ ਤਪੋਨਿਸ਼ਠ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿੱਚ।

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । धृतायुधकरा हृष्टाः संनद्धा युद्धहेतवे

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਧ ਧਾਰੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਧਜ ਕੇ।

Verse 38

ततः संप्रस्थितो विप्रो देवैः सर्वैः समाहितः । वारिराशिं समुद्दिश्य संशुष्कवदनस्तदा

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਮੁਨੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮੇਤ, ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਚਲ ਪਿਆ; ਸਮੁੰਦਰ-ਰਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸੁੱਕ ਗਿਆ।

Verse 39

अथ गत्वा समुद्रांतं स्तूयमानो दिवालयैः । पिपासाकुलितोऽतीव सर्वान्देवानुवाच ह

ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋਂਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 40

एषोऽहं सागरं सद्यः शोषयिष्यामि सांप्रतम् । यूयं भवत सोद्योगा वधाय सुरविद्विषाम्

“ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।”

Verse 41

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिः सोऽथ मत्स्यकच्छपसंकुलम् । हेलया प्रपपौ कृत्स्नं ग्राहैः कीर्णं महार्णवम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗ੍ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਹੀ ਪੀ ਗਿਆ।

Verse 42

ततः स्थलोपमे जाते ते दैत्याः सुरसत्तमैः । वध्यन्ते निशितैर्बाणैः समन्ताद्विजिगीषुभिः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਰਣਭੂਮੀ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 43

अथ कृत्वा महद्युद्धं यथा शक्त्यातिदारुणम् । हतभूयिष्ठशेषा ये भित्त्वा भूमिं गता अधः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਫੌਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਬਚੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 44

ततः प्रोचुः सुराः सर्वे स्तुत्वा तं मुनिसत्तमम् । परित्यज जलं भूयः पूरणार्थं महोदधेः

ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: “ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਨ ਲਈ ਜਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ।”

Verse 45

नैषा वसुमती विप्र समुद्रेण विनाकृता । राजते वस्तुसंत्यक्ता यथा नारी विभूषिता

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ; ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਧਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਉਸ ਨਾਰੀ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਪਰ ਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਰਹੇ।”

Verse 46

अगस्त्य उवाच । या मयाऽराधिता विद्या वर्षंयावत्प्रशोषणी । तया पीतमिदं तोयं परिणामगतं तथा

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਵਿਦਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੈਂ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਜਲ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਲ ਮੈਂ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 47

एष यास्यति वै पूर्तिं भूयोऽपि वरुणालयः । खातश्चागाधतां प्राप्तो गंगातोयैः सुनिर्मलैः

“ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਲਯ—ਸਮੁੰਦਰ—ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਖਾਈ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਣ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।”

Verse 48

सगरोनाम भूपालो भविष्यति महीतले । तत्पुत्राः षष्टिसाहस्राः खनिष्यंति न संशयः

“ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਭੂਪਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ—ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣਗੇ।”

Verse 49

तस्यैवान्वयवान्राजा भविष्यति भगीरथः । स ज्ञातिकारणाद्गंगां ब्रह्मांडादानयिष्यति

“ਉਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਕੁਟੁੰਬੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਲੋਕ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਵੇਗਾ।”

Verse 50

प्रवाहेण ततस्तस्याः समंतादंभसांनिधिः । भविष्यति सुसंपूर्णः सत्यमेतन्मयोदितम्

“ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਜਲਾਂ ਦਾ ਨਿਧਾਨ—ਸਮੁੰਦਰ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।”

Verse 51

देवा ऊचुः । देवकृत्यं मुनिश्रेष्ठ भवता ह्युपपादितम् । तस्मात्प्रार्थय चित्तस्थं वरं सर्वं मुनीश्वर

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਵਰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗੋ।

Verse 52

अगस्त्य उवाच । चमत्कारपुरे क्षेत्रे मया पीठान्यशेषतः । आनीतानि प्रभावेन मंत्राणां सुरसत्तमाः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੁਰਸੱਤਮੋ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੀਠ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਿਆ ਆਏ।

Verse 53

तस्मात्तेषां सदा वासस्तत्रैवास्तु प्रभावतः । सर्वासां योगिनीनां च मातॄणां च विशेषतः

ਇਸ ਲਈ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਦਾ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਾਂ (ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ) ਦਾ ਧਾਮ।

Verse 54

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तानि यः श्रद्धयाऽन्वितः । पूजयिष्यति तस्य स्यात्समस्तं मनसेप्सितम्

ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅੱਠਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਸਮੂਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 55

देवा ऊचुः । यस्माच्चित्राणि पीठानि त्वयानीतानि तत्र हि । तस्माच्चित्रेश्वरं नाम पीठमेकं भविष्यति

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਿਉਂਕਿ ਅਦਭੁਤ ਪੀਠ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਓਥੇ ਲਿਆ ਆਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਓਥੇ ਇੱਕ ਪੀਠ ‘ਚਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 56

यो यं काममभिध्याय तत्र पूजां करिष्यति । योगिनीनां च विद्यानां मातॄणां च विशेषतः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੱਛਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ, ਵਿਦਿਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ—

Verse 57

तंतं कामं नरः शीघ्रं संप्राप्स्यति महामुने । अस्माकं वरदानेन यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਉਸੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘੋਰ ਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 58

एवमुक्त्वा सुराः सर्वे तमामन्त्र्य मुनीश्वरम् । गतास्त्रिविष्टपं हृष्टाः सोऽप्यगस्त्यः स्वमाश्रमम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

Verse 59

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा स पयसांनिधिः । अगस्त्येन पुरा पीतो देवकार्यप्रसिद्धये

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਦੇਵਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਸ ਜਲ-ਨਿਧੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।