Adhyaya 33

Verse 1

। सूत उवाच । अगस्त्यस्याश्रमोऽन्योस्ति तथा तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र तिष्ठति विश्वात्मा स्वयं देवो महेश्वरः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ—ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 2

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे दिवाकरः । स्वयमभ्येत्य देवेशं पूजयत्येव शंकरम्

ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਦੇਵ ਆਪ ਆ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 3

तस्मादन्योऽपि यस्तस्यां भक्त्या चागत्य शंकरम् । तमेव पूजयेद्भक्त्या स याति देवमन्दिरम्

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਉਸੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ, ਅਰਥਾਤ ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । पितरस्तस्य तृप्यंते पितृमेधे कृते यथा

ਜੋ ਉੱਥੇ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਿਤ੍ਰਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । अगस्त्यस्याश्रमं प्राप्य कस्माद्देवो दिवाकरः । प्रदक्षिणां प्रकुरुते वदैतन्मे सुविस्तरम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੇਵ-ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 6

सूत उवाच । कथयामि कथामेतां शृणुत द्विज सत्तमाः । अस्ति विंध्य इति ख्यातः पर्वतः पृथिवीतले

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਂਧ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਬਤ ਹੈ।”

Verse 7

यस्य वृक्षाग्रशाखायां संलग्नास्तरणेः कराः । पुष्पपूगा इवाधःस्थैर्लक्ष्यंते मुग्धसि द्धकैः

ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਚੰਬੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਦੇ ਨਿਰਮਲ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲਟਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 8

अनभिज्ञास्तमिस्रस्य यस्य सानुनिवासिनः । रत्नप्रभाप्रणुन्नस्य कृष्णपक्षनिशास्वपि

ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 9

यस्य सानुषु मुंचंतो भांति पुष्पाणि पादपाः । वायुवेगवशान्नूनं नीरौघ नीरदा इव

ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਫੁੱਲ ਝਾੜਦੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਜਲ-ਧਾਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਮਾਨੋ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

Verse 10

यस्मिन्नानामृगा भांति धावमाना इतस्ततः । कलत्रपुत्रपुष्ट्यर्थं लोभार्थं मानवा इव

ਉੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਰਣ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭ ਵੱਸ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਦੌੜ-ਧੂਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

निर्यासच्छद्मना बाष्पं वासिताशेषदिङ्मुखम् । मुञ्चंति तरवो यत्र दन्तिदन्तक्षतत्वचः

ਜਿੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਛਿਲਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਦਰੱਖ਼ਤ ਰਾਲ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ‘ਅੰਸੂ’ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਗੰਧ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 12

चीरिकाविरुतैर्दीर्घै रुदंत इव चापरे । हस्तिहस्तहता वृक्षा मन्यन्ते यस्य सानुषु

ਅਤੇ ਹੋਰ, ਚੀਰਿਕਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਮਾਨੋ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 13

इतश्चेतश्च गच्छद्भिर्निर्झरांभोभिरावृतः । शुशुभे सितवस्त्राढ्यैः पुमानिव विभूषितः

ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਉਠਿਆ—ਮਾਨੋ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ।

Verse 14

यस्य स्पर्द्धा समुत्पन्ना पूर्वं सह सुमेरुणा । ततः प्राह सहस्रांशुं गत्वा स क्रोधमूर्च्छितः

ਵਿੰਧਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨਾਲ ਹੋੜ ਉੱਠੀ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 15

कस्माद्भास्कर मेरोस्त्वं प्रकरोषि प्रदक्षिणाम् । कुलपर्वतसंज्ञेऽपि न करोषि कथं मयि

ਵਿੰਧਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਸਕਰ! ਤੂੰ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਵੀ ‘ਕੁਲਪਰਬਤ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?”

Verse 16

भास्कर उवाच । न वयं श्रद्धया तस्य गिरेः कुर्मः प्रदक्षिणाम् । एष मे विहितः पन्था येनेदं विहितं जगत्

ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮਾਰਗ ਹੈ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਵਿਧੀਵਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।”

Verse 17

तस्य तुंगानि शृंगाणि व्याप्य खं संश्रितानि च । तेन संजायते तस्य बलादेव प्रद क्षिणा

ਉਸ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਖਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਆਪੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

एतच्छ्रुत्वा विशेषेण संक्रुद्धो विंध्यपर्वतः । प्रोवाच पश्य भानो त्वं तर्हि तुंगत्वमद्य मे । रुरोधाथ नभोमार्गं येन गच्छति भास्करः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਵੇਖ, ਹੇ ਭਾਨੂ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇਖੇਂਗਾ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਮਾਰਗ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਭਾਸਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 19

अथ रुद्धं समालोक्य मार्गं वासरनायकः । चिन्तयामास चित्ते स्वे सांप्रतं किं करोम्यहम्

ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਥ ਸੂਰਜ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਾਰਗ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ—“ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 20

करोमि यद्यहं चास्य पर्वतस्य प्रदक्षिणाम् । तद्भविष्यति कालस्य चलनं भुवनत्रये

“ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਦਾ ਚਲਣ ਹੀ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 21

मासर्तुभुवनानां च तथा भावी विपर्ययः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया यास्यंति संक्षयम् । नष्टयज्ञोत्सवे लोके देवानां स्यान्महाव्यथा

“ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ-ਉਤਸਵ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇਗੀ।”

Verse 22

एवं संचिन्त्य चित्तेन बहुधा तीक्ष्णदीधितिः । जगाम मनसा भीतः सोऽगस्त्यं मुनिपुंगवम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੀਖਣ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁੰਗਵ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 23

नान्योस्ति वारणे शक्तो विंधस्यास्य हि तं विना । अगस्त्यं ब्राह्मणश्रेष्ठं मित्रावरुणसंभवम्

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਅਗਸਤ੍ਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਵਿਂਧ੍ਯ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ—ਅਗਸਤ੍ਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

Verse 24

ततो द्विजमयं रूपं स कृत्वा तीक्ष्णदीधितिः । चमत्कारपुरक्षेत्रे तस्याश्रमपदं ययौ

ਤਦੋਂ ਤੀਖਣ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਧਾਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 25

ततस्तु वैश्वदेवांते वेदोच्चारपरायणः । प्रोवाच सोऽतिथिः प्राप्तस्तवाहं मुनिसत्तम

ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵੇਦ-ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਹ ਅਤਿਥੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਅਤਿਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कृतानन्दः स्वागतं ते महामुने । मनोरथ इवाध्यातो योऽग्निकार्यांत आगतः

ਤਦੋਂ ਅਗਸਤ੍ਯ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਗਨਿਕਾਰਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਏ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਅਚਾਨਕ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 27

तत्त्वं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ यद्ददामि तवेप्सितम् । अदेयं नास्ति मे किञ्चित्कालेऽस्मिन्प्रार्थितस्य च

“ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਦੇਯ ਨਹੀਂ।”

Verse 28

भास्कर उवाच । अहं भास्कर आयातो विप्ररूपेण सन्मुने । सर्वकार्यक्षमं मत्वा त्वामेकं भुवनत्रये

ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਨ੍ਮੁਨੇ, ਮੈਂ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਹਰ ਕਾਰਜ ਸਮਰੱਥ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।”

Verse 29

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।

Verse 30

तस्माद्गतिर्भवास्माकं सांप्रतं मुनिसत्तम । देवानामिह वर्णानां त्वमेव शरणं यतः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਬਣ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਰਣ ਹੈਂ।

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्विप्रा विशेषेण प्रहर्षितः । अर्घ्यं दत्त्वा दिनेशाय ततः प्रोवाच सादरम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਦਿਨੇਸ਼ (ਸੂਰਜਦੇਵ) ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 32

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मे त्वं गृहमागतः । तस्माद्ब्रूहि करिष्यामि तव वाक्यमखंडितम्

ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਕਮ ਕਰ—ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਮੈਂ ਅਖੰਡਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ।

Verse 33

भास्कर उवाच । एष विंध्याचलोऽस्माकं मार्गमावृत्य संस्थितः । स्पर्द्धया गिरिमुख्यस्य सुमेरोर्मुनिसतम

ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਇਹ ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਸਾਡੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਮੇਰੂ ਨਾਲ ਹੋੜ ਕਰਕੇ।

Verse 34

सामाद्यैर्विविधोपायैस्तस्मादेनं निवारय । कालात्ययो यथा न स्याद्गतेर्भंगस्तथा कुरु

ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਉਪਾਯਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ। ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਦਾ ਭੰਗ ਨਾ ਪਏ।

Verse 35

अगस्त्य उवाच । अहं ते वारयिष्यामि वर्धमानं कुलाचलम् । स्वस्थानं गच्छ तस्मात्त्वं सुखीभव दिवाकर

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਕੁਲਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ), ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੁ।

Verse 36

ततः स प्रेषितस्ते न भास्करस्तीक्ष्णदीधितिः । स्वं स्थानं प्रययौ हृष्टस्तमामंत्र्य मुनीश्वरम्

ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਤੀਖਣ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਸਕਰ ਨੇ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਹੱਸਦਾ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 37

अगस्त्योऽपि द्रुतं गत्वा विंध्यं प्रोवाच सादरम् । न्यूनतां व्रज मद्वाक्याच्छीघ्रं पर्वतसत्तम

ਅਗਸਤ੍ਯ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਵਿਂਧ੍ਯ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ: “ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਜਾ।”

Verse 38

दाक्षिणात्येषु तीर्थेषु स्नाने जाताद्य मे मतिः । तवायत्ता गिरे सैव तत्कुरुष्व यथोचितम्

ਅੱਜ ਦੱਖਣ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਜਾਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪਹਾੜ, ਉਹੀ ਯੋਜਨਾ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਥੋਚਿਤ ਕਰ।

Verse 39

स तस्य वचनं श्रुत्वा विंध्यः पर्वतसत्तमः । अभजन्निम्नतां सद्यो विनयेन समन्वितः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਂਧ੍ਯ—ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਤੁਰੰਤ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਯ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਿਆ।

Verse 40

अगस्त्योऽपि समासाद्य तस्यांतं दक्षिणं द्विजाः । त्वयैवं संस्थितेनाथ स्थातव्यमित्युवाच तम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨਾਥ, ਤੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹੀਂ।”

Verse 42

स तथेति प्रतिज्ञाय शापाद्भीतो नगोत्तमः । न जगाम पुनर्वृद्धिं तस्यागमनवांछया

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਉਹ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਧਿਆ ਨਹੀਂ।

Verse 43

सोऽपि तेनैवमार्गेण निवृत्तिं न करोति च । यावदद्यापि विप्रेंद्रा दक्षिणां दिशमाश्रित तः

ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ; ਅੱਜ ਤੱਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 44

अथ तत्रैव चानीय लोपामुद्रां मुनीश्वरः । समाहूय सहस्रांशुं ततः प्रोवाच सादरम्

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 45

तव वाक्यान्मया त्यक्तः स्वाश्रमस्तीक्ष्णदी धिते । तवार्थे च न गंतव्यं भूयस्तत्र कथंचन

ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਤੀਖਣ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 46

तस्मान्मद्वचनाद्भानो चतुर्दश्यां मधौ सिते । यन्मया स्थापितं तत्र लिंगं पूज्यं हि तत्त्व या

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ), ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ (ਚੈਤਰ) ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 47

भास्कर उवाच । एवं मुने करिष्यामि तव वाक्यादसंशयम् । पूजयिष्यामि तल्लिंगं वर्षांते स्वयमेव हि

ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 48

योऽन्यो हि तद्दिने लिंगं पूजयिष्यति मानवः । मम लोकं समासाद्य स भविष्यति मुक्तिभाक्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 49

सूत उवाच । एतस्मात्कारणात्तत्र भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं कुरुते सदा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਤੀਖਣ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ (ਸੂਰਜ) ਚੈਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । भूयो वदत वै कश्चित्संदेहश्चे द्धृदि स्थितः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੁੱਛੋ ਤੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਹਾਂ।