Adhyaya 279

Verse 1

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਕੰਦ ਨੇ ਇਹ ਸਮੂਹ ਪੁਰਾਣ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਸੁਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।”

Verse 2

ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि

ਫਿਰ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਨੀ ਰਿਚੀਕ ਨੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 3

स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते

ਇਹ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਵਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ਣਮੁਖ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 5

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।

Verse 6

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 7

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया

ਜੋ ਇਹ ਧਰਮ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਤਨਾ ਸਮਾਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ।

Verse 8

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते

ਜਿਵੇਂ ਵਰ੍ਹਦੇ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਅਗੋਚਰ ਹੈ।

Verse 9

यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ—ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਦਿਨ—ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਆਰੀ ਪਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्

ਅਤੇ ਪਰਦੇਸ ਗਏ ਹੋਇਆਂ ਨਾਲ ਭੀ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति

ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्

ਇਸ ਪੁੰਨਮਈ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜ-ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼੍ਯ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸੁਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਵੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः

ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਚਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਈ।

Verse 16

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

ਗੁਰੂ ਜੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਮਾਤ੍ਰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕੀਏ।

Verse 17

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः

ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵਿਆਸ ਜੀ ਪੂਜਨਯ ਹਨ। ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 18

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਅਤੁਲ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्

ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ—“ਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ੨੭੯ਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।