Adhyaya 274

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति दुर्वासःस्थापितं पुरा । तल्लिंगं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਤਮਾ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ।

Verse 2

चैत्रमासि नरो यस्तु तमाराधयते द्विजाः । नृत्यगीतप्रवाद्यैश्च त्रिकालं विहितक्षणः । स नूनं तत्प्रसादेन गन्धर्वाधिपतिर्भवेत् १

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ੍ਯਾਂ ਨਾਲ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः । कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਲਿੰਗ ‘ਦੁਰਵਾਸਾ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਸ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ? ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पुरा निंबशुचो वैदिशे च पुरोत्तमे

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿੰਬਸ਼ੁਚਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 5

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः । स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

ਉਹ, ਮਠ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ—ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—

Verse 6

माहेश्वरस्य लोकस्य विक्रीणीते ततस्ततः । ततो गृह्णाति नित्यं स हेम मूल्येन तस्य च

ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ‘ਵਿਕ੍ਰਯ’ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਨਾ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 7

न करोति व्ययं तस्य केवलं संचये रतः । ततः कालेन महता मंजूषाऽस्य निरर्गला । जाता हेममयी विप्राः कार्पण्यनिरतस्य च

ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਦੀ ਪੇਟੀ—ਬਿਨਾ ਤਾਲੇ ਦੇ ਹੀ—ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੰਜੂਸੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।

Verse 8

अथ संस्थाप्य भूमध्ये मंजूषां तां प्रपूरिताम् । करोति व्यवहारं स कक्षां तां नैव मुंचति

ਫਿਰ ਉਸ ਭਰੀ ਹੋਈ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ-ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਿਆ।

Verse 9

कदाचिद्देवपूजायां सोऽपि ब्राह्मणसत्तमाः । विश्वासं नैव निर्याति कस्यचिच्च कथंचन

ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य परवित्तापहारकः । अलक्षद्ब्राह्मणस्तच्च दुःशीलाख्यो व्यचिंतयत्

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਦਾ ਅਪਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਦੁਹਸ਼ੀਲ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਇਹ ਗੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਚਲਣ ਲੱਗਾ।

Verse 11

ततः शिष्यो भविष्यामि विश्वासार्थं दुरात्मनः । सुदीनैः कृपणैर्वाक्यैश्चाटुकारैः पृथग्विधैः

“ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਬਣਾਂਗਾ—ਦਇਆਜਨਕ, ਕੰਜੂਸ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਾਟੁਕਾਰੀ ਨਾਲ।”

Verse 12

आलस्यं च दिवानक्तं साधयिष्याम्यसंशयम् । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते दृष्ट्वा तं मठमध्यगम्

“ਅਤੇ ਮੈਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਆਲਸ ਪਾਲਾਂਗਾ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ।” ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਠ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ,

Verse 13

ततः समीपमगमद्दंडाकारं प्रणम्य च । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

ਤਦ ਉਹ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ; ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।

Verse 14

भगवंस्ते प्रभावोऽद्य तपसा वै मया श्रुतः

ਹੇ ਭਗਵਨ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਵਰਣਨ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ।

Verse 15

यदन्यस्तापसो नास्ति ईदृशोऽत्र धरातले । तेनाहं दूरतः प्राप्तो वैराग्येण समन्वितः

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ।

Verse 16

संसारासारतां ज्ञात्वा जन्ममृत्युजरात्मिकाम् । अर्थात्स्वप्नप्रतीकाशं यौवनं च नृणा मिह

ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ—ਜੋ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਯੌਵਨ ਵੀ ਸਪਨੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵਰਗਾ ਹੈ…

Verse 17

यद्वत्पर्वतसंजाता नदी च क्षणभंगुरा । पुत्राः कलत्राणि च वा ये चान्ये बांधवादयः

ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਨਦੀ ਛਣਭੰਗੁਰ ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧੀ-ਬਾਂਧਵ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।

Verse 18

ते सर्वे च परिज्ञेया यथा पाप समागमाः । तत्संसारसमुद्रस्य तारणार्थं ब्रवीहि मे

ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਪ ਦੇ ਸੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰੀ ਜੰਜਾਲ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਇ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਸਕਾਂ।

Verse 19

उपायं कंचिदद्यैव उपदेशे व्यवस्थितम् । तरामि येन संसारं प्रसादात्तव सुव्रत

ਅੱਜ ਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਾਰਗਰ ਉਪਾਇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤਰ ਜਾਵਾਂ।

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रोमांचित तनूरुहः । ज्ञात्वा माहेश्वरः कोऽयं चिंतावान्समुपस्थितः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਦੇਹ ਦੇ ਰੋਏ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ?” ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।

Verse 21

यथा ब्रवीषि धन्योऽसि यस्य ते मतिरीदृशी । तारुण्ये वर्तमानस्य सुकुमारस्य चैव हि

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਐਸੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 22

तारुण्ये वर्तमानो यः शांतः सोऽत्र निगद्यते । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਧਾਤੂਆਂ (ਦੇਹ ਦੇ ਤੱਤ) ਘਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?

Verse 23

यद्येवं सुविरक्तिः स्यात्संसारोपरि संस्थिता । समाराधय देवेशं शंकरं शशिशेखरम्

ਜੇ ਐਸੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵੈਰਾਗਤਾ ਉਪਜੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਚੰਦ੍ਰ-ਸ਼ਿਖਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ।

Verse 24

नान्यथा घोरजाप्येन तीर्यते भवसागरः । मया सम्यक्परिज्ञातमेतच्छास्त्रसमागमात्

ਘੋਰ ਜਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈ।

Verse 25

शूद्रो वा यदि वा विप्रो म्लेछो वा पापकृन्नरः । शिवदीक्षासमोपेतः पुष्पमेकं तु यो न्यसैत्

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਾਹੇ ਮਲੇਛ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ—ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਫੁੱਲ ਵੀ ਅਰਪੇ,

Verse 27

यो ददाति प्रभक्त्या च शिवदीक्षान्विताय च । वस्त्रोपानहकौपीनं स यज्ञैः किं करिष्यति

ਜੋ ਡੂੰਘੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ-ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੁੱਤੀ ਅਤੇ ਕੌਪੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?

Verse 28

तच्छ्रुत्वा चरणौ तस्य दुःशीलोऽसौ तदाऽददे । विन्यस्य स्वशिर स्ताभ्यां ततोवाक्यमुवाच ह

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ। ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 29

शिवदीक्षाप्रमाणेन प्रसादं कुरु मे प्रभो । शुश्रूषां येन ते नित्यं प्रकरोमि समाहितः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸ਼ਿਵ-ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 30

ततोऽसौ तापसो विप्राश्चिंतयामास चेतमि । दक्षोऽयं दृश्यते कोऽपि पुमांश्चैव समागतः

ਤਦ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: “ਇਹ ਜੋ ਪੁਰਖ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।”

Verse 31

ममास्ति नापरः शिष्यस्तस्मादेनं करोम्यहम् । ततोऽब्रवीत्करे गृह्य यद्येवं वत्स मे समम् । समयं कुरु येन त्वां दीक्षयाम्यद्य चैव हि

“ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਵਤਸ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਮ ਮੰਨ ਲੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਸਕਾਂ।”

Verse 32

त्वया कुटीरकं कार्यं मठस्यास्य विदूरतः । प्रवेशो नैव कार्यस्तु ममात्रास्तं गते रवौ

ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਮਠ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ—ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ—ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ।

Verse 33

दुःशील उवाच । तवादेशः प्रमाणं मे केवलं तापसोत्तम । किं मठेन करिष्यामि विशेषाद्रा त्रिसंगमे

ਦੁੱਃਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤਪਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੁਹਾਡਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ-ਸੰਗਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਠ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?”

Verse 34

यः शिष्यो गुरुवाक्यं तु न करोति यथोदितम् । तस्य व्रतं च तद्व्यर्थं नरकं च ततः परम्

ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नः शिवदीक्षां ततो ददौ । तस्मै विनययुक्ताय तदा निंबशुचो मुनिः

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨਿੰਬਸ਼ੁਚਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਿਨਮ੍ਰ ਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਦੀਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 36

ततःप्रभृति सोऽतीव तस्य शुश्रूषणे रतः । रंजयामास तच्चित्तं परिचर्यापरायणः

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰਿਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 37

मनसा चिन्तयानस्तु तन्मात्रार्थं दिनेदिने । न च्छिद्रं वीक्षते किंचिद्वीक्षमाणोऽपि यत्नतः

ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਇਕ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ—ਕੋਈ ਦੋਸ਼—ਕਤਈ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ।

Verse 38

शैवोऽपि च स कक्ष्यां तां तां मात्रां हेमसंभवाम् । कथंचिन्मोक्षते भूमौ भोज्ये देवार्चनेऽपि न

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੈਵ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਤੌਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੀ ਉਹ ਸੁਵਰਨੀ ਥੈਲੀ/ਮਾਪ ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਰੱਖਦਾ—ਨਾ ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ।

Verse 39

ततोऽसौ चिन्तयामास दुःशीलो निजचेतसि । मठे तावत्प्रवेशोऽस्ति नैव रात्रौ कथंचन

ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: 'ਮਠ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।'

Verse 40

सूर्यास्तमानवेलायां यत्प्रयच्छति तत्क्षणात् । परिघं सुदृढं पापस्तत्करोमि च किं पुनः

ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਰਲ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

Verse 41

मठोऽयं सुशिलाबद्धो नैव खातं प्रजायते । तुंगत्वान्न प्रवेशः स्यादुपायैर्विविधैः परैः

ਇਹ ਮਠ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਕਾਰਨ, ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 42

तत्किं विषं प्रयच्छामि शस्त्रैर्व्यापादयामि किम् । दिवापि पशुमारेण पंचत्वं वा नयामि किम्

ਤਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ? ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ? ਜਾਂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦੇਵਾਂ?

Verse 43

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रावृट्काल उपस्थितः । श्रावणस्यासिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਗਿਆ—ਸਾਵਣ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ) ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

Verse 44

प्राप्तो महेश्वरस्तस्य कोऽपि तत्र धनी द्रुतम् । तेनोक्तं प्रणिपत्योच्चैः करिष्यामि पवित्रकम्

ਤਦ ਉਸ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਮੈਂ ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਵਰਤ/ਵਿਧੀ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 45

चतुर्द्दश्यामहं स्वामिन्यद्यादेशो भवेत्तव । यद्यागच्छसि मे ग्रामं प्रसादेन सम न्वितः

“ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ ਮਾਤਾ, ਅੱਜ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਆਓ…”

Verse 46

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नस्ततो निंबशुचो मुनिः । तथेति चैवमुक्त्वा तं प्रेषयामास तत्क्षणात्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨਿੰਬਸ਼ੁਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਪਲ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 47

आगमिष्याम्यहं काले स्वशिष्येण समन्वितः । करिष्यामि परं श्रेयस्तव वत्स न संशयः

“ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਮੇਤ ਆਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਵਤਸ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 48

अथ काले तु संप्राप्ते चिन्तयित्वा प्रभातिकम् । प्रभातसमये प्राप्ते स शैवः प्रस्थितस्तदा । दुःशीलेन समायुक्तः संप्रहृष्टतनूरुहः

ਫਿਰ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਦੁਃਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਸੀ; ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 49

ततो वै गच्छमानस्य तस्य मार्गे व्यवस्थिता । पुण्या नदी सुविख्याता मुरला सागरंगमा

ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁੰਨਮਈ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਮੁਰਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ।

Verse 50

स तां दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वत्स शिष्य करोम्यहम् । भवता सह देवार्चां मुरलायां स्थिरो भव

ਉਹ ਨਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਬਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੁਰਲਾ ਤਟ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ।”

Verse 51

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा संस्थितोऽस्यास्तटे शुभे । सोऽपि निंबशुचस्तस्य रंजितः सर्वदा गुणैः

“ਠੀਕ ਹੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਨਿੰਬਸ਼ੁਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 52

सुशिष्यं तं परिज्ञाय विश्वासं परमं गतः । स्थगितां तां समादाय हेममात्रासमुद्भवाम्

ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਚੁੱਕੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪ ਜਿਤਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 53

जागेश्वरसमोपेतां स कन्थां व्याक्षिपत्क्षितौ । पुरीषोत्सर्गकार्येण ततस्तोकांतरं गतः

ਜਾਗੇਸ਼੍ਵਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਹ ਕਨਥਾ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਮਲ-ਤਿਆਗ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 54

यावच्चादर्शनं प्राप्तो वेतसैः परिवारितः । तावन्मात्रां समादाय दुःशीलः प्रस्थितो द्रुतम् । उत्तरां दिशमाश्रित्य प्रहृष्टेनांतरात्मना

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋਇਆ, ਦੁਹਸ਼ੀਲ ਨੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 55

अथासौ चागतो यावद्दुःशीलं नैव पश्यति । केवलं दृश्यते कन्था जागेश्वरसमन्विता

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਦੁਹਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ; ਸਿਰਫ ਜਾਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਗੋਦੜੀ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

Verse 56

षडक्षरेण मंत्रेण लिंगस्योपरि भक्तितः । स तां गतिमवाप्नोति यांयां यांतीह यज्विनः

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਹੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 57

यावन्मात्राविहीनां च ततो ज्ञात्वा च तां हृताम् । तेन शिष्येण मूर्च्छाढ्यो निपपात महीतले

ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸਦੀ 'ਮਾਤਰਾ' (ਧਨ) ਗਾਇਬ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਲਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 58

ततश्च चेतनां प्राप्य कृच्छ्राच्चोत्थाय तत्क्षणात् । शिलायां ताडयामास निजांगानि शिरस्तथा

ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

Verse 59

हा हतोऽस्मि विनष्टोऽस्मि मुष्टस्तेन दुरात्मना । किं करोमि क्व गच्छामि कथं तं वीक्षयाम्यहम्

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਾਂ?

Verse 60

ततस्तु पदवीं वीक्ष्य तस्य तां चलितो ध्रुवम् । वृद्ध भावात्परिश्रांतो वावृत्य स मठं गतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਠ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 61

दुःशीलोऽपि समादाय मात्रां स्थानांतरं गतः । ततस्तेन सुवर्णेन व्यवहारान्करोति सः

ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਵੀ ਉਹ ਰਕਮ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਉਹ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 62

ततो गृहस्थतां प्राप्तः कृतदारपरिग्रहः । वृद्धभावं समापन्नः संतानेन विवर्जितः

ਫਿਰ ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ; ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੀ ਰਿਹਾ।

Verse 63

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रापरायणः । भार्यया सहितो विप्रश्चमत्कारपुरं गतः

ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 64

स्नात्वा तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च । भ्रममाणेन संदृष्टो दुर्वासा नाम सन्मुनिः

ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨਾਮ ਦੇ ਸਤਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 65

निजदेवस्य सद्भक्त्या नृत्यगीतपरायणः । तं च दृष्ट्वा नमस्कृत्य वाक्यमेतदुवाच सः

ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 66

केनैतत्स्थापितं लिंगं निर्मलं शंकरोद्भवम् । किं त्वं नृत्यसि गीतं च पुरोऽस्य प्रकरोषि च । मुनीनां युज्यते नैव यदेतत्तव चेष्टितम्

“ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨੱਚਦਾ ਤੇ ਗਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਤੇਰਾ ਕਰਤੱਬ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਈ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 67

दुर्वासा उवाच । मयैतत्स्थापितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । नृत्यगीतप्रियो यस्माद्देवदेवो महेश्वरः

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਲਿੰਗ ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ੂਲਿਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਚ ਤੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।”

Verse 68

न मेऽस्ति विभवः कश्चिद्येन भोगं करोम्यहम्

“ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰ ਸਕਾਂ।”

Verse 69

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् । तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਿਰਭਟੀ ਨਾਮ ਦਾ ਯੋਗ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਵੇਦਾਂਤੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 70

असूर्या नाम ते लोका अंधेन तमसा वृताः । तांस्ते प्रेत्याऽभिगच्छंति ये केचात्महनो जनाः

‘ਸੂਰਜ-ਰਹਿਤ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ, ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਤਮਸ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ; ਜੋ ਕੋਈ ਆਤਮ-ਹੰਤਾ ਹਨ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਉਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।’

Verse 71

उपविश्य ततस्तेन तस्य दत्तस्तु निर्णयः । दुःशीलेनापि तत्सर्व विज्ञातं तस्य संस्तुतम्

ਫਿਰ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ (ਗੁਰੂ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਰਣਯ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਸਭ ਸਮਝ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ (ਉਪਦੇਸ਼) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 72

ततो विशेषतो जाता भक्तिस्तस्य हरं प्रति । तं प्रणम्य ततश्चोच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਬਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 74

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

‘ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਲਟ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੱਗ ਕੇ ਧਨ ਲੁੱਟਿਆ ਹੈ—ਜੂਏ ਅਤੇ ਵੇਸ਼ਿਆ-ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।’

Verse 75

तथा च ब्राह्मणेनापि मया शैवो गुरुः कृतः । वंचितश्च तथानेकैश्चाटुभिर्विहृतं धनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ੈਵ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਛਲ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਚਾਟੂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਮੇਰਾ ਧਨ ਵਿਅਰਥ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 76

तस्य सक्तं धनं भूयः साधुमार्गेण चाहृतम् । स चापि च गुरुर्मह्यं परलोकमिहागतः

ਫਿਰ ਧਰਮਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਉਹ ਧਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ—ਜੋ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ—ਹੁਣ ਪਰਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।

Verse 77

पश्चात्तापेन तेनैव प्रदह्यामि दिवानिशम् । पुरश्चरणदानेन तत्प्रसादं कुरुष्व मे

ਉਸੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾ ਦਿਓ।

Verse 78

अस्ति मे विपुलं वित्तं न संतानं मुनीश्वर । तन्मे वद मुने श्रेयस्तद्वित्तस्य यथा भवेत् । इह लोके परे चैव येन सर्वं करोम्यहम्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਹੈ ਪਰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮੁਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਧਨ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਧਨ ਸਫਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਕਰਤੱਬ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 79

दुर्वासा उवाच । कृत्वा पापसहस्राणि पश्चाद्धर्मपरो भवेत् । यः पुमान्सोऽतिकृच्छ्रेण तरेत्संसारसागरम्

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਿੱਛੋਂ ਧਰਮਪਰਾਇਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 80

दिनेनापि गुरुर्योऽसौ त्वया शैवो विनिर्मितः । अधर्मेणापि संजातः स गुरुस्तेन संशयः

ਭਾਵੇਂ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੂੰ ਉਸ ਸ਼ੈਵ ‘ਗੁਰੂ’ ਨੂੰ ਘੜਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਤੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 81

ब्राह्मणो ब्रह्मचारी स्याद्ग्रहस्थस्तदनंतरम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव तत श्चैव कुटीचरः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬਣੇ। ਤਦ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਯਤੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੁਟੀਚਰ—ਝੋਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ।

Verse 82

बहूदकस्ततो हंसः परमश्च ततो भवेत् । ततश्च मुक्तिमायाति मार्गमेनं समाश्रितः

ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੂਦਕ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਸ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਰਮ। ਇਸ ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 83

त्वया पुनः कुमार्गेण यद्व्रतं ब्राह्मणेन च । शैवमार्गं समास्थाय तन्महापातकं कृतम्

ਪਰ ਤੂੰ ਫਿਰ ਕੁਮਾਰਗ ਨਾਲ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ੈਵ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਜੋ ਵਰਤ ਧਾਰਿਆ—ਉਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 84

दुःशील उवाच । सर्वेष्वेव हि वेदेषु रुद्रः संकीर्त्यते प्रभुः । तत्किं दोषस्त्वया प्रोक्तस्तस्य दीक्षासमुद्भवः

ਦੁੱਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਦੋਸ਼ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕਿਹਾ ਹੈ?

Verse 85

दुर्वासा उवाच । सत्यमेतत्त्वया ख्यातं वेदे रुद्रः प्रकीर्तितः । बहुधा वासुदेवोऽपि ब्रह्मा चैव विशेषतः

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਭੀ।

Verse 86

परं विप्रस्य या दीक्षा व्रतवंधसमुद्भवा । गायत्री परमा जाप्ये गुरुर्व्रतपरो हि सः । वैष्णवीं चाथ शैवीं च योऽन्यां दीक्षां समाचरेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੀਖਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਰਤ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ। ਜਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਜਾਂ ਸ਼ੈਵੀ ਦੀਖਿਆ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੀਖਿਆ ਕਰੇ,

Verse 87

ब्राह्मणो न भवेत्सोऽत्र यद्यपि स्यात्षडंगवित् । अपरं लिंगभेदस्ते संजातः कपटादिषु

ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਭਾਵੇਂ ਛੇ ਅੰਗਾਂ (ਵੇਦਾਂਗਾਂ) ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਇਕ ਲਿੰਗ-ਭੇਦ, ਪਤਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ: ਕਪਟ ਆਦਿ।

Verse 88

व्रतत्यागान्न संदेहस्तत्र ते नास्ति किंचन । प्रायश्चित्तं मया सम्यक्स्मृतिमार्गेण चिंतितम्

ਵ੍ਰਤ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਯਥਾਵਿਧ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 89

दुःशील उवाच । सतां सप्तपदीं मैत्रीं प्रवदंति मनीषिणः । मित्रतां तु पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

ਦੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਅਟੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਸੁਣ।

Verse 90

अस्ति मे विपुलं वित्तं यदि तेन प्रसिद्ध्यति । तद्वदस्व महाभाग येन सर्वं करोम्यहम्

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਹੈ—ਜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਇ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਕਰਤਵ੍ਯ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 91

दुर्वासा उवाच । एक एव ह्युपायोऽस्ति तव पातकनाशने । तं चेत्करोषि मे वाक्याद्विशुद्धः संभविष्यसि

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਲਈ ਇਕੋ ਹੀ ਉਪਾਇ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 92

तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च । द्वापरे तीर्थयात्रां च दानमेव कलौ युगे

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਦੀ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ; ਪਰ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 93

सांप्रतं कलिकालोऽयं वर्तते दारुणाकृतिः । तस्मात्कृष्णाजिनं देहि सर्वपापविशुद्धये

ਹੁਣ ਇਹ ਕਲਿ-ਕਾਲ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ।

Verse 94

तथा च ते घृणाऽप्यस्ति गुरुवित्तसमुद्भवा । तदर्थं कुरु तन्नाम्ना शंकरस्य निवेशनम्

ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣਵਾ।

Verse 95

येन तस्मादपि त्वं हि आनृण्यं यासि तत्क्षणात् । अन्यत्रापि च तद्वित्तं यत्किंचिच्च प्रपद्यते

ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਧਨ ਦਾ ਜੋ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਆਵੇ,

Verse 96

ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो नित्यं देहि समाहितः । तिलपात्रं सदा देहि सहिरण्यं विशेषतः

ਸੰਯਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ। ਸਦਾ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰ।

Verse 97

येन ते सकलं पापं देहान्नाशं प्रगच्छति । अपरं चैत्रमासेऽहं सदाऽगच्छामि भक्तितः

ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਦੇਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 98

कल्पग्रामात्सुदूराच्च प्रासादेऽत्र स्वयं कृते । पुनर्यामि च तत्रैव व्रतमेतद्धि मे स्थितम्

ਦੂਰਲੇ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਇਸ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸੇ ਥਾਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਨਿਯਤ ਵ੍ਰਤ ਹੈ।

Verse 99

तस्माच्चिंत्यस्त्वयाह्येष प्रासादो यो मया कृतः । चिंतनीयं सदैवेह स्नानादिभिरनेकशः

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਇਸ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ। ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 100

दुःशील उवाच । करिष्यामि वचस्तेऽहं यथा वदसि सन्मुने

ਦੁੱਃਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਤ੍ਯਮੁਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 101

दुर्वासा उवाच । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः । प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਗੁਪਤ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਾਸਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਪਾਤਰ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।”

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दत्तं तेन महात्मना । ततः कृष्णाजिनं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਓਹੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 103

दुर्वाससः समा देशाद्यथोक्तविधिना द्विजाः । यच्छतस्तिलपात्राणि तस्य नित्यं प्रभक्तितः

ਫਿਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੱਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 104

गतपापस्य दीक्षां च ददौ निर्वाणसंभवाम् । तथासौ गतपापस्य दीक्षां दत्त्वा यथाविधि

ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੋਖ-ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੀਖਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਕੇ,

Verse 105

ततः प्रोवाच मधुरं देहि मे गुरुदक्षिणाम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।”

Verse 106

दुःशील उवाच । याचस्व त्वं प्रभो शीघ्रं यां ते यच्छामि दक्षिणाम् । तां प्रदास्यामि चेच्छक्तिर्वित्तशाठ्यविवर्जिताम्

ਦੁಃਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੰਗੋ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਦਿਆਂਗਾ—ਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਛਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।”

Verse 107

दुर्वासा उवाच । कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः । नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ।”

Verse 108

अर्धनिष्पादितो ह्येष प्रासादो यो मया कृतः । परिपूर्तिं त्वया नेय एषा मे गुरुदक्षिणा

“ਇਹ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਜੋ ਮੈਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਜੇ ਅੱਧਾ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ।”

Verse 109

नृत्यगीतादिकं यच्च तथा कार्यं स्वशक्तितः । पुरतोऽस्य बलिर्देयस्तथान्यत्कुसुमादिकम्

“ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਗੀਤ ਆਦਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਉ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਵੀ।”

Verse 110

एवमुक्त्वा गतः सोऽथ कल्पग्रामं मुनीश्वरः । दुःशीलोऽपि तथा चक्रे यत्तेन समुदाहृतम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੁੱਃਸ਼ੀਲ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਓਹੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

Verse 111

सूत उवाच । एवं तस्य प्रभक्तस्य तत्कार्याणि प्रकुर्वतः । तन्नाम्ना कीर्त्यते सोऽथ दुःशील इति संज्ञितः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਭਗਤਿ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ‘ਦੁੱਃਸ਼ੀਲ’ ਕਹਲਾਇਆ।

Verse 112

चैत्रमासे च यो नित्यं तं च देवं प्रपश्यति । क्षणं कृत्वा स पापेन वार्षिकेण प्रमुच्यते

ਜੋ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 113

यः पुनः स्नपनं तस्य सर्वं चैव करोति च । त्रिंशद्वर्षोद्भवं पापं तस्य गात्रात्प्रणश्यति

ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਸਨਾਪਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਧਾਨ—ਸਭ ਕੁਝ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਤੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 114

यः पुनर्नृत्यगीताद्यं कुरुते च तदग्रतः । आजन्ममरणात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਗੀਤ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।