Adhyaya 268

Verse 1

आनर्त उवाच । कर्मणा केन मर्त्ये च नराणां जायते वद । चक्रवर्तित्वमखिलं सर्वशत्रुविमर्दनम्

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਸੋ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀਪਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰਦਨ ਕਰੇ?

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । दुर्लभं भूमिपालत्वं सर्वपापैर्नराधिप । तपोभिर्नियमैर्दानैस्तथान्यैश्च शुभैर्व्रतैः

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ್ಞ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਲਈ ਰਾਜਪਦ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਤਪੱਸਿਆ, ਨਿਯਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

यः पुनर्भूपतिर्भूत्वा पृथ्वीं दद्याद्धिरण्मयीम् । गौतमेश्वरदेवस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेवमाह पितामहः

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ‘ਸੁਵਰਨਮਈ ਧਰਤੀ’ (ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਭੇਟ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 4

मांधाता धुन्धुमारश्च हरिश्चंद्रः पुरूरवाः । भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः

ਮਾਂਧਾਤਾ, ਧੁੰਧੁਮਾਰ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਪੁਰੂਰਵਾ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ—ਇਹ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਹਨ।

Verse 5

पृथ्वीदानं पुरा कृत्वा गौतमेश्वरसंनिधौ । दत्त्वा हिरण्मयीं पृथ्वीं सार्वभौमास्ततः स्थिताः

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ‘ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਦਾਨ’ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਵਰਨਮਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਰਪਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇ।

Verse 6

आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਉਸ ਵਸੁੰਧਰਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ।”

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । कार्या पलशतेनोर्वी वृत्ताकारा नृपोत्तम । तदर्धेनाथवा शक्त्या पंचविंशत्पलात्मिका

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਦਾਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰ ਸੌ ਪਲ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਚੀਹ ਪਲ ਦਾ।”

Verse 9

धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਾ-ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਛਲ ਤਿਆਗੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਪਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਮਾਡਲ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਲੂਣ, ਇੱਖੂ-ਰਸ, ਸੁਰਾ, ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਕੱਖਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 10

जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्

ਜੰਬੂ, ਪਲਕ੍ਸ਼, ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਕ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ—ਇਹ ਸੱਤ ਦ੍ਵੀਪ ਰਚੇ ਜਾਣ; ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰੇ।

Verse 11

महेन्द्रो मलयः सह्यो हिमवान्गंधमादनः । विंध्यः शृंगी च सप्तैव कल्पयेत्कुलपर्वतान्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਕੁਲ-ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇ: ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਮਲਯ, ਸਹ੍ਯ, ਹਿਮਵਾਨ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਵਿਂਧ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ।

Verse 12

मध्ये प्रकल्पयेन्मेरुं दिक्षु विष्कम्भपर्वतान् । जंबून्यग्रोधनीपांश्च प्लक्षश्चैव तथा द्रुमान्

ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ-ਪਰਬਤ। ਜੰਬੂ, ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ, ਨੀਪ ਅਤੇ ਪਲਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਵੇ।

Verse 13

गंगाद्याः सरितस्तत्र प्राधान्येन प्रकल्पयेत् । एवं निर्माप्य वसुधां सर्वां हेममयीं नृप

ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮੂਚੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਵਰਨ-ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ,

Verse 14

मंडपं कारयेत्पश्चाद्यथापूर्वं प्रकल्पितम्

ਤਦਨੰਤ੍ਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਵਤ ਮੰਡਪ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਏ।

Verse 15

कुण्डानि तोरणान्येव ब्राह्मणग्रहपूजने । पूर्ववत्सकलं कृत्वा मध्ये वेदिं प्रकल्पयेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਤੋਰਨ ਵੀ ਯਥਾਵਤ ਸਜਾਏ ਜਾਣ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਕੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ।

Verse 16

तत्र संस्थापयेत्पृथ्वीं पंचगव्येन पार्थिव । यथोक्तमंत्रैस्तल्लिंगैस्ततः शुद्धोदकेन तु

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਧਰਤੀ-ਤੱਤਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਲਿੰਗ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇ।

Verse 17

इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यस्त्रिपुष्करम् । श्रीसूक्तं पावमानं च हैमीं च तदनंतरम्

‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਰਪਣ—ਹੇ ਗੰਗਾ, ਹੇ ਯਮੁਨਾ, ਹੇ ਪੰਜਨਦੀਆਂ; ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ; ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ; ਪਾਵਮਾਨ ਸ্তুਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਮੀ ਸ্তুਤੀ’—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

Verse 18

स्नानकर्मणि योग्यांश स्वादिष्ठायनमुत्तमम्

ਸਨਾਨ-ਕਰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਭਾਗ ‘ਸਵਾਦਿਸ਼ਠਾਯਨ’ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 19

एवं संस्नाप्य विधिवद्वासांसि परिधापयेत् । युवा सुवासा मंत्रेण सूक्ष्माणि विविधानि च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏ। ‘ਯੁਵਾ ਸੁਵਾਸਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁੱਖਮ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਕਪੜੇ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 20

ये भूतानामधीत्येवं ततः प्रोच्य प्रपूजयेत् । धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्समाहितः

ਇਉਂ ਭੂਤ-ਤੱਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ/ਜਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ‘ਧੂਰ ਅਸੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਰਪੇ।

Verse 21

अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्

ਫਿਰ ‘ਅਗਨਿ ਜ੍ਯੋਤੀ ਹੈ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਕਰੇ। ‘ਅਹੰ ਅਸ੍ਮੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਧਾਨਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸਜਾਵੇ।

Verse 22

एवं कृत्वाऽखिलं तस्या यजमानः सितांबरः । पुरः स्थितोंजलिं बद्ध्वा मंत्रानेतानुदाहरेत्

ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਕਰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਜਮਾਨ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ।

Verse 23

त्वया संधार्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । तव दानं करिष्यामि सांनिध्यं कुरु मेदिनि

ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ—ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ—ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਮੇਦਿਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾਲੂ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 24

शरीरेष्वपि भूतानां त्वं देवि प्रथमं स्थिता । ततश्चान्यानि भूतानि जलादीनि वसुन्धरे

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਭੂਤ-ਤੱਤ—ਜਲ ਆਦਿ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ।

Verse 25

ये त्वां यच्छंति ते भूयस्त्वां लभंते न संशयः । इह लोके परे चैव पार्थिवं रूपमाश्रिता

ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ।

Verse 26

एवं स्तुत्वा समादाय तोयं हेमाकृतिं नृप । वासुदेवं हृदि स्थाप्य मंत्रेणानेन कल्पयेत्

ਇਉਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਸੁਵਰਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਘੜੇ; ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਸੰਪੰਨ ਕਰੇ।

Verse 27

पातालादुद्धृता येन पृथ्वी सा लोककारिणा । अस्या दानेन च सदा प्रीयतां मे जनार्दनः

ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰਕ ਹੈ; ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਜਨਾਰਦਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ।

Verse 28

एवमुच्चार्य तत्तोयं तोयमध्ये परिक्षिपेत् । न भूमौ नैव हस्ते च ब्राह्मणस्य नृपोत्तम

ਇਉਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਜਲ ਜਲ ਦੇ ਹੀ ਵਿਚ ਰੱਖੇ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ, ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ।

Verse 29

ततो विसर्जयेद्देवीं मन्त्रेणानेन भागशः । आगता च यथान्यायं पूजिता च यथाविधि

ਫਿਰ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਾਗ-ਭਾਗ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕਰੇ; ਜੋ ਯਥਾਨਿਆਇ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 30

अस्माकं त्वं हितार्थाय यत्रेष्टं तत्र गम्यताम् । उस्रा वेदेति मंत्रेण समुच्चार्य ततः परम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्या संविभज्य नराधिप

‘ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਜਾ।’ ਫਿਰ “ਉਸ੍ਰਾ ਵੇਦੇ…” ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੇਟ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं पृथिवीदानमुत्तमम् । शृणुयात्पार्थिवो भावी दाता जन्मनिजन्मनि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਦਾਨ’ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਸਾਰਾ ਹੀ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮੋਂ-ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 32

यो राजा पृथिवीं दद्याद्विधिनानेन पार्थिव । राज्यभ्रंशो न वंशेऽपि तस्य संजायते क्वचित्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਕ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਰਾਜ-ਭ੍ਰੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 33

राज्यभ्रंशसमोपेता ये दृश्यंते महीभुजः । न तैर्वसुन्धरा दत्ता ब्राह्मणानां धृतात्मनाम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਨਾਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੀਰ-ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸੁੰਧਰਾ (ਧਰਤੀ) ਦਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथ्वीदानं समाचरेत् । न हरेत्परदत्तां च कथंचिदपि मेदिनीम्

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਦਾਨ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਨਾ ਛੀਨੀ ਜਾਵੇ।

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

ਇਹ ਧਰਤੀ-ਦਾਨ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਹ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਦਿ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

आस्तां तावत्प्रदानं च पृथिव्याः पृथिवीपतेः । दातुः संप्रेरणं यस्या अज्ञानौघविनाशनम्

ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਾਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ; ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਦਾਨ-ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 37

रूपवान्सुभगश्चैव तथा च प्रियदर्शनः । आधिव्याधिविनिर्मुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪਵਾਨ, ਸੁਭਾਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਧਿ-ਵਿਆਧਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

मेधावी जायते मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः । इत्थंभूता महाराज कृत्वा राज्यमकण्टकम्

ਇਸ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਰਤ੍ਯ ਮਨੁੱਖ ਮੇਧਾਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕੰਟਕ-ਰਹਿਤ (ਵਿਘਨ-ਵੈਰੀ ਰਹਿਤ) ਰਾਜ੍ਯ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ…

Verse 39

प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्

ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਨਿਰਾਮਯ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੀ ਧਰਾ-ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 40

एकजन्मांतरं यावत्सम्यग्दत्तं नृपोत्तमः । गौतमेश्वरदेवस्य यत्पुरा पुरतः कृतम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਜਨਮ ਤੱਕ ਹੈ, ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਦਾਨ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਫਲਦਾਇਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

सप्तजन्मांतरं यावत्प्रकरोति न संशयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र देया मही नृप

ਇਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 268

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्ये पृथ्वीदानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਪ੍ਰਿਥਵੀਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।