Adhyaya 267

Verse 1

सूत उवाच । तस्मादेषा महाराज शिवरात्रिर्विपश्चिता । कर्तव्या पुरुषेणात्र लोकद्वयमभीप्सुना

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰੀ-ਵ੍ਰਤ ਇੱਥੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ (ਇਹ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ) ਦੀ ਕਲਿਆਣ-ਕਾਮਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 2

आनर्त उवाच । मंकणेश्वरमाहात्म्यं मया विस्तरतः श्रुतम् । शिवरात्रिसमोपेतं यत्त्वया परिकीर्तितम्

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਮੰਕਣੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ—ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਸਮੇਤ।

Verse 3

सांप्रतं वद मे कृत्स्नं सिद्धेश्वरसमुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग परं कौतूहलं हि मे

ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ; ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ—ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਕੌਤੂਹਲ ਹੈ।

Verse 4

भर्तृयज्ञ उवाच । सिद्धेश्वर इति ख्यातो महादेवो महीपते । तस्योत्पत्तिस्त्वया पूर्वं श्रुतात्र वदतो मम

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ! ਇੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ‘ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਚਨੋਂ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 5

सांप्रतं तत्फलं वच्मि तस्मिन्दृष्टे तु दानजम् । यत्फलं जायते नॄणां चक्रवर्तित्व संभवम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ/ਸਥਾਨ) ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੰਨ। ਉਸ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 6

तुलापुरुषदानं च तत्र राजन्प्रशश्यते । य इच्छेच्चक्रवर्तित्वं समस्ते धरणीतले

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ’ ਨਾਮਕ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਸਮੂਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 7

आनर्त उवाच । तुलापुरुषदानस्य यो विधिः परिकीर्तितः । तं मे सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ! ‘ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ’ ਦੀ ਜੋ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । चंद्रसूर्योपरागे वा अयने विषुवे तथा । तीर्थे वा पुरुषश्रेष्ठ तुलापुरुषसंभवम्

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਚੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਅਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸੁਵ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ‘ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼’ ਦਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 9

प्रशंसंति विधिं सम्यक्प्राप्ते वा चेंदुसंक्षये । ब्राह्मणानां सुदांतानामनुष्ठानवतां सताम्

ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਘਟੇ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਤਦ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਸੁਦਾਂਤ, ਸਤਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ।

Verse 10

वेदाध्ययनयुक्तानां निर्दोषाणां च पार्थिव । विभज्य स भवेद्देयो नैकस्य च कथंचन

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ; ਦਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

Verse 12

शुचौ देशे समे पुण्ये पूर्वोत्तरप्लवे शुभे । मंडपं कारयेद्विद्वान्रम्यं ष़ोशहस्तकम् । तन्मध्ये कारयेद्वेदिं चतुर्हस्त प्रमाणतः । यजमानस्य हस्तेन हस्तैकेन समुच्छ्रिताम्

ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਪੁੰਨ੍ਯ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ—ਵਿਦਵਾਨ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੰਡਪ ਬਣਵਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੀ ਵੇਦੀ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇ।

Verse 14

चतुर्हस्तानि कुण्डानि चतुर्दिक्षु प्रकल्पयेत । एकहस्तप्रमाणानि आयामव्यासविस्तरात् । ऐशान्यामपरां वेदिं हस्तमात्रां न्यसेच्छुभाम् । रत्निमात्रोत्थितां चैव ग्रहांस्तत्र प्रकल्पयेत्

ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੇ ਕੁੰਡ ਬਣਵਾਏ; ਲੰਬਾਈ, ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੇ ਹੋਣ। ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਵੇਦੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੀ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਤਨੀ (ਇੱਕ ਬਾਲਿਸ਼ਤ) ਉੱਚੇ ਗ੍ਰਹਾਂ/ਆਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 15

युग्मांश्च ऋत्विजः कार्याश्चतुर्दिक्षु यथाक्रमम् । बह्वृचोऽध्वर्यश्चैव च्छंदोगाथर्वणावपि

ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਜੋੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਰਿਤਵਿਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ—ਅਰਥਾਤ ਬਹ੍ਵ੍ਰਿਚ (਋ਗਵੇਦੀ), ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੁ (ਯਜੁਰਵੇਦੀ), ਅਤੇ ਚਾਂਦੋਗ ਤੇ ਅਥਰਵਣ ਵੀ।

Verse 16

तूष्णीं तु देवताहोमस्तैः कार्यः सुसमाहितैः । तल्लिंगैर्नृपतेमंत्रैः स्वशक्त्या जप एव च

ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁੱਪਚਾਪ ਦੇਵਤਾ-ਹੋਮ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜਪ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 17

एकहस्तप्रविष्टं तु चतुर्हस्तोच्छ्रितं तथा । स्तंभद्वयं तु कर्तव्यं वेदियाम्योत्तरे स्थितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਸਤ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾੜ ਕੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਸਤ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਥੰਮ ਖੜੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵੇਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਦੋ ਥੰਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

Verse 18

तन्मध्ये सुशुभं काष्ठं स्तंभजात्यं दृढं न्यसेत् । चन्दनः खदिरो वाथ बिल्वोवाऽश्वत्थ एव वा

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਕੜ, ਜੋ ਥੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖੇ—ਚੰਦਨ, ਖਦਿਰ, ਬੇਲ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 19

तिंदुको देवदारुर्वा श्रीपर्णी वा वटोऽथवा । अष्टौ वृक्षाः शुभाः शस्ताः स्तंभार्थं नृपसत्तम्

ਜਾਂ ਤਿੰਦੂਕ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਸ਼੍ਰੀਪਰਨੀ ਜਾਂ ਵਟ ਦਾ ਲੱਕੜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਥੰਮ ਲਈ ਇਹ ਅੱਠੇ ਵ੍ਰਿੱਖ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 20

शिक्यद्वय समोपेतां तन्मध्ये विन्यसेत्तुलाम् । स्नातः शुक्लांबरधरः शुक्लमाल्यानुलेपनः

ਦੋ ਸ਼ਿਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤਰਾਜੂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 21

पूरयित्वा समंताच्च लोकपालान्यथाक्रमम् । स्तंभान्संपूजयत्पश्चाद्गन्धमाल्यानुलेपनैः

ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਤੰਭਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 22

तुलां च पार्थिवश्रेष्ठ पुण्याहं च प्रकीर्तयेत् । यजमानो निजैः सर्वैरायुधैः कायसंस्थितैः

ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂਲਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ‘ਪੁਣ੍ਯਾਹ’ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਯਜਮਾਨ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹੇ।

Verse 23

पश्चिमां दिशमास्थाय प्राङ्मुखः श्रद्धयाऽन्वितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा इमं मंत्रमुदीरयेत्

ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ।

Verse 24

ब्रह्मणो दुहिता नित्यं सत्यं परममाश्रिता । काश्यपी गोत्रतश्चैव नामतो विश्रुता तुला

ਤੂਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਿਤ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੀ, ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਆਸ਼੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਗੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ।

Verse 25

त्वं तुले सत्यनामासि स्वभीष्टं चात्मनः शुभम् । करिष्यामि प्रसादं मे सांनिध्यं कुरु सांप्रतम्

ਹੇ ਤੂਲੇ, ਤੂੰ ‘ਸਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਇੱਛਿਤ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਬਖ਼ਸ਼। ਮੈਂ ਇਹ ਭਕਤੀ-ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਕਰ।

Verse 26

ततस्तस्यां समारुह्य स्वशक्त्या यत्समाहृतम् । दानार्थं पूर्वमायोज्यं शिक्येन्यस्मिन्नरोत्तम

ਫਿਰ ਉਸ ਤਰਾਜੂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਉਸੇ ਤਰਾਜੂ ਦੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 27

सुवर्णं रजतं वाऽथ वस्त्रं चान्यदभीप्सितम् । यावत्साम्यं भवेद्राजन्नात्मनोऽभ्यधिकं च वा

ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਵਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ—ਹੇ ਰਾਜਨ—ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।

Verse 28

ततोऽभीष्टां समासाद्य देवतां शिक्यमाश्रितः । उदकं जलमध्ये च तदर्थं प्रक्षिपेद्द्रुतम्

ਫਿਰ ਇੱਛਿਤ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਝੂਲੇ ਵਾਲੀ ਤਰਾਜੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਕਰਮ ਲਈ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 29

सतिलं सहिरण्यं च साक्षतं विधिपूर्वकम् । अवतीर्य ततः सर्वं ब्राह्मणेभ्यो निवेदयेत्

ਤਿਲ ਸਮੇਤ, ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ (ਅਕਸ਼ਤ) ਸਮੇਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ; ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 30

यत्फलं प्राप्यते पश्चात्तदिहैकमनाः शृणु

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 31

अजानता जानता वा यत्पापं तु भवेत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेन्मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः

ਅਣਜਾਣੇ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਮਰਤਯ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

यावन्मात्रं कृतं पापमतीतं नृपसत्तम । तावन्मात्रं क्षयं याति तुलापुरुषदानतः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

ईश्वराणां समादिष्टं कायक्लेशभयात्मनाम् । पुरश्चरणमेतद्धि दानं तौल्यसमुद्भवम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਤੌਲ-ਜਨਮਿਆ ਦਾਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰੀਰਕ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ (ਪੂਰਨ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ) ਹੈ।

Verse 34

एतद्दत्तं दिलीपेन कार्तवीर्येण भूपते । पृथुना पुरुकुत्सेन तथान्यैरपि पार्थिवैः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਦਾਨ ਦਿਲੀਪ ਨੇ, ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਨੇ, ਪૃਥੁ ਨੇ, ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸ ਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च सर्वकामप्रदं नृणाम् । तुलापुरुषदानं च सर्वोपद्रवनाशनम्

ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 36

आधयो व्याधयो न स्युर्न वैधव्यं गदोद्भवम् । संजायते नृपश्रेष्ठ न वियोगः स्वबन्धुभिः । तुलापुरुषदानस्य फलमेतदुदाहृतम्

ਆਧੀਆਂ ਤੇ ਵਿਆਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦੀਆਂ, ਨ ਰੋਗ-ਜਨਿਤ ਵੈਧਵ੍ਯ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਹ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 37

तुलापुरुषदानस्य प्रदत्तस्य नृपोत्तम । न शक्यते कथयितुं फलं यत्स्यात्कलौ युगे

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਯਥਾਵਿਧਿ ਦਿੱਤੇ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 38

दक्षिणामूर्तिमासाद्य सिद्धेश्वरविभोः पुरः । यः प्रयच्छति भूपाल सहस्रगुणितं फलम्

ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਗੇ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्य सिद्धेश्वरं विभुम् । तुलापुरुषदानं च कर्तव्यं सुविवेकिना

ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਮਰਥ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 40

एकत्र सर्वतीर्थानि सर्वाण्यायतनानि च । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कथितानि स्वयंभुवा

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨ ਇਕ ਹੀ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਇਉਂ ਸ੍ਵਯੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 41

सिद्धेश्वरः सुरश्रेष्ठ एकत्र समुदाहृतः । तस्मिन्दृष्टे तथा स्पृष्टे पूजिते नृपसत्तम । सर्वेषां लभते मर्त्यः फलं यत्परिकीर्तितम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗ੍ਰਣੀ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 267

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्रीसिद्धेश्वरमाहात्म्ये तुलापुरुषदानमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਸੜਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।