Adhyaya 253

Verse 1

शूद्र उवाच । पार्वतीकुपिता देवी कथं देवेन शूलिना । प्रसादं च गता शप्त्वा यत्कोपात्क्षुभ्यते जगत्

ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ? ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ—ਜਿਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕੰਬ ਉਠਦਾ ਹੈ?

Verse 2

कथं स भगवान्रुद्रो भार्याशापमवाप ह । वैकृतं रूपमासाद्य पुनर्दिव्यं वपुः श्रितः

ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ?

Verse 3

गालव उवाच । देवा रूपाण्यदृश्यानि कृत्वा देव्या महाभयात् । मनुष्यलोके सकले प्रतिमासु च संस्थिताः

ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਯ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਟਿਕਾ ਬੈਠੇ।

Verse 4

तेषामपि प्रसन्ना साऽनुग्रहं समुपाकरोत् । विष्णुस्तुता महाभागा विश्वमाताऽघनाशिनी

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ—ਵਿਸ਼ਵ-ਮਾਤਾ—ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।

Verse 5

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਚਾ (਋ਚ) ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 6

एते देवा विश्व पूज्या विश्वस्य च वरप्रदाः । मत्प्रसादाद्भविष्यंति भक्तितस्तोषिता नरैः

ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 7

त्वामृते मम कर्मेदं कृतं साधुविनिन्दितम् । वेद्यां विवाह काले च प्रत्यक्षं सर्वसाक्षिकम्

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਇਹ ਕਰਮ ਸਾਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਨਿੰਦਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।

Verse 8

यत्सप्तमंडलानां च गमनं च करार्पणम् । वह्निश्च वरुणः कृष्णो देवताश्च सवल्लभाः

ਅਰਥਾਤ ਸੱਤ ਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਅਰਪਣ (ਕਨਿਆਦਾਨ) ਦੀ ਰੀਤ। ਅਗਨੀ, ਵਰੁਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿਯ ਦੇਵਤਾ—ਉਥੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬਲ ਹਨ।

Verse 9

चतुर्दिक्ष्वंग संयुक्ता देवब्राह्मणसंयुताः । एतेषामग्रतो दिब्यं कृत्वा त्वं जनसंसदि

ਚੌਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅੰਗ ਸੁਚੱਜੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਲੋਕ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 10

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

ਤੂੰ ਸਤ੍ਵ-ਗੁਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂ? ਗੁਰੂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਕੇ ਸੱਚੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੁ।

Verse 11

निग्राह्याः सर्वलोकेषु प्रबुद्धैः श्रूयते श्रुतौ । पुत्रेणापि पिता शास्यः शिष्येणापि गुरुः स्वयम्

ਜਾਗਰੂਕ ਮਹਾਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੁਕਰਮੀ ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ।

Verse 12

क्षत्रियैर्ब्राह्मणः शास्यो भार्यया च पतिस्तथा । उन्मार्गगामिनं श्रेष्ठमपि वेदान्तपारगम्

ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ—ਜੇ ਉਹ ਕੁਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਹੋਵੇ।

Verse 13

नीचैरपि प्रशास्येत श्रुतिराह सनातनी । सन्मार्ग एव सर्वत्र पूज्यते नापथः क्वचित्

ਸਨਾਤਨ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਚੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਸਨਮਾਰਗ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਮਾਰਗ ਨਹੀਂ।

Verse 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਹੇਠ ਬੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

धर्मं त्यजति नास्तिक्याज्ज्ञातिभेदमुपागतः । स निग्राह्यः सर्वलोकैर्मनुधर्मपरायणैः

ਜੋ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਟ-ਫਸਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੂ-ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 16

कुलधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्देशधर्मान्महेश्वर । ये त्यजंति च तेऽवश्यं कुलाच्च पतिता जनाः

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਕੁਲ-ਧਰਮ, ਜਾਤੀ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਮਾਜ-ਜਾਤ ਤੋਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

अग्नित्यागो व्रतत्यागो वचनत्याग एव च । धर्मत्यागो नैव कार्यः कुर्वन्पतित एव हि

ਅਗਨੀ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਬਚਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਵੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਧਰਮ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਤਿਤ ਹੈ।

Verse 18

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

ਨਾ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਮਾਤਾ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ-ਸੋਹਣੇ—ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਸਪ੍ਰਸ਼੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਛੁਹੰਦਾ।

Verse 19

अस्थिमालाचिताभस्म जटाधारी कुचैलवान् । चपलो मुक्तमर्यादस्तस्थुं नार्हसि मेऽग्रतः

ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਮੈਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲਾ—ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।

Verse 20

अब्रह्मण्योऽव्रती भिक्षुर्दुष्टात्मा कपटी सदा । नार्हसि त्वं मम पुरः संभाषयितुमीश्वर

ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਵਰਤ-ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਾਮ ਦਾ ਭਿਖਾਰੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਪਟੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।

Verse 21

एवं सा रुदती देवी बाष्पव्याकुललोचना । महादुःखयुतैवासीद्देवेशेऽनुनयत्यपि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਰੋਈ; ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹੀ।

Verse 22

पुनरेव प्रकुपिता हरं प्रोवाच भामिनी । तवार्जवं न हृदये काठिन्यं वेद्मि नित्यदा

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਹਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ਦਿਲੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਕਠੋਰ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 23

ब्राह्मणैस्त्वासुरैरुक्तं तन्मृषा प्रतिभाति मे । यस्मान्मयि महादुष्टभाव एव कृतस्त्वया

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ੱਕ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 24

ब्राह्मणा वंचिता यस्माद्ब्राह्मणैस्त्वं हनिष्यसे । एवमुक्त्वा भगवती पुनराह न किञ्चन

“ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਛਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਖਿਆ।

Verse 25

ईशः प्रसन्नवदनामुपचारैरथाकरोत् । शनैर्नीतिमयैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिर्महेश्वरः

ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਧਰਮ-ਭਰੇ, ਤਰਕਯੁਕਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 26

प्रसन्नलोचनां ज्ञात्वा किंचित्प्राह हरस्ततः । कोपेन कलुषं वक्त्रं पूर्णचन्द्र समप्रभम्

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਹਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ—ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਮਲਿਨ ਸੀ।

Verse 27

कस्मात्त्वं कुरुषे भद्रे युक्तमेव वचो न ते । सर्वभूतदया कार्या प्राणिनां हि हितेच्छया

“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਯਥੋਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

Verse 28

यद्यपीष्टो हि यस्यार्थो न कार्यं परपीडनम् । जगत्सर्वं सुतप्रायं तवास्ति वरवर्णिनि

“ਭਾਵੇਂ ਮਨਚਾਹਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਸਮਾਨ ਹੈ।”

Verse 29

जगत्पूज्या त्वमेवैका सर्वरूपधरानघे । मया यदि कृतं कर्मावद्यं देव हिताय वै

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈਂ, ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸੀ।

Verse 30

तथाप्येवं तव सुतो भविष्यति न संशयः । अथवा मम सर्वेभ्यः प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ਤੱਥਾਪਿ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਨਮੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।

Verse 31

यदिच्छसि तथा कुर्यां तथा तव मनोरथान् । प्रसन्नवदना भूत्वा कथयस्व वरानने

ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈਂ।

Verse 32

इत्युक्ता सा भगवती पुनराह महेश्वरम् । चातुर्मास्ये च संप्राप्ते महाव्रत धरो यदि

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਭਗਵਤੀ ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ: “ਜਦੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਜੇ ਤੂੰ, ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, …”

Verse 33

देवतानां च प्रत्यक्षं तांडवं नर्तसे यदि । पारयित्वा व्रतं सम्यग्ब्रह्मचर्यं महेश्वर

“ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰੇਂ, ਅਤੇ ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ…”

Verse 34

मत्प्रीत्यै यदि देहार्थं वैष्णवं च प्रयच्छसि । शापस्यानुग्रहं कुर्यां प्रसववदना सती

ਜੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਤੂੰ ਦੇਹ-ਕਲਿਆਣ ਵਾਸਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਵਰ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ—ਸਤੀ, ਪ੍ਰਸਵ-ਸਮ ਮਾਤ੍ਰ-ਮੁਖ ਵਾਲੀ—ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ।

Verse 35

नान्यथा मम चित्तं त्वां विश्वासमनुगच्छति । तच्छ्रुत्वा भगवांस्तुष्टस्तथेति प्रत्युवाच ताम्

ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤਥਾਸਤੁ—ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 36

सापि हृष्टा भगवती शापस्यानुग्रहे वृता

ਉਹ ਭਗਵਤੀ ਵੀ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਗਈ।

Verse 37

इदं पुराणं मनुजः शृणोति श्रद्धायुक्तो भेदबुद्ध्या दृढत्वम् । तस्या वश्यं जीवितं सर्वसिद्धं मर्त्याः सत्यात्तच्छ्रयत्वं प्रयांति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭੇਦ-ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਰਤ੍ਯ ਉਸ ਪਰਮ ਆਸਰੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 253

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शंकरकृतपार्वत्यनुनयो नाम त्रिपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖ੍ਯਾਨ ਅੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ–ਨਾਰਦ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਸ਼ੰਕਰਕ੍ਰਿਤ ਪਾਰਵਤੀ ਅਨੁਨਯ” ਨਾਮ ਅਧਿਆਇ ੨੫੩ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।