Adhyaya 248

Verse 1

वाण्युवाच । पलाशो हरिरूपेण सेव्यते हि पुराविदैः । बहुभिर्ह्युपचारैस्तु ब्रह्मवृक्षस्य सेवनम्

ਵਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਲਾਸ਼ ਦਾ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੇਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 2

सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्

ਇਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੱਧਲਾ ਪੱਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯ-ਲਾਭ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । चातुर्मास्ये विशेषेण भोक्तुर्मोक्षप्रदं भवेत्

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

पयसा वाथ दुग्धेन रविवारेऽनिशं यदि । चातुर्मास्येऽर्चितो यैस्तु ते यांति परमंपदम्

ਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਜਲ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

दृश्यते यदि पालाशः प्रातरुत्थाय मानवैः । नरकानाशु निर्धूय गम्यते परमं पदम्

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਰਕ-ਸਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

पालाशः सर्वदेवानामाधारो धर्मसाधनम् । यत्र लोभस्तु तस्य स्यात्तत्र पूज्यो महातरुः

ਪਲਾਸ਼ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਭ ਉੱਠੇ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਮਹਾਤਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 8

यथा सर्वेषु वर्णेषु विप्रो मुख्यतमो भवेत् । मध्ये सर्वतरूणां च ब्रह्मवृक्षो महोत्तमः

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਮਹੋਤਮ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 9

यस्य मूले हरो नित्यं स्कंधे शूलधरःस्वयम् । शाखासु भगवान्रुद्रः पुष्पेषु त्रिपुरांतकः

ਜਿਸ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤਨੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਆਪ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਹੈ।

Verse 10

शिवः पत्रेषु वसति फले गणपतिस्तथा । गंगापतिस्त्वचायां तु मज्जायां भगवा न्भवः

ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤੀ। ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ-ਪਤੀ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੂਦੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

ईश्वरस्तु प्रशाखासु सर्वोऽयं हरवल्लभः । हरः कर्पूरधवलो यथावद्वर्णितः सदा

ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਾਪਕ ਹੈ—ਹਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ। ਹਰ ਕਪੂਰ ਵਰਗਾ ਧਵਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਦਾ ਯਥਾਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

तथा ह्ययं ब्रह्मरूपः सितवर्णो महाभगः । चिंतितो रिपुनाशाय पापसंशोषणाय च

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਧਵਲ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾ-ਮੰਗਲਮਯ। ਇਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

मनोरथप्रदानाय जायते नात्र संशयः । गुरुवारे समायाते चातुर्मास्ये तथैव च

ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 14

पूजितश्च स्तुतो ध्यातः सर्वदुःखविनाशकः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्

ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤਿ-ਯੋਗ, ਦੇਵ-ਬੀਜ ਰੂਪ ਪਰਮ ਤੱਤ—ਪ੍ਰਗਟ ਬ੍ਰਹਮ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਥਾਣੁ (ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 248

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पालाशमहिमवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੀਰਥਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਪੈਜਵਨ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, “ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਅਠਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।