Adhyaya 246

Verse 1

गालव उवाच । शक्रादयस्तु देवेशा दुःखसंतप्तमानसाः । ईश्वरादर्शनभ्रांतमनः कर्मेंद्रिया रतिम्

ਗਾਲਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਪਰ ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਭਟਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਤੀ ਨਾ ਰਹੀ।”

Verse 2

न प्रापुर्लोकनाथं ते कृत्वा यः प्रतिमाकृतिम् । तपसाराधयामासुः सर्वभूतहृदिस्थितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਮੂਰਤੀ-ਰੂਪ ਘੜ ਕੇ ਲੋਕਨਾਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ; ਸਗੋਂ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 3

कपर्दशिरसं देवं शूलहस्तं पिनाकिनम् । कपालखट्वांगधरं दशहस्तं किरीटिनम्

ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰੋ: ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਟਾਵਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ; ਖੋਪੜੀ ਅਤੇ ਖਟਵਾਂਗ ਧਾਰਕ—ਦਸ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ।

Verse 4

उमासहितमीशानं पंचवक्त्रं महाभुजम् । कर्पूरगौरदेहाभं सितभूतिविभूषितम्

ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਉਹ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ—ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ; ਕਪੂਰ ਵਰਗੇ ਗੌਰ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਵਿਭੂਤੀ (ਭਸਮ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 5

नागयज्ञोपवीतेन गजचर्मसमन्वितम् । कृष्णसारत्वचा चापि कृतप्रावरणं विभुम्

ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰੋ: ਨਾਗ ਨੂੰ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ (ਜਨੇਊ) ਵਾਂਗ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਗਜਚਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਾਰ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਓੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।

Verse 6

कृतध्यानाः सुरास्तत्र वृक्षाधारे समाश्रिताः । व्रतचर्यां समाश्रित्य प्रचक्रुस्तप उत्तमम्

ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਧਾਰ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਖ਼ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੇਠ ਸ਼ਰਨ ਲਈ; ਵਰਤ-ਧਰਮ ਦੀ ਚਰਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਆਰੰਭੀ।

Verse 7

षडक्षरेण मंत्रेण शैवेन विहिताः सुराः । शूद्र उवाच । व्रतचर्या त्वया या सा प्रोक्ता संजा यते कथम्

ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਵ ਮੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵਰਤ-ਚਰਿਆ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?”

Verse 8

ब्रह्मन्विस्तरतो ब्रूहि न तृप्येते वचोऽमृतैः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲੋ; ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 9

गालव उवाच । जपन्भस्म च खट्वांगं कपालं स्फाटिकं तथा । रुंडमालां पंचवक्त्रमर्द्धचंद्रं च मूर्द्धनि

ਗਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “(ਸਾਧਕ) ਜਪ ਅਤੇ ਭਸਮ ਧਾਰੇ, ਖਟਵਾਂਗ ਦੰਡ, ਸਫਟਿਕ ਸਮਾਨ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ; ਰੁੰਡਮਾਲਾ, ਪੰਜਵਕਤ੍ਰ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਧਾਰੇ।”

Verse 10

चित्रकृत्तिपरीधानं कौपीनकुण्डलद्वयम् । घंटायुग्मं त्रिशूलं च सूत्रं चर्यास्वरूपकम्

ਚਿੱਤਰਵਿਚਿਤ੍ਰ ਚਰਮ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਕੌਪੀਨ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁੰਡਲ ਧਾਰੇ; ਦੋ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ—ਇਹੀ ਚਰਿਆ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਆਚਾਰ-ਸੂਤਰ ਹੈ।

Verse 11

अमीभिर्लक्षणैर्लक्ष्यं मयोक्तं तव शूद्रज । अनेन विधिना सर्वे देवा वह्निपुरोगमाः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਜਨਮੇ, ਵਰਤ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 12

सर्व आराधयामासुः सर्वोपायैर्वरप्रदम् । चातुर्मास्ये च संपूर्णे सपूर्णे कार्तिकेऽमले

ਸਭ ਨੇ ਹਰ ਉਚਿਤ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਵਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਅਰਥਾਤ ਨਿਰਮਲ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ—ਤਾਂ ਰੀਤਿ ਸਿਧ ਹੋ ਗਈ।

Verse 13

चीर्णव्रतान्सुरान्दृष्ट्वा विशुद्धांश्च महेश्वरः । मतिं तेषां ददौ तुष्टो जीवात्मा सर्वभूतदृक्

ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਜੀਵਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਬੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।

Verse 14

शतरुद्रीयजाप्येन विधानसहितेन च । ध्यानेन दीपदानेन चातुर्मास्ये तुतोष सः

ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦੇ ਜਾਪ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ-ਸਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਨਾਲ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 15

पूजनैः षोडशविधैर्यथा विष्णोस्तथा हरे । कुर्वाणान्भक्तिभावेन ज्ञात्वा देवान्समागतान्

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹਰੇ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ।

Verse 16

प्रहृष्टो भगवान्रुद्रो ददौ तेषां शुभा मतिम् । ततः संमंत्र्य ते देवा वह्निं स्तुत्वा यथार्थतः

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 17

प्रसन्नवदनं चक्रुः कार्यसाधनतत्परम् । कर्मसाक्षी महातेजाः कृत्वा पारावतं वपु

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਸਾਧਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਕੀਤਾ। ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 18

प्रविवेश ततो मध्ये द्रष्टुं देवं महेश्वरम् । चकार गतिविक्षेपं गुंठनैरवगुंठनैः

ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਵੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਢੱਕਣ ਅਤੇ ਉਲਟ-ਢੱਕਣ ਦੇ ਉਪਾਯਾਂ ਨਾਲ।

Verse 19

लुंठनैः सर्पणैश्चैव चारुरूपोऽद्भुतां गतिम् । तं दृष्ट्वा भगवांस्तत्र कारणं समबुद्ध्यत

ਲੁੜਕਣ ਅਤੇ ਸਰਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ-ਰੂਪ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਗਤੀ ਵਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ।

Verse 20

ऊर्ध्वरेतास्ततस्तस्मिन्ससर्जादौ दधार तत् । वीर्यं वह्निमुखे चैव सोत्पपात गृहाद्बहिः

ਤਦ ਉੱਪਰ-ਰੇਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਜਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀਰਯ ਅਗਨੀ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

Verse 21

गते तस्मिन्पतंगेऽथ पार्वती विफलश्रमा । संक्रुद्धा सर्वदेवानां सा शशाप महेश्वरी

ਜਦ ਉਹ ਪੰਖੀ ਜੀਵ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਯਤਨ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋਇਆ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 22

यस्मान्ममेच्छा विहता भवद्भिर्दुष्टबुद्धिभिः । तस्मात्पाषाणतामाशु व्रजंतु त्रिदिवौकसः

ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸਿਓ, ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋ।

Verse 23

निरपत्या निर्दयाश्च सर्वे देवा भविष्यथ । ततः प्रसादयामासुः प्रणताः शापयंत्रिताः

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਿਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਤਦ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਣ ਲੱਗੇ।

Verse 24

महद्दुःखं संप्रविष्टाः पुनः पुनरथाब्रुवन्

ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।

Verse 25

। । देवा ऊचुः । त्वं माता सर्वदेवानां सर्वसाक्षी सनातनी । उत्पत्तिस्थितिसंहारकारणं जगतां सदा

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈਂ।

Verse 26

भूतप्रकृतिरूपा त्वं महाभूतसमाश्रिता । अपर्णा तपसां धात्री भूतधात्री वसुन्धरा

ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ। ਤੂੰ ਅਪਰਣਾ ਹੈਂ—ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਧਾਰਣਹਾਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਵਸੁੰਧਰਾ।

Verse 27

मंत्राराध्या मन्त्रबीजं विश्वबीजलयस्थितिः । यज्ञादिफलदात्री च स्वाहारूपेण सर्वदा

ਤੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਰਾਧਿਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਬੀਜ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ—ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ ਯਜ್ಞ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਸਦਾ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ।

Verse 29

दोषत्रयसमाक्रान्त जननैः श्रेयसप्रदा । महालक्ष्मीर्महाकालीमहादेवी महेश्वरी

ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ, ਮਹਾਦੇਵੀ—ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਹੈਂ।

Verse 30

विश्वेश्वरी महामाया मायाबीजवरप्रदा । वररूपा वरेण्या त्वं वरदात्री वरासुता

ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈਂ; ਮਾਇਆ-ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਵਰ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਚੁਣਨਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ; ਵਰਦਾਤ੍ਰੀ, ਉੱਤਮ ਸੁਤਾ।

Verse 31

बिल्वपत्रैः शुभैर्ये त्वां पूजयन्ति नराः सदा । तेषां राज्यप्रदात्री च कामदा सिद्धिदा सदा

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਬਿਲਵ-ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 32

चातुर्मास्येऽर्चिता यैस्त्वं बिल्वपत्रैर्विशेषतः । तेषां वांछितसिद्ध्यर्थं जाता कामदुघा स्वयम्

ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 33

येऽर्चयंति सदा लोके महेश्वरसमन्विताम् । बिल्वपत्रैर्महाभक्त्या न तेषां दुःखदुष्कृती

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਦਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਾਪਕਰਮ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ।

Verse 34

चातुर्मास्ये विशेषेण तव पूजा महाफला । अद्यप्रभृति यैर्लोकैर्बिल्वपत्रैस्तु पूजिता

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜੋ ਲੋਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ…

Verse 35

विधास्यसि महेशानि तेषां ज्ञानमनुत्तमम् । चातुर्मास्येऽधिकफलं बिल्वपत्रं वरानने

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਂਗੀ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ ਦਾ ਫਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

उमामहेश्वरप्रीत्यै दत्तं विधिवदक्षयम् । यथा श्रीस्तुलसीवृक्षे तथा बिल्वे च पार्वती

ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਰਵਤੀ ਬਿਲਵ ਦੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 37

त्वं मूर्त्या दृश्यसे विश्वं सकलाभीष्टदायिनी । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितौ द्वौ महाफलौ

ਤੂੰ ਮੂਰਤੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈਂ, ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰਾਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਸੇਵਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ—ਮਹਾਨ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 246

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्य माहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पार्वत्येन्द्रादीनां शापप्रदानवृत्तान्तवर्णनंनाम षट्चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ–ਨਾਰਦ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਪੈਜਵਨ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ‘ਪਾਰਵਤੀ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ 146ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 298

मन्त्रयन्त्रसमोपेता ब्रह्मविष्णुशिवादिषु । नित्यरूपा महारूपा सर्वरूपा निरञ्जना

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਯੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਤ—ਉਹ ਨਿਤ੍ਯ-ਸਰੂਪਾ, ਮਹਾ-ਸਰੂਪਾ, ਸਰਵ-ਸਰੂਪਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨਾ ਹੈ।