Adhyaya 24

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र विष्णुपदं नाम तीर्थं तीर्थे शुभे स्थितम् । अपरं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਣੁਪਦ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਹ ਹੋਰ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

अयने दक्षिणे प्राप्ते यस्तत्पूज्य समाहितः । निवेदयेत्तथात्मानं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ਜਦ ਦੱਖਿਣਾਯਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ,

Verse 3

स मृतोऽप्ययने याम्ये तद्विष्णोः परमं पदम् । प्राप्नोति नात्र संदेहस्तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः

ਉਹ ਦੱਖਿਣਾਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਰ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਉੱਤਮੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੈ।

Verse 4

तथा चैवोत्तरे प्राप्ते पूजयित्वा यथाविधि । सम्यङ्निवेदयेद्भक्त्या आत्मानं यः समाहितः । सोऽपि विष्णोः पदं पुण्यं प्राप्य संजायते सुखी

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉੱਤਰਾਯਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੁੰਨ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । कथं तत्र पदं जातं विष्णोरव्यक्तजन्मनः । कथं निवेद्यते तत्र सम्यगात्माऽ यनद्वये

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ‘ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ’ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਤੇ ਦੱਖਿਣਾਯਣ—ਇਹ ਦੋ ਅਯਨਾਂ ਵਿੱਚ—ਉੱਥੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਕਿਵੇਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?

Verse 6

तस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे यत्फलं लभ्यते नरैः । तत्सर्वं सूतज ब्रूहि परं कौतृहलं हि नः

ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।

Verse 7

सूत उवाच । बलिर्बद्धो यदा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तदा क्रमैस्त्रिभिर्व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਰਬ-ਸਮਰਥ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਆਪ ਗਏ।

Verse 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संन्यस्तः प्रथमः क्रमः । महर्लोके द्विती यस्तु तदा तेन महात्मना

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

Verse 9

तृतीयस्य समुद्योगं यदा चक्रे स चक्रधृक् । तदा भिन्नं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मांडं लघुतां गतम्

ਜਦੋਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ, ਤਦ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡਾ ਛਿਦ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ।

Verse 10

पादाग्रेणाथ संभिन्ने ब्रह्मांडे निर्मलं जलम् । अंगुष्ठाग्रेण संप्राप्तं क्रमेण धरणीतले

ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡਾ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਨੋਕ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਤੱਕ ਉਤਰ ਆਇਆ।

Verse 11

ब्रह्मलोकं तदा कृत्स्नं प्लावयित्वा जलं हि तत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं कुन्देन्दुसदृशद्युति । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं ग्राहयूथैः समाकुलम्

ਉਹ ਜਲ ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁਬੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸਮਾਨ ਦਿਪਤਿ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਹੋਇਆ।

Verse 12

ततः प्रभृति सा लोके गंगा विष्णुपदी स्मृता । पवित्रमपि तत्क्षेत्रं नयन्ती सा पवित्रताम्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਗਾ ‘ਵਿਸ਼్ణੁਪਦੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਅਧਿਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 13

एवं विष्णोः पदं तत्र संजातं मुनिसत्तमाः । सर्वपापहरं पुंसां तदा विष्णुपदी स्मृता

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼్ణੁ ਦਾ ਪਦਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤਦ ‘ਵਿਸ਼్ణੁਪਦੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 14

यस्तस्यां श्रद्धया युक्तः स्नानं कृत्वा यथोदितम् । स्पर्शयेत्तत्पदं विष्णोः स याति परमं पदम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ-ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼్ణੁ ਦੇ ਉਸ ਪਦਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਛੂਹੇ—ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

यस्तत्रकुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स्नात्वा विष्णुपदीतोये गयाश्राद्धफलं लभेत्

ਜੋ ਉੱਥੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

माघमासे नरः स्नानं प्रातरुत्थाय तत्र यः । करोति सततं मर्त्यः स प्रयागफलं लभेत्

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਰਤਭੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉੱਥੇ ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

अथवा वत्सरं यावत्क्षणं कृत्वात्र भक्तितः । तत्र स्नानं च यः कुर्यात्स मुक्तिं लभते नरः

ਅਥਵਾ ਇਕ ਛਿਨ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਤੱਕ—ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

यस्यास्थीनि जले तत्र क्षिप्यंते मनुजस्य च । अपि पाप समाचारः स प्राप्नोति परां गतिम्

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਉੱਥੇ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ—even ਜੇ ਪਾਪੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

अपि पक्षिपतंगा ये पशवः कृमयो मृगाः । प्रविष्टाः सलिले तस्मिंस्तृषार्ता भक्तिवर्जिताः

ਪੰਛੀ ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੀ, ਪਸ਼ੂ, ਕਿਰਮਿ ਅਤੇ ਮਿਰਗ ਵੀ—ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੇਵਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ।

Verse 20

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता देहांते चातिदुर्लभम् । चक्रिणस्तत्पदं यांति जरामरणवर्जितम्

ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਹ-ਅੰਤ ਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਅਤਿ-ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 21

किं पुनः श्रद्धयोपेताः पर्वकाल उपस्थिते । दत्त्वा दानं द्विजेन्द्राणां नरा वेदविदां द्विजाः

ਫਿਰ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਪર્વ-ਕਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਲੋਕ ਵੇਦ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਦੁਇਜੇਂਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 22

तत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महर्षिणा । विष्णुपद्याः समालोक्य प्रभावं पापनाशनम्

ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੀ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ।

Verse 23

किं व्रतैर्नियमैर्वापि तपोभिर्विविधैर्मखैः । कृतैर्विष्णुपदीतोये संस्थिते धरणीतले

ਵ੍ਰਤਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ, ਵਿਭਿੰਨ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਅਨੇਕ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ—ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ?

Verse 24

एकः सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं मर्त्यः समाचरेत् । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਤਕ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਕ ਮਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਜੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं हि तत्

ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Verse 26

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशमाश्रितः । जलाश्रयश्च हेमंत एकः स्यात्पुरुषः क्षितौ

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ, ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਏ—ਇਉਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अन्यो विष्णुपदीतोये स्नात्वा विष्णुपदं स्पृशेत् । तावुभावपि निर्दिष्टौ समौ पुरुषसत्तमौ

ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪਦਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰੇ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ।

Verse 28

एकांतरोपवासी य एकः स्याज्जीवितावधि । एकोविष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

ਕੋਈ ਇਕ ਜੀਵਨ-ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 29

त्रिरात्रोपोषितस्त्वेको यावद्वर्षशतं नरः । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

ਕੋਈ ਨਰ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਾਰੰਵਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 30

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजसत्तमाः । विरराम मुनीनां स बहूनां पुरतोऽसकृत्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ, ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਾਰੰਬਾਰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 31

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत । संस्पृशेच्च पदं विष्णोर्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਤਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਭੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰੇ।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमात्मानं विनिवेदयेत् । विष्णोः पदस्य संप्राप्ते अयने दक्षिणोत्तरे

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ—ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ—ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਅਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ—

Verse 33

तत्केन विधिना सूत मन्त्रैश्च वद सत्वरम् । वयं येन च तत्कुर्मः सर्वं भक्तिसमन्विताः

ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ—ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਭ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਕਰ ਸਕੀਏ।

Verse 34

सूत उवाच । दक्षिणे चोत्तरे चापि संप्राप्ते चायनद्वये । पूजयित्वा पदं विष्णोरिमं मन्त्रमुदीरयेत्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ ਅਯਨ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਅਯਨ—ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਅਯਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਸ ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।

Verse 35

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यद्यकस्माद्भवेन्मम । तत्ते पदं गतिर्मे स्यादहं ते भृत्यतां गतः

ਜੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 36

एवं प्रोच्य हरिं पश्चात्पूजयेद्ब्राह्मणांस्ततः । अथ तैः सममश्नीयात्ततः प्राप्नोति सद्गतिम्

ਇਉਂ ਹਰਿ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।