Adhyaya 239

Verse 1

नारद उवाच । उपचारैः षोडशभिः पूजनं क्रियते कथम् । ते के षोडश भावाः स्युर्नित्यं ये शयने हरेः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਯਨ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਭਾਵ-ਭਕਤੀਆਂ ਨਿੱਤ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

Verse 2

एतद्विस्तरतो ब्रूहि पृच्छतो मे प्रजापते । तव प्रसादमासाद्य जगत्पूज्यो भवाम्यहम्

ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣਾਂਗਾ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विष्णुभक्तिर्दृढा कार्या वेदशास्त्रविधानतः । वेदमूलमिदं सर्वं वेदो विष्णुः सनातनः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਦ-ਮੂਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਵੇਦ ਆਪ ਹੀ ਸਨਾਤਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ।

Verse 4

ते वेदा ब्राह्मणाधारा ब्राह्मणाश्चाग्निदैवताः । अग्नौ प्रास्ताहुतिर्विप्रो यज्ञे देवं यजन्सदा

ਵੇਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਨੀ-ਦੇਵ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਪ੍ਰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

जगत्संधारयेत्सर्वं विष्णुपूजारतः सदा । नारायणः स्मृतो ध्यातः क्लेशदुःखादिनाशनः

ਜੋ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਕਲੇਸ਼, ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

चातुर्मास्ये विशेषेण जलरूपगतो हरिः । जलादन्नानि जायंते जगतां तृप्तिहेतवे

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਿ ਜਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਤੋਂ ਅੰਨ-ਧਾਨ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 7

विष्णुदेहांशसंभूतं तदन्नं ब्रह्म इष्यते । तदन्नं विष्णवे दत्त्वा ह्यावाहनपुरःसरम्

ਉਹ ਅੰਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਹ-ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਅੰਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 8

पुनर्जन्मजराक्लेशसंस्कारैर्नाभिभूयते । आकाशसंभवो वेद एक एव पुराऽभवत्

ਉਹ ਮੁੜ-ਜਨਮ, ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵੇਦ ਇਕ ਹੀ ਸੀ।

Verse 9

ततो यजुःसामसंज्ञामृग्वेदः प्राप भूतये । ऋग्वेदोऽभिहितः पूर्वं यजुःसहस्रशीर्षेति च

ਤਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਰਿਗਵੇਦ ਨੂੰ ‘ਯਜੁਸ’ ਅਤੇ ‘ਸਾਮਨ’ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ‘ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰਸ਼’ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਯਜੁਸ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਗਿਆ।

Verse 10

षोडशर्चं महासूक्तं नारायणमयं परम् । तस्यापि पाठमात्रेण ब्रह्महत्या निव र्तते

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਰਮ ਮਹਾਸੂਕਤ—ਨਾਰਾਇਣ-ਮਯ—ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਵੀ ਟਲ ਕੇ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

विप्रः पूर्वं न्यसेद्देहे स्मृत्युक्तेन निजे बुधः । ततस्तु प्रतिमायां च शालग्रामे विशेषतः

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਉੱਤੇ, ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 12

क्रमेण च ततः कुर्यात्पश्चादावाहनादिकम् । आवाह्य सकलं रूपं वैकुण्ठस्थानसंस्थितम्

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਕਰੇ। ਵੈਕੁੰਠ-ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋਵੇ।

Verse 13

कौस्तुभेन विराजंतं सूर्यकोटिसमप्रभम् । दंडहस्तं शिखासूत्रसहितं पीतवाससम्

ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਜੋ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਧਾਰੇ, ਸ਼ਿਖਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਪੀਤਾਂਬਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।

Verse 14

महासंन्यासिनं ध्यायेच्चातुर्मास्ये विशेषतः । एवं रूपमयं विष्णुं सर्वपापौघहारिणम्

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਹਾ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

आवाहयेच्च पुरतो ध्यानसंस्थं द्विजोत्तम । ऋचा प्रथमया चास्योंकारादिसमुदीर्णया

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਰਿਚਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ।

Verse 16

द्वितीयया चासनं च पार्षदैश्च समन्वितम् । सौवर्णान्यासनान्येषां मनसा परिचिन्तयेत्

ਦੂਜੀ ਰਿਚਾ ਨਾਲ ਆਸਨ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਸਮੇਤ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ ਆਸਨ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕਰੇ।

Verse 17

चिन्तनैर्भक्तियोगेन परिपूर्णं च तद्भवेत् । पाद्यं तृतीयया कार्यं गंगां तत्र स्मरेद्बुधः

ਭਕਤੀ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚਿੰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪੂਜਾ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਰਿਚਾ ਨਾਲ ਪਾਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸ ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।

Verse 18

अर्घ्यः कार्यस्ततो विष्णोः सरिद्भिः सप्तसागरैः । पुनराचमनं कार्यममृतेन जगत्पतेः

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਜਲ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਜਗਤਪਤੀ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਜਲ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰੇ।

Verse 19

त्रिभिराचमनैः शुद्धिर्ब्राह्मणस्य निगद्यते । अद्भिस्तु प्रकृतिस्थाभिर्हीनाभिः फेनबुद्बुदैः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਚਮਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਫੇਨ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 20

हृत्कण्ठ तालुगाभिश्च यथावर्णं द्विजातयः । शुध्येरन्स्त्री च शूद्रश्च सकृत्स्पृष्टाभिरंततः

ਹਿਰਦੇ, ਕੰਠ ਅਤੇ ਤਾਲੂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਜਲ ਨਾਲ ਦਵਿਜ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਰਣ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਜਲ ਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਛੋਹ ਵੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

पञ्चम्याऽचमनं कार्यं भक्तियुक्तेन चेतसा । भक्तिग्राह्यो हृषीकेशो भक्त्याऽत्मानं प्रयच्छति

ਪੰਜਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 22

ततः सुवासितैस्तोयैः सर्वोषधिसमन्वितैः । शेषोदकैः स्वर्णघटैः स्नानं देवस्य कारयेत्

ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 23

तीर्थोदकैः श्रद्धया च मनसा समुपाहृतैः । अश्रद्धया रत्नराशिः प्रदत्तो निष्फलो भवेत्

ਤੀਰਥ-ਜਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਭੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

वार्यपि श्रद्धया दत्तमनंतत्वाय कल्पते । चातुर्मास्ये विशेषेण श्रद्धया पूयते नरः

ਪਾਣੀ ਵੀ ਜੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

षष्ठ्या स्नानं ततः कार्यं पुनराचमनं भवेत् । दद्याच्च वाससी स्वर्णसहिते भक्तिशक्तितः

ਫਿਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਚਮਨ ਹੋਵੇ। ਭਕਤੀ-ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਇਕ ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 26

आच्छादितं जगत्सर्वं वस्त्रेणाच्छादितो हरिः । चातुर्मास्ये विशेषेण वस्त्रदानं महाफलम्

ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿ ਵੀ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਸਤ੍ਰ-ਦਾਨ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

पुनराचमनं देयं यतये विष्णुरूपिणे । वस्त्रदानं च सप्तम्या कार्यं विष्णोर्मुनीश्वर

ਮੁੜ ਆਚਮਨ ਉਸ ਯਤੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਵਸਤ੍ਰ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

यज्ञोपवीतमष्टम्या तच्चाध्यात्मतया शृणु । सूर्यकोटिसमस्पर्शं तेजसा भास्वरं तथा

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ (ਜਨੇਊ) ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਅਰਥ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਵਰਗਾ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 29

क्रोधाभिभूते विप्रे तु तडित्कोटिसभप्रभम् । सूर्येन्दुवह्निसंयोगाद्गुणत्रयसमन्वितम्

ਪਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਹਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

त्रयीमयं ब्रह्मविष्णुरुद्ररूपं त्रिविष्टपम् । यस्य प्रभावाद्विप्रेंद्र मानवो द्विज उच्यते

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਿਸ਼ਣੂ-ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ‘ਦੁਵਿਜ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

जन्मना जायते शूद्रः संस्काराद्द्विज उच्यते । शापानुग्रहसामर्थ्यं तथा क्रोधः प्रसन्नता

ਜਨਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਦੁਵਿਜ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ।

Verse 32

त्रैलोक्यप्रवरत्वं च ब्राह्मणादेव जायते । न ब्राह्मणसमो बन्धुर्न ब्राह्मणसमा गतिः

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਰਤਾ (ਸਰਵੋਚਤਾ) ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਬੰਧੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਗਤੀ (ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਨਹੀਂ।

Verse 33

न ब्राह्मणसमः कश्चित्त्रैलोक्ये सचराचरे । दत्तोपवीते ब्रह्मण्ये सुप्ते देवे जनार्दने

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ (ਜਨੇਊ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ।

Verse 34

सर्वजगद्ब्रह्ममयं संजातं नात्र संशयः । नवम्या च सुलेपश्च कर्तव्यो यज्ञमूर्तये

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ-ਮਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਵਿਧੀ-ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਪ (ਅਭਿਸ਼ੇਕ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 35

सुयक्षकर्दमैर्लिप्तो विष्णुर्येन जगद्गुरुः । तेना प्यायितमेतद्धि वासितं यशसा जगत्

ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਲੇਪ ਨਾਲ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਧਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਯਸ਼-ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਉਠਦਾ ਹੈ।

Verse 36

तेजसा भास्करो लोके देवत्वं प्राप्य मानवः । ब्रह्मलोकादिके लोके मोदते चंदनप्रदः

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਾ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਆਦਿ ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 37

चंदनालेपसुभगं विष्णुं पश्यंति मानवाः । न ते यमपुरं यांति चातुर्मास्ये विशेषतः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮਪੁਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ।

Verse 39

लक्ष्म्याः सर्वत्र गामिन्या दोषो नैव प्रजायते । यथा सर्वमयो विष्णुर्न दोषैरनुभूयते

ਸਰਬਤ੍ਰ ਗਾਮਿਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਸਰਵਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਜਾਂ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 40

तथा सर्वमयी लक्ष्मीः सतीत्वान्नैव हीयते । प्रतिमासु च सर्वासु सर्वभूतेषु नित्यदा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

मनुष्यदेवपितृषु पुष्पपूजा विधीयते । पुष्पैः संपूजितो येन हरिरेकः श्रिया सह

ਮਨੁੱਖਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪੁਸ਼ਪ-ਪੂਜਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਸਮੇਤ ਹਰਿ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਦਾ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं पूजितं तेन वै जगत् । अतः सुश्वेतकुसुमैर्विष्णुं संपूजयेत्सदा

ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਸੁੱਚੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 43

चातुर्मास्ये विशेषेण भक्तियुक्तः सदा शुचिः । भक्त्या सुविहिता ब्रह्मन्पुष्पपूजा नरैर्यदि

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਲੋਕ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 44

यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिर्निरंतरा । पुष्पैरुपचितं विष्णुं यद्यन्ये प्रणमंति च

ਜੋ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਏ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 45

तेषामप्यक्षया लोकाश्चातुर्मास्येऽधिकं फलम् । एकादश्या धूपदानं कर्तव्यं यतये हरौ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੋਕ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਫਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯਤੀ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਿ ਲਈ ਧੂਪ ਦਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 46

वनस्पति रसो दिव्यो गंधाढ्यो गन्ध उत्तमः । आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्

ਇਹ ਧੂਪ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰਸ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਉੱਤਮ ਇਤਰ। ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸੁੰਘਣਯੋਗ ਹੈ; ਇਹ ਧੂਪ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਵੇ।

Verse 47

इमं मंत्रं समुच्चार्य धूपमागुरुजं शुभम् । दद्याद्भगवते नित्यं चातुर्मास्ये महाफलम्

ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਗਰੂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸ਼ੁਭ ਧੂਪ ਨਿਤ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 48

कर्पूरचन्दनदलैः सितामधुसमन्वितम् । मांसीजटाभिः सहितं सुप्ते देवेऽथ सत्तम

ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਤੁਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਮਧੁ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਮਾਂਸੀ ਤੇ ਜਟਾ ਸਮੇਤ—ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਤ੍ਤਮ, (ਇਹ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਹੈ)।

Verse 49

देवा घ्राणेन तुष्यंति धूपं घ्राणहरं शुभम् । द्वादश्या दीपदानं तु कर्तव्यं मुक्तिमिच्छुभिः

ਦੇਵਤਾ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਧੂਪ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 50

दीपः सर्वेषु कार्येषु प्रथमस्तेजसां पतिः । दीपस्तमौघनाशाय दीपः कांतिं प्रयच्छति

ਦੀਵਾ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਹੈ—ਜੋਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ। ਦੀਵਾ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੀਵਾ ਕਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 51

तस्माद्दीपप्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । अयं पौराणजो मंत्रो वेदर्चेन समन्वितः । दीपप्रदाने सकलः प्रयुक्तो नाशयेदघम्

ਇਸ ਲਈ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਜਨਾਰਦਨ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਵੇਦਿਕ ਸ্তুਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਦੀਵਾ-ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 52

चातुर्मास्ये दीपदानं कुरुते यो हरेः पुरः । तस्य पापमयो राशिर्निमेषादपि दह्यते

ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦੀਵਾ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

तावत्पापानि गर्जंति तावद्बिभेति पातकी । यावन्न विहितो भास्वान्दीपो नारायणालये

ਜਦ ਤੱਕ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਪਾਪ ਗੱਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਬਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

दर्शनादपि दीपस्य सर्वसिद्धिर्नृणां भवेत्

ਦੀਵੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 55

कामनां यां समुद्दिश्य दीपं कारयते हरौ । सासा सिद्ध्यति निर्विघ्ना सुप्तेऽनंते गुणोत्तरम्

ਜੋ ਭੀ ਕਾਮਨਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਕੋਈ ਹਰਿ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਨੰਤ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 56

पंचायतनसंस्थेषु तथा देवेषु पंचसु । विहितं दीपदानं च चातुर्मास्ये महाफलम्

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੀਪਦਾਨ ਮਹਾਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪੰਚਾਯਤਨ-ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 57

एको विष्णुस्तुष्यते मुक्तिदाता नित्यं ध्यातः पूजितः संस्तुतश्च । यच्चाभीष्टं यच्च गेहे शुभं वा तत्तद्देयं मुक्तिहेतोर्नृवर्यैः

ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਣੁ—ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ—ਨਿੱਤ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨਭਾਵਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਉਹ ਸਭ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੇਤੂ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਣ।

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तपोऽधिकारषोडशोपचारदीपमहिमवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਦ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ—‘ਤਪੋਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਉਨਤਾਲੀਹਵਾਂ (ਅਧਿਆਇ 239) ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 381

दशम्या पुष्पपूजा च भक्तिपूजा तथैव च । पुष्पे चैव सदा लक्ष्मीर्वसत्येव निरंतरम्

ਦਸਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।