Adhyaya 233

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग श्रोतुमिच्छामहे वयम् । चातुर्मास्यव्रतानां हि त्वत्तो माहात्म्यविस्तरम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 2

तदस्माकं महाभाग कृपां कृत्वाऽधुना वद । त्वद्वचोऽमृतपानेन भूयः श्रद्धाभिवर्धते

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਬੋਲੋ; ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे चातुर्मास्यव्रतोद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव कथयिष्यामि वोऽग्रतः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਓ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ।

Verse 4

पुरा ब्रह्ममुखाच्छ्रुत्वा नानाव्रतविधानकम् । नारदः परिपप्रच्छ भूयो ब्रह्माणमादरात्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਾਨਾ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 5

नारद उवाच । देवदेव महाभाग व्रतानि सुबहून्यपि । श्रुतानि त्वन्मुखाद्ब्रह्मन्न तृप्तिमधिगच्छति

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਵਰਤ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਾਲੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 6

अधुना श्रोतुमिच्छामि चातुर्मास्यव्रतं शुभम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । शृणु देवमुने मत्तश्चातुर्मास्यव्रतं शुभम् । यच्छ्रुत्वा भारते खंडे नृणां मुक्तिर्न दुर्लभा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵ-ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਸੁਣੋ। ਭਾਰਤ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 8

मुक्तिप्रदोऽयं भगवान्संसारोत्तारकारणम् । यस्य स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

मानुष्ये दुर्लभं लोके तत्राऽपि च कुलीनता । तत्रापि सदयत्वं च तत्र सत्संगमः शुभः

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੁਰਲਭ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਇਆਲੁਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਇਆ ਵਿੱਚ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਤਸੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ।

Verse 10

सत्संगमो न यत्रास्ति विष्णुभक्तिर्व्रतानि च । चातुर्मास्ये विशेषेण विष्णुव्रतकरः शुभः

ਜਿੱਥੇ ਸਤਸੰਗ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ।

Verse 11

चातुर्मास्येऽव्रती यस्तु तस्य पुण्यं निरर्थकम् । सर्वतीर्थानि दानानि पुण्यान्यायतनानि च

ਪਰ ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੀਰਥ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੰਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਉਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਲਈ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

विष्णुमाश्रित्य तिष्ठंति चातुर्मास्ये समागते । सुपुष्टेनापि देहेन जीवितं तस्य शोभनम्

ਜਦ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਹ ਸੁਪੁਸ਼ਟ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 13

चातुर्मास्ये समायाते हरिं यः प्रणमेद्बुधः । कृतार्थास्तस्य विबुधा यावज्जीवं वरप्रदाः

ਜਦ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਵਰ ਦਾਤੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 14

संप्राप्य मानुषं जन्म चातुर्मास्यपराङ्मुखः । तस्य पापशतान्याहुर्देहस्थानि न संशयः

ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 15

मानुष्यं दुर्लभं लोके हरिभक्तिश्च दुर्लभा । चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे जनार्दने

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੁਰਲਭ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿ-ਭਕਤੀ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 16

चातुर्मास्ये नरः स्नानं प्रातरेव समाचरेत् । सर्वक्रतुफलं प्राप्य देववद्दिवि मोदते

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 17

चातुर्मास्ये तु यः स्नानं कुर्यात्सिद्धिमवाप्नुयात् । तथा निर्झरणे स्नाति तडागे कूपिकासु च

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਝਰਨੇ-ਧਾਰਾ, ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਕੂਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात् । पुष्करे च प्रयागे वा यत्र क्वापि महाजले । चातुर्मास्येषु यः स्नाति पुण्यसंख्या न विद्यते

ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪ ਉਸੇ ਖ਼ਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਜਲ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੁੰਨ-ਗਿਣਤੀ ਅਗਣਿਤ ਹੈ।

Verse 19

रेवायां भास्करक्षेत्रे प्राच्यां सागरसंगमे । एकाहमपि यः स्नातश्चातुर्मास्ये न दोषभाक्

ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਭਾਸਕਰ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਸੰਗਮ ਤੇ, ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 20

दिनत्रयं च यः स्नाति नर्मदायां समाहितः । सुप्ते देवे जगन्नाथे पापं याति सहस्रधा

ਜਦੋਂ ਜਗੰਨਾਥ ਦੇਵ ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

पक्षमेकं तु यः स्नाति गोदावर्यां दिनोदये । स भित्त्वा कर्मजं देहं याति विष्णोः सलोकताम्

ਪਰ ਜੋ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਪੂਰੇ ਪੱਖ (ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ) ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ-ਜਨਿਤ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

तिलोदकेन यः स्नाति तथा चैवामलोदकैः । बिल्वपत्रोदकैश्चैव चातुर्मास्ये न दोषभाक्

ਜੋ ਤਿਲ-ਜਲ ਨਾਲ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੇਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 23

गंगां स्मरति यो नित्यमुदपात्रसमीपतः । तद्गांगेयं जलं जातं तेन स्नानं समाचरेत्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਲ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਨਿੱਤ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲ ਗੰਗਾ-ਜਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 24

गंगाऽपि देवदेवस्य चरणांगुष्ठवाहिनी । पापघ्नी सा सदा प्रोक्ता चातुर्मास्ये विशेषतः

ਗੰਗਾ ਵੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ।

Verse 25

यतः पापसहस्राणि विष्णुर्दहति संस्मृतः । तस्मात्पादोदकं शीर्षे चातुर्मास्ये धृतं शिवम्

ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਿਵਮ—ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 26

चातुर्मास्ये जलगतो देवो नारायणो भवेत् । सर्वतीर्थाधिकं स्नानं विष्णुतेजोंशसंगतम्

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਨਾਨ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਤੇਜ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 27

स्नानं दशविधं कार्यं विष्णुनाम महाफलम् । सुप्ते देवे विशेषेण नरो देवत्वमाप्नुयात्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਹਾਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 28

विना स्नानं तु यत्कर्म पुण्यकार्यमयं शुभम् । क्रियते निष्फलं ब्रह्मंस्तत्प्रगृह्णंति राक्षसाः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੋ ਵੀ ਪੁੰਨ-ਕਾਰਜਮਯ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਿਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੜਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 29

स्नानेन सत्यमाप्नोति स्नानं धर्मः सनातनः । धर्मान्मोक्षफलं प्राप्य पुनर्नैवावसीदति

ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਨਾਨ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਕਦੇ ਪਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 31

कृतस्नानस्य च हरिर्देहमाश्रित्य तिष्ठति । सर्वक्रियाकलापेषु संपूर्ण फलदो भवेत्

ਜਿਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਕਰ ਕੇ ਹਰਿ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 32

सर्वपापविनाशाय देवता तोषणाय च । चातुर्मास्ये जलस्नानं सर्वपापक्षयावहम्

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 33

निशायां चैव न स्नायात्संध्यायां ग्रहणं विना । उष्णोदकेन न स्नानं रात्रौ शुद्धिर्न जायते

ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ—ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ; ਰਾਤ ਨੂੰ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 34

भानुसंदर्शनाच्छुद्धिर्विहिता सर्वकर्मसु । चातुर्मास्ये विशेषेण जलशुद्धिस्तु भाविनी

ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਲ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 36

नारायणाग्रतः स्नानं क्षेत्र तीर्थनदीषु च । यः करोति विशुद्धात्मा चातुर्मास्ये विशेषतः

ਜੋ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ—ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੰਨ ਹੈ।

Verse 233

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यमाहात्म्ये ब्रह्मनारदसंवादे गंगोदकस्नानफलमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਦ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ—‘ਗੰਗਾਜਲ ਸਨਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਅਧਿਆਇ 233, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 358

अशक्त्या तु शरीरस्य भस्मस्नानेन शुध्यति । मंत्रस्नानेन विप्रेंद्र विष्णुपादोदकेन वा

ਪਰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਸਮ-ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ।