Adhyaya 228

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यच्च बिलद्वारि शयनार्थे व्यवस्थितम् । दृष्ट्वा प्रमुच्यते पापी देवं च जलशायिनम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੋਰ ਵੀ, ਬਿਲਦ੍ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਜਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

स्नात्वा तस्मिन्बिलद्वारे पवित्रे लोकसंश्रये । यस्तं पूजयते भक्त्या शेषपर्यंकशायिनम् । आजन्ममरणात्पापात्स च मुक्तिमवाप्नुयात्

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਿਲਦ੍ਵਾਰ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ—ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੇਸ਼-ਸ਼ਯਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

चतुरो वार्षिकान्मासान्सुप्रसुप्तं सुरेश्वरम् । संपूजयति यो भक्त्या न स भूयोऽत्र जायते

ਵਰਖਾ-ਰਿਤੂ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਗਹਿਰੀ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 4

तत्र पूर्वं महाभागा मुनयः सेव्य तं प्रभुम् । मृत्तिकाग्रहणं कृत्वा तस्य चायतने शुभे

ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਹਾ-ਭਾਗੀ ਮੁਨੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 5

संप्राप्ताः परमं स्थानं तद्रिष्णोः परमं पदम् । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तस्य पूजायां चातुर्मास्यां प्रजायते

ਉਹ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਸ ਸਰਵੋਚ ਪਦ ਨੂੰ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

यत्फलं गोग्रहे मृत्युं संप्राप्ता यांति मानवाः । तत्फलं चतुरो मासान्पूजया जलशायिनः

ਗੋਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਫਲ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਜਲ-ਸ਼ਯਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 7

अपि पापसमाचारः परदाररतोऽपिच । ब्रह्मघ्नोऽपि सुरापोऽपि स्त्रीहन्ताऽपि विगर्हितः । पूजया चतुरो मासांस्तस्य देवस्य मुच्यते

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ; ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਮਦਿਰਾਪਾਨੀ, ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਤ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹੰਤਾ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्रस्थं जलशायिनम् । बिलद्वारे कथं सूत तत्र नः संशयो महान्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ—ਕਿ ਉੱਥੇ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਮੁਹਾਂਡੇ ‘ਜਲਸ਼ਾਈ’ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਹੇ ਸੂਤ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।”

Verse 9

स किल श्रूयते देवः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । सदैव भगवाञ्छेते योगनिद्रां समाश्रितः

ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵ ਮਧੁਸੂਦਨ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ, ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

कथं स भगवाञ्छेते बिलद्वारे व्यवस्थितः । एतत्कीर्तय कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਹੈ।

Verse 11

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागाः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । योगनिद्रां गतः शेते शेषपर्यंकशा यकः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਮਧੁਸੂਦਨ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ।”

Verse 12

स यथा तत्र क्षेत्रे तु संश्रितो भगवान्स्वयम् । जलशायिस्वरूपेण तच्छृशुध्वं समाहिताः

ਹੁਣ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੋ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜਲਸ਼ਾਯੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 13

यथा च चतुरो मासान्पूजितस्तत्र संस्थितः । मुक्तिं ददाति पुंसां स तथा संकीर्तयाम्यहम्

ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 14

चत्वारोऽपि यथा मासा गर्हणीया धरातले । सर्वकर्मसु मुख्येषु यज्ञोद्वा हादिषु द्विजाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਚਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਸਭ ਮੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਯਜ੍ਞਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਹ ਆਦਿ ਵਿੱਚ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य द्विजोतमाः । तस्मै देवाधिदेवाय निर्गुणाय गुणात्मने

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰ-ਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 16

अव्यक्तायाऽप्रमेयाय सर्वदेवमयाय च । सर्वज्ञाय कवीशाय सर्वभूतात्मने तथा

ਅਵ੍ਯਕਤ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ-ਮਯ; ਸਰਵਜ੍ਞ, ਕਵੀਸ਼, ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ—ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 17

पुरासीद्दानवो रौद्रो हिरण्यकशिपुर्महान् । नारसिंहं वपुः कृत्वा विष्णुना यो निपातितः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਸੀ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਹ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । प्रह्लादश्चांधकश्चैव वीर्येणाप्रतिमौ युधि

ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸਨ—ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਅੰਧਕ; ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਸਨ।

Verse 20

स नैच्छत तदा राज्यं पितृपैतामहं महत् । समागतमपि प्राज्ञो यस्मात्तद्वो वदाम्यहम्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪਿਤ੍ਰ-ਪੈਤਾਮਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 21

दानवानां सदा द्वेषो देवेन सह चक्रिणा । न करोति पुनर्द्वेषं तं समुद्दिश्य सर्वदा

ਦਾਨਵ ਸਦਾ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਮੁੜ ਵੈਰ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੈਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

Verse 22

एतस्मात्कारणात्सर्वे तेन त्यक्ता दितेः सुताः । स्वराज्यमपि संत्यज्य विष्णुस्तेन समाश्रितः

ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

Verse 23

ततस्तैर्दानवैः क्षुद्रैर्विष्णुद्वेषपरायणैः । अन्धकः स्थापितो राज्ये पितृपैतामहे तदा

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੀਚ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰ-ਪੈਤਾਮਹੀ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

अन्धकोऽपि समाराध्य देवदेवं चतुर्मुखम् । अमरत्वं ततो लेभे यावच्चन्द्रार्कतारकम्

ਅੰਧਕ ਨੇ ਭੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਪ੍ਰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲੀ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 25

वरपुष्टस्ततः सोऽपि चक्रे शक्रेण विग्रहम्

ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨਾਲ ਵਿਗ੍ਰਹ, ਅਰਥਾਤ ਯੁੱਧ, ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 26

जित्वा शक्रं महासंख्ये यज्ञांशाञ्जगृहे स्वयम् । गत्वाऽमरावतीं दैत्यो निःसार्य च शतक्रतुम् । स्ववर्गेण समोपेतः स्वर्गं समहरत्तदा

ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹੜਪ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤ ਅਮਰਾਵਤੀ ਗਿਆ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 27

शक्रोऽपि च समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । सर्वदेवसमोपेतो भृत्यवत्परिवर्तते

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਭੀ ਲੋਕ-ਹਿਤਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦਾਸ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।

Verse 28

ततः कालेन महता तस्य तुष्टः पिनाकधृक् । तं प्राह वरदोऽस्मीति वद शक्र करोमि किम्

ਫਿਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?"

Verse 29

इन्द्र उवाच । अंधकेन हृतं राज्यं मम वीर्यात्सुरेश्वर । यज्ञभागैः समोपेतं हत्वाऽशु तत्प्रयच्छ मे

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਅੰਧਕ ਨੇ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੱਗ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ।"

Verse 30

तच्छ्रुत्वा तस्य दीनस्य भगवाञ्छशिशेखरः । प्रोवाच तव दास्यामि राज्यं त्रैलोक्यसंभवम्

ਉਸ ਦੁਖੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ (ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।"

Verse 31

ततः संप्रेषयामास दूतं तस्य विचक्षणम् । गणेशं वीरभद्राख्यं गत्वा तं ब्रूहि चांधकम्

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਦੂਤ - ਗਣੇਸ਼ (ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸੀ - ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੇਜਿਆ: "ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਧਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।"

Verse 32

ममादेशात्परित्यज्य स्वर्गं गच्छ धरातलम् । पितृपैतामहं स्थानं राज्यं तत्र समाचर

"ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਓ।"

Verse 33

परित्यजस्व यज्ञांशान्नो चेद्धंतास्मि सत्वरम् । स गत्वा चांधकं प्राह यथोक्तं शंभुना स्फुटम्

“ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤਿਆਗ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 34

सविशेषमहाबुद्धिः स्वामिकार्यप्रसिद्धये । अथ तं चाधकः प्राह प्रविहस्य महाबलः

ਉਹ ਦੂਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ। ਤਦ ਮਹਾਬਲੀ ਅਧਕ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 35

अवध्यो हि यथा दूतस्तेन त्वां न निहन्म्यहम् । क स्याद्वै शंकरोनाम यो मामेवं प्रभाषते

“ਦੂਤ ਅਵਧ੍ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ। ਪਰ ਇਹ ‘ਸ਼ੰਕਰ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਬੋਲਦਾ ਹੈ?”

Verse 36

न मां वेत्ति स किं मूढः किं वा मृत्यु मभीप्सते

“ਕੀ ਉਹ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?”

Verse 37

अथवा सत्यमेवैतान्निर्विण्णो जीविताच्च सः । दरिद्रोपहतो नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

“ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹਰ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।”

Verse 38

स्मशाने क्रीडनं यस्य भस्म गात्रविलेपनम् । भूषणं चाहयो वस्त्रं दिशो यस्य जटालका

ਜਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਲਈ ਸੱਪ ਹੀ ਭੂਸ਼ਣ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਗੂੰਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—

Verse 39

कस्तस्य जीवितेनार्थस्तेनेदं मां ब्रवीति सः । तस्माद्गत्वा द्रुतं ब्रूहि मद्वाक्यं दूत सस्फुटम्

ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾ, ਹੇ ਦੂਤ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦੇ।

Verse 40

त्यक्त्वा कैलासमेनं त्वं वाराणस्यां तपः कुरु । मया स्थानमिदं दत्तं कैलासं स्वसुतस्य च

ਇਸ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ। ਇਹ ਨਿਵਾਸ—ਕੈਲਾਸ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 41

वृकस्यापि न सन्देहो विभवेन समन्वितम् । नो चेत्प्राणान्हरिष्यामि सेंद्रस्य तव शंकर

ਵ੍ਰਿਕਾ ਲਈ ਭੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—(ਮੈਂ) ਤੇਰੇ ਦਾਅਵੇ ਵਾਲੀ ਵਿਭੂਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਵੀ ਹਰ ਲਵਾਂਗਾ।

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वीरभद्रस्तु निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । क्रोधेन महताविष्टः कैलासं समुपाविशत्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਡਾਂਟਿਆ। ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ (ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।

Verse 43

ततः स कथयामास तद्वाक्यं च पिनाकिनः । अतिक्रूरं विशेषेण तत क्रुद्धः पिनाकधृक्

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ। ਉਹ ਬਚਨ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਸਨ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ।

Verse 228

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने ब्रह्मदत्तवरप्रदानोद्धतान्धकासुरकृतशंकराज्ञाव माननवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੀਰਥਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ‘ਜਲਸ਼ਾਯੀ’ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ‘ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅੰਧਕ ਅਸੁਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।