Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ—ਗਣਨਾਥ। ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।’

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੂਤ! ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਗਣਨਾਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ?

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੌਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਖੇਡ-ਰਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ-ਸਮਾਨ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਮੁਖ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

ਉਹ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਹਾੜਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਦਕ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਕਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ,

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ।

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੱਟਿਆ ਤੇ ਘਾਇਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

‘ਸਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਗਜਾਨਨ—ਉੱਤਮ ਗਜਮੁਖ! ਤੂੰ ਇਹ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।’

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

‘ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।’

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

‘ਜੋ ਕੋਈ ਹਰ ਕੰਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ, ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।’

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪਾਸ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

ਇਹੀ ਅਰਥ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

ਉਸੇ ਹੀ ਅਰਥ ਨੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਮੈਂ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸੱਚ ਕਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਨ! ਇੱਥੇ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ।

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਘਨ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

ਇਸ ਲਈ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਦੱਸੋ—ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਯਮ, ਤਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

ਇੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

ਉਹ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨਾਲ ਵੈਰ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣ’ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣ’ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ—ਸਵੈੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਨੰਦਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੇਨੂ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ ਸੀ; ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ।

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਭੂਪਾਲ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਅਰਪਣਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ—ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧੇਨੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ—ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਧੇਨੂ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭੇਦ-ਬਲ ਅਤੇ ਦੰਡ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਕਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

ਤਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਹੰਕਾ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਵਿਭੋ ਵਸਿਸ਼ਠ! ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਮਹੀਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੁਕਤ ਹੈ ਉਹੀ ਕਰ।”

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨੰਦਿਨੀ, ਉੱਤਮ ਧੇਨੂ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਕੀਤਾ।

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਭਵਰ ਉਠਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਾ-ਰੌਦ੍ਰ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਧੇ ਨਿਕਲ ਆਏ।

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ—ਯਮਦੂਤਾਂ ਵਾਂਗ—ਉੱਥੇ ਪੁਲਿੰਦ, ਬਰਬਰ, ਆਭੀਰ, ਕਿਰਾਤ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਰਚੇ ਗਏ ਹਾਂ?”

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਪਾਪੀ ਰਾਜ-ਸੇਵਕ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲੋ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ; ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਬ੍ਰਾਹਮ ਬਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਐਸੀ ਅਦਭੁਤ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਐਸਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਾਧ੍ਯ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਦ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਵਿਲੱਖਣਤਾ (ਨਿਰਾਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

ਫਿਰ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ—ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ।

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਲਈ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਪਰਵਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੈਲਾਸ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵਿਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰ।

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯਥਾਰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ (ਧਾਰਮਿਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ) ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਉਬਟਨ ਤੋਂ ਲੇਪ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਸੀ ਨਿਰਮਲ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਬਣਿਆ—ਮਨੁੱਖ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।’

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧਿ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਯ-ਕਨਿਆ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਜਦ ਚਤੁਰਥੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।’

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਦੇਵੀ, ਜੀਵ-ਸੂਕਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਭ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਅਧ್ಯಕ್ಷ ਰਹੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਣਨਾਇਕ ਕਹਾਵੇਗਾ।

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦਿਨ ਜੀਵ-ਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋਂਦਿਆਂ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ…

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

ਲੰਬੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕੁਠਾਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਸੰਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

ਮੋਦਕ ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਇਕ ਦੰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਮੋਦਕਾਂ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਘ੍ਯ (ਆਦਰ-ਜਲ) ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ।

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕਰ ਦਿਓ।

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ਤਦਨੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਆਦਿ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਤਿਆਗੇ।

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਇਹੀ ਬਾਤ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਹੀ ਕਹੀ ਸੀ—ਗਣਨਾਥ (ਗਣੇਸ਼) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ।

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

ਤਦ ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ: “ਅੱਜ ਤੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣਨਾਯਕ (ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ) ਨੂੰ…”

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

ਜੋ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇਗੀ।

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਆਚਰ; ਵਿਨਾਇਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗਣਨਾਥ (ਗਣੇਸ਼) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਯਥੋਚਿਤ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ।

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ (ਆਤਮਿਕ ਪਦ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਵਿਨਾਇਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਚਤੁਰਥੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਤੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਇੱਛਿਤ ਮਹਾਭੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

ਜੋ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ ਧਾਰ ਕੇ ਗਣਨਾਥ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਨਹੀਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਗਣਨਾਇਕ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

ਜੋ ਨਾਰੀ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਅਭਾਗੀ ਅਤੇ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਣਨਾਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

ਜੋ ਇਹ ਪਾਠ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧੀਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ-ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 214ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।