Adhyaya 211

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् । कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ-ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੋਢ-ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 2

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् । दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕੋਢ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਭੀ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।

Verse 3

अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः । शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਪਰਾਜਯ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ—ਦੁਇਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ।

Verse 4

आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते । स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः

ਇੱਥੇ ਆਨਰਤ ਦਾ ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ।

Verse 5

त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः । पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः

ਪਰੰਤੂ ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਥੋਂ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਮਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਗਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਏ।

Verse 6

तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् । लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਦਾਨ-ਪੱਤਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨਿਧਾਨ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ।

Verse 7

तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा । एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः

ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਹਾਰ ਹੋਈ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਪਜੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਦਾਨ-ਪੱਤਰ ਮੁੜ ਦੇਹ ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ।

Verse 8

गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर । तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः

ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਥਿਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 9

स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् । शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਮੇਤ, ਬੁਲਾਇਆ। ਸ਼ੰਖਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ।

Verse 10

ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः । षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸੌ ਛੱਬੀ ਸ਼ਾਸਨ-ਪੱਤਰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ।

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः । सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਡੇਰਾ ਲਾਏ ਹੋਏ ਜੋ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 12

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਿਮਾ ਸਮੇਤ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?

Verse 211

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਗਿਆਰਵਾਂ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।