Adhyaya 207

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । बालमंडनमाहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ—ਬਾਲਮੰਡਨ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

यत्रैकस्मिन्नपि स्नाने कृते पार्थिवसत्तम । सर्वेषां लभ्यते पुण्यं तीर्थानां स्नानसंभवम् । माघमासे त्रयोदश्यां शुक्लपक्ष उपस्थिते

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਆਉਣ ਤੇ।

Verse 3

आनर्त उवाच । कस्माच्छक्रस्य संस्थानं पंचरात्रं धरातले । नाधिकं जायते तेषां यथान्येषां दिवौकसाम्

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਹੋਰ ਦੇਵਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਰ ਲੰਮਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?

Verse 4

वर्षांते कानि चाहानि येषु शक्रो धरातले । समागच्छति को मास एतत्सर्वं ब्रवीहि मे

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 5

विश्वामित्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि कथा मेनां धराधिप । पंचरात्रात्परं शक्रो यथा न स्याद्धरातले

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸ਼ਕ੍ਰ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 6

आसीत्पूर्वं बृहत्कल्पे जयत्सेनः सुरेश्वरः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य स्वामी दानवदर्पहा

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਜਯਤਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਵਾਮੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 7

त्रैलोक्ये सकले पूजां भजमानः सदैव हि । कस्यचित्त्वथ कालस्य गौतमस्य मुनेः प्रिया

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਗੌਤਮ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਤਨੀ—

Verse 8

अहिल्यानाम भार्याऽभूद्रूपे णाप्रतिमा भुवि । तां दृष्ट्वा चकमे शक्रः कामदेववशं गतः

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਹਿਲਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਕਾਮ ਦੇਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

नित्यमेव समागत्य स्वर्गलोकात्स कामभाक् । गौतमे निर्गते राजन्समिदिध्मार्थमेव हि । दर्भार्थं फलमूलार्थं स्वयमेव महात्मभिः

ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਹ ਕਾਮ ਨਾਲ ਦਗਧ ਹੋਇਆ ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਸਮਿਧਾ ਤੇ ਇੰਧਨ ਲਿਆਉਣ, ਜਾਂ ਦર્ભ ਘਾਹ, ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ—ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਵੇਲਾ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 11

तच्छ्रुत्वा सहसा तूर्णं गौतमो गृहमभ्यगात् । यावत्पश्यति देवेशं सह पत्न्या समागतम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਤਮ ਅਚਾਨਕ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ।

Verse 12

शक्रोऽपि गौतमं दृष्ट्वा पलायनपरायणः । निर्जगामाश्रमात्तस्माद्विवस्त्रोऽपि भयाकुलः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਨੰਗਾ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

Verse 13

अहिल्यापि भयत्रस्ता दृष्ट्वा भर्तारमागतम् । अधोमुखी स्थिता राजंस्तदा व्याकुलितेंद्रिया

ਅਹਿਲਿਆ ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੀ; ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 14

गौतमोऽपि च तद्दृष्ट्वा सम्यग्भार्याविचेष्टितम् । ददौ शापं महाराज कोपसंरक्तलोचनः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਪਤਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅਣਉਚਿਤ ਕਰਤੂਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

यस्माच्छक्र पापकर्म कृतमीदृग्विगर्हितम् । भार्या मे दूषिता साध्वी तस्मादवृषणो भव

‘ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਪਮਈ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਸਾਧਵੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੋ ਜਾ।’

Verse 16

सहस्रं च भगानां ते वक्त्रे भवतु मा चिरम् । येन त्वं विप्लवं यासि त्रैलोक्ये सचराचरे

‘ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਨੀ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ—ਚਰ ਅਚਰ ਸਮੇਤ—ਵਿੱਚ ਕਲੰਕ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਂ।’

Verse 17

अपरं मर्त्यलोकेऽत्र यद्यागच्छसि वासव । पूजाकृते ततो मूर्धा शतधा ते भविष्यति

‘ਫਿਰ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਵੇਂ, ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਲਈ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਸੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਖਰ ਜਾਵੇਗਾ।’

Verse 18

एवं शप्त्वा च तं शक्रं ततोऽहिल्यामुवाच सः । कोपसंरक्तनेत्रस्तु भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦਾ ਤੇ ਧਿਕਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 19

यस्मात्पापे त्वया कर्म कृतमेतद्विगर्हितम् । तस्माच्छिलामयी भूत्वा त्वं तिष्ठ वसुधातले

‘ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਪਾਪਣੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੱਥਰ-ਮਈ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੁ।’

Verse 20

ततः सा तत्क्षणाज्जाता तस्य भार्या शिलात्मिका । इन्द्रोऽपि च परित्यक्तो वृषणाभ्यां तथाऽभवत्

ਤਦੋਂ ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਲਾ-ਸਵਰੂਪ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 21

सहस्रभगचिह्नस्तु वक्त्रदेशे बभूव ह

ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ-ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਭਗ’ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 22

अथ मेरोः समासाद्य कंदरं विजनं हरिः । सव्रीडः सेवते नित्यं न जगाम निजां पुरीम्

ਫਿਰ ਹਰੀ (ਇੰਦਰ) ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਇਕ ਸੁੰਨੀ, ਨਿਰਜਨ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਗਿਆ।

Verse 23

ततो देवगणाः सर्वे सोद्वेगास्तेन वर्जिताः । नो जानंति च तत्रस्थं कन्दरान्वेषणे रताः ओ

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਉਸ ਦੇ ਤਿਆਗ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।

Verse 24

पीड्यंते दानवै रौद्रैः स्वर्गे जाते विराजके

ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਜਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

एतस्मिन्नन्तरे जीवः शक्राण्या भयभीतया । सोद्वेगया परिपृष्टः क्व गतोऽथ पुरंदरः

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾਣੀ (ਇੰਦਰਾਣੀ) ਨੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?”

Verse 26

अथ जीवश्चिरं ध्यात्वा दृष्ट्वा तं ज्ञानचक्षुषा । जगाम सहितो देवैः प्रोवाचाथ सुनिष्ठुरम्

ਤਦ ਜੀਵ ਨੇ ਲੰਮਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ-ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 27

किमित्थं राज्यभोगांस्त्वं त्यक्त्वा विजनमाश्रितः । किं त्वया विहितं ध्यानं किं रौद्रं संश्रितं तपः

“ਤੂੰ ਰਾਜ-ਭੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆ ਬੈਠਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਿਆਨ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਅਪਣਾਈ ਹੈ?”

Verse 28

बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा भगवक्त्रः पुरंदरः । प्रोवाच लज्जया युक्तो दीनो बाष्पपरिप्लुतः

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਮੁਖ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ; ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 29

नाहं राज्यं करिष्यामि त्रैलोक्येऽपि कथंचन । पश्य मे यादृशी जाता ह्यवस्था गौतमान्मुनेः

“ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਵੇਖੋ, ਗੌਤਮ ਮੁਨੀ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।”

Verse 31

मर्त्यलोकोद्भवा पूजा नष्टा मम बृहस्पते । गौतमस्य मुनेः शापात्कस्मिंश्चित्कारणांतरे

“ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਠੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਗੌਤਮ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕਾਰਣ ਨਾਲ।”

Verse 32

तच्छ्रुत्वा देवराजस्य बृहस्पतिरुवाचह । दुःखेन महता युक्तः सर्वैर्देवैः समावृतः । गौतमस्य समीपे च गत्वा प्रोवाच तं स्वयम्

ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਬੋਲੇ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 33

एतच्छक्रपरित्यक्तं त्रैलोक्यमपि चाखिलम् । पीड्यते दानवैर्विप्र नष्टयज्ञोत्सवक्रियम्

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਇਹ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ—ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ—ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।”

Verse 34

नैष वांछति राज्यं स्वं लज्जया परया युतः । तस्मादस्य प्रसादं त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि । अनुग्रहेण शापस्य मम वाक्याद्द्विजोत्तम

ਉਹ ਘੋਰ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਯਥਾਵਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 35

तच्छ्रुत्वा गौतमः प्राह न मे वाक्यं भवेन्मृषा । न वाक्यं लोपयिष्यामि यदुक्तं स्वयमेव हि

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਮੈਂ ਆਪ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ।

Verse 36

ततः प्रोवाच ते विष्णुः स्वयं चापि महेश्वरः । तथा देवगणाः सर्वे विनयावनता स्थिताः

ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 37

अन्यथा ब्रह्मणो वाक्यं न ते कर्तुं प्रयुज्यते । तस्मात्कुरुष्व विप्रेन्द्र शापस्यानुग्रहं हरेः

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਰਿਆਨਵਿਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਬਣਾਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।

Verse 38

दृष्ट्वा तन्मनसो दार्ढ्यं सुरा विष्णुपुरोगमाः । ब्रह्मणोंऽतिकमभ्येत्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 39

शापं शक्रस्य संजातं तथा तस्मान्महामुनेः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਉਹੀ ਘਟਨਾ ਵੀ।

Verse 40

यथा विडंबना जाता देवराजस्य गर्हिता । तथा च दानवैः सर्वं त्रैलोक्यं व्याकुलीकृतम्

ਦੇਵਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਵਿਡੰਬਨਾ ਆ ਪਈ; ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 41

यथा न कुरुते राज्यं व्रीडितः स शचीपतिः । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तूर्णं हरिशंभुसमन्वितः

ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਕਾਜ ਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਦਮਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਰਿ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 42

जगाम तत्र यत्रास्ते दुःखितः पाकशासनः । गौतमं च समानीय तत्रैव च पितामहः

ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦੁਖੀ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਬੈਠਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਆਇਆ।

Verse 43

ततः प्रोवाच प्रत्यक्षं देवानां वासवस्य च । अयुक्तं देवराजेन विहितं मुनिसत्तम

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਖਾਤ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨਿਸੱਤਮ, ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਯੋਗ ਹੈ।”

Verse 44

यत्ते प्रदूषिता भार्या कामोपहतचेतसा । न ते दोषोऽस्ति यच्छप्तश्छिद्रे चास्मिन्पुरंदरः । परं प्रशस्यते नित्यं मुनीनां परमा क्षमा

ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਾਮ-ਵਸ਼ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਛਿਦ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਖ਼ਮਾ ਸਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 45

यथा त्रैलोक्यराज्यं स्वं प्रकरोति शतक्रतुः । त्वया स्वयं प्रसादेन तथा नीतिर्विधीयताम्

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸਿੱਧੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 46

दत्त्वाऽस्य वृषणौ भूयो नाश यित्वा भगानिमान् । मर्त्यलोके गतिश्चास्य यथा स्यात्तत्समाचर

ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਅੰਡਕੋਸ਼) ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਭਗਾਂ’ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਗਤੀ ਜਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 47

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां स मुनिर्देवगौरवात् । वृषणौ मेषसंभूतौ योजयामास तौ तदा

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੌਰਵ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਢੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 48

तान्भगान्पाणिना स्पृष्ट्वा चक्रे नेत्राणि सन्मुनिः । ततः प्रोवाच तान्देवान्गौतमश्च महातपाः

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ‘ਭਗਾਂ’ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 49

सहस्राक्षो मया शक्रो निर्मितोयं सुरोत्तमाः । स मेषवृषणश्चापि स्वं च राज्यं करिष्यति । शोभाऽस्य नेत्रजा वक्त्रे सुरम्या संभविष्यति

ਹੇ ਦੇਵੋਤਮੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ‘ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼’—ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਢੇ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ, ਤੱਥਾਪਿ ਇਹ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਵਸ਼੍ਯ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਕਾਂਤੀ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 50

पुंस्त्वं च मेषजोत्थाभ्यां वृषणाभ्यां भविष्यति । न च मर्त्ये गतिश्चास्य पूजार्थं संभविष्यति

ਉਹ ਮੇਢੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੋਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਤੀ ਜਾਂ ਅਵਸਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।

Verse 51

एतस्मिन्नन्तरे जातः सहस्राक्षः पुरंदरः । शोभया परया युक्तो मुनेस्तस्य प्रभाव तः

ਉਸੇ ਖਿਨ ਪੁਰੰਦਰ ਇੰਦਰ ‘ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼’ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 52

ततः संगृह्य पादौ च गौतमस्य महात्मनः । प्रोवाच वचनं शक्रः सर्वदेवसमागमे

ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਚਰਨ ਪਕੜ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 53

दुर्लभा मर्त्यलोकोत्था पूजा ब्राह्मणसत्तम । सा मे तव प्रसादेन यथा स्यात्तत्समाचर

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੂਜਾ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਪਾਯ ਕਰੋ।

Verse 54

त्रैलोक्यपतिजा संज्ञा मा नाशं यातु मे द्विज । प्रसादात्तव सा नित्यं यथा स्यात्तद्विधीयताम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਮੇਰੀ ‘ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਤੀ’ ਵਾਲੀ ਸੰਜ਼ਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਪਾਧੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇ—ਇਉਂ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੋਵੇ।

Verse 55

तच्छ्रुत्वा लज्जयाविष्टः कृपया चाथ सन्मुनिः । तमूचे सर्वदेवानां प्रत्यक्षं पाकशासनम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤਮੁਨੀ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਖੜੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 56

पंचरात्रं च ते पूजा मर्त्यलोके भविष्य ति । अनन्यां तृप्तिमभ्येषि यथा चैव तु वत्सरम्

ਅਤੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਨਨ੍ਯ, ਅਤੁੱਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ—ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਹੋਵੇ।

Verse 57

यत्र देशे पुरे ग्रामे पंचरात्रं महोत्सवः । तत्र संवत्सरं यावन्नीरोगो भविता जनः

ਜਿਸ ਦੇਸ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦਾ ਮਹੋਤਸਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 58

आधयो व्याधयो नैव न दुर्भिक्षं कथंचन । न च राज्ञो विनाशः स्यान्नैव लोकेऽसुखं क्वचित्

ਉੱਥੇ ਨਾ ਮਨ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਗ; ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਕਾਲ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ—ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।

Verse 59

यत्र स्थाने महो भावी तावकश्च पुरंदर । प्रभूतपयसो गावः प्रभविष्यंति तत्र च । सुभिक्षं सुखिनो लोकाः सर्वोपद्रववर्जिताः

ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ! ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹੋਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗਾਂਵਾਂ ਫਲਣਗੀਆਂ; ਅੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦੂਰ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 60

इन्द्र उवाच । यद्येवं शरदि प्राप्ते सर्व सत्त्वमनोहरे । सप्तच्छदसमाकीर्णे बन्धूकसुविराजिते

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਪਤਛਦ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੰਧੂਕ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ—

Verse 61

मालतीगन्धसंकीर्णे नवसस्यसमाकुले । चंद्रज्योत्स्नाकृतोद्द्योते षट्पदाराव संकुले

—ਮਾਲਤੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਜੋਤਸਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ—

Verse 62

कुमुदोत्पलसंयुक्ते तत्र स्यात्सुमहोत्सवः । येन बालोऽपि वृद्धोऽपि संहृष्टस्तत्समाचर

—ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ—ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਕਿ ਬਾਲਕ ਵੀ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਵੀ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 63

गौतम उवाच । अद्य श्रवणनक्षत्रे तव दत्तो महोत्सवः । वैष्णवे पुण्यनक्षत्रे सर्वपापविवर्जिते

ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਮਹੋਤਸਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੁੰਨ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 64

त्वया मे धर्षिता भार्या पौष्णे नक्षत्रसंज्ञिते । तस्मिन्भविष्यति व्यक्तं तव पातः पुरंदर

ਤੂੰ ਪੌਸ਼ਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਅਬਰੂ ਲੁੱਟੀ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਪਤਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 65

येनैषा मामकी कीर्तिस्तावकं वक्तु कर्म तत् । विख्यातिं यातु लोकेऽत्र न कश्चित्पापमाचरेत्

ਜਿਸ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਇਹ ਕੀਰਤੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 66

श्रवणादीनि पंचैव नक्षत्राणि पृथक्पृथक् । तव पूजाकृते पंच क्रतुतुल्यानि तानि च । भविष्यंति न संदेहः सर्वतीर्थमयानि च

ਸ਼੍ਰਵਣ ਆਦਿ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰ—ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ—ਜੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮਨਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।

Verse 67

यो यं काममभिध्याय पूजां तव करिष्यति । विशेषात्फलपुष्पैश्च स तं कृत्स्नमवाप्नुयात्

ਜੋ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 68

परं मूर्तिर्न ते पूज्या कुत्रापि च भविष्यति । त्वया मे दूषिता भार्या ब्राह्मणी प्राणसंमता

ਤੇਰੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪੂਜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।

Verse 69

तस्माद्वृक्षोद्भवां यष्टिं ब्राह्मणा वेदपारगाः । तावकैः सकलैर्मंत्रैः स्थापयिष्यंति शक्तितः

ਇਸ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਬਣੀ ਯਸ਼ਟੀ (ਦੰਡ) ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਗੇ।

Verse 70

पंचरात्रविधानेन यथान्येषां दिवौकसाम् । ततः संक्रमणं कृत्वा पूजा मर्त्यसमुद्भवा । त्वया ग्राह्या सहस्राक्ष तृप्तिश्चैव भविष्यति

ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ—ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ—ਫਿਰ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੀਂ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 71

यो यथा चैव ते यष्टिं सुप्तामुत्थापयिष्यति । तस्य तस्याधिका सिद्धिः संभविष्यंति वासव

ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸੁੱਤੀ ਯਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਉਠਾਵੇਗਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਵਾਸਵ।

Verse 72

पंचरात्रव्रतरतो यो ब्रह्मचर्यपरायणः । प्रकरिष्यति ते पूजां फलपुष्पैर्यथोदितैः

ਜੋ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਯਥੋਕਤ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ।

Verse 73

परदारकृतात्पापात्स सर्वान्मुक्तिमेष्यति

ਪਰਾਏ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 74

नमः शक्राय देवाय शुनासीराय ते नमः । नमस्ते वज्रहस्ताय नमस्ते वज्रपाणये

ਦੇਵਰਾਜ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸ਼ੁਨਾਸੀਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਜ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 76

यश्चेदं तव संवादं मया सार्धं पुरंदर । कीर्तयिष्यति सद्भक्त्या तथैवाकर्णयिष्यति

ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ! ਜੋ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇਗਾ।

Verse 77

तस्य संवत्सरं यावन्नैव रोगो भविष्यति । तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे तथेत्युक्त्वा प्रहर्षिताः

ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਦੇ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਉੱਠੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ “ਤਥੈਵ” ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਹರ್ಷ ਮਨਾਇਆ।

Verse 78

जग्मुः शक्रं समादाय पुनरेवामरावतीम् । गौतमोऽपि निजा वासं गतः कोपसमाश्रितः

ਉਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ।

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य इन्द्रमहोत्सववर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ “ਇੰਦਰ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮ ਦੋ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 785

मन्त्रेणानेन यश्चार्घ्यं तव शक्र प्रदास्यति । परदारकृतं पापं तस्य सर्वं प्रयास्यति

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ), ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀ-ਗਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।