Adhyaya 206

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । इंद्रोऽपि विष्णुवाक्येन हिमवंतं समागतः । ऐरावतं समारुह्य नागेद्रं पर्वतोपमम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਹਿਮਵਾਨ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ—ਨਾਗੇਦ੍ਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।

Verse 2

तत्रापश्यदृषींस्तान्स चमत्कार समुद्भवान् । नियमैः संयमैर्युक्तान्सदाचारपरायणान् । वानप्रस्थाश्रमोपेतान्कामक्रोधविवर्जितान्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਤੇਜ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ; ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਪਰਾਇਣ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 3

एके विप्राः स्थितास्तेषामेकांतरितभोजनाः । षष्ठकालाशिनश्चान्ये चांद्रायणपरायणाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਛੇਵੇਂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਹਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 4

अश्मकुट्टाः स्थिताः केचिद्दंतोलूखलिनः परे । शीर्णपर्णाशनाः केचिज्जलाहारास्तथा परे । वायुभक्षास्तथैवान्ये तपस्तेपुः सुदारुणम्

ਕੁਝ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਹੋਰ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਓਖਲੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਝੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਜਲ ਪੀਂਦੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਾਯੁ-ਭਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 5

अथ शक्रं समालोक्य तत्राऽयांतं द्विजोत्तमाः । पूजितं चारणैः सिद्धैस्तैरदृष्टं कदाचन

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਰਣਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।

Verse 6

ते सर्वे ब्राह्मणाः प्रोक्तास्तदाश्रमसमीपगैः

ਤਦ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 7

अयं शक्रः समायातो भवतामाश्रमे द्विजाः । क्रियतामर्हणं चास्मै यच्चोक्तं शास्त्रचिंतकैः

“ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਰ੍ਹਣ (ਸਨਮਾਨ) ਕਰੋ।”

Verse 8

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 9

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

ਹਰਖ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 10

निरीहस्यापि देवेंद्र कौतुकं नो व्यवस्थितम्

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਨਿਰਈਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਭੀ ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਭੇਦ ਸਾਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ।

Verse 11

इन्द्र उवाच । कुशलं वो द्विजश्रेष्ठा अनिहोत्रेषु कृत्स्नशः । तपश्चर्यासु सर्वासु वेदाभ्यासे तथा श्रुते

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜੋ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪੱਖੋਂ ਸੁਖੀ ਹੋ—ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ, ਸਭ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ?

Verse 12

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं त्यक्त्वा तीर्थमयं शुभम् । कस्मादत्र समायाता हिमार्तिजनके गिरौ

ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ੁਭ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ—ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜੋ ਠੰਢ ਦੀ ਪੀੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?

Verse 13

तस्मात्सर्वे मया सार्धं समागच्छंतु सद्द्विजाः । चमत्कारपुरे पुण्ये बहुविप्रसमाकुले

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਤ੍ ਦਵਿਜੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੋ—ਪੁੰਨਮਈ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਪ੍ਰ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।

Verse 14

वासुदेवसमादेशात्तत्र गत्वाथ सांप्रतम् । गयाकूपे करिष्यामि श्राद्धं भक्त्या द्विजोत्तमाः

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਮੈਂ ਗਯਾਕੂਪ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 15

युष्मदग्रे चतुर्दश्यां प्रेतपक्ष उपस्थिते । खेचरत्वं समायातं सर्वेषां भवतां स्फुटम्

ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤਪੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੇਚਰਤਾ—ਆਕਾਸ਼-ਗਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Verse 16

सबालवृद्धपत्नीकाः साग्निहोत्रा मया सह । तस्माद्गच्छत भद्रं वस्तत्र स्थानं भविष्यति

ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਅਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨਾਲ—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੋ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं तत्र यास्यामश्चमत्कारपुरं पुनः । अन्येऽपि ब्राह्मणास्तत्र वेदवेदांगपारगाः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹਨ।

Verse 18

नागरा याज्ञिकाः संति स्मार्ताः श्रुतिपरायणाः । तेषामग्रे कुरु श्राद्धं श्रद्धा चेच्छ्राद्धजा तव

ਉੱਥੇ ਨਾਗਰ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ—ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ। ਜੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ।

Verse 19

इन्द्र उवाच । तत्र ये ब्राह्मणाः केचिद्भवद्भिः संप्रकीर्तिताः । तथाविधाश्च ते सर्वे वेदवेदांगपारगाः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ—ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ।

Verse 20

श्रुताध्ययनसंपन्ना याज्ञिकाश्च विशेषतः । परं द्वेषपराः सर्वे तथा परुषवादिनः

ਉਹ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਪੁਣ ਯਾਜ਼ਕ ਹਨ; ਪਰ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 21

अहंकारेण संयुक्ताः परस्परजिगीषवः । तपसा विप्रयुक्ताश्च भोगसक्ता दिवानिशम्

ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ—ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਤਿਸਪਰਧਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ।

Verse 22

यूयं सर्वगुणोपेता विष्णुना मे प्रकीर्तिताः । तस्मादागमनं कार्यं मया सार्धं समस्तकैः

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਸਭ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਓ।

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्माभिस्तेन दोषेण त्यक्तं स्थानं निजं हि तत् । बहुतीर्थसमोपेतं स्वर्गमार्गप्रदर्शकम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਿਜ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ—ਉਹੀ ਸਥਾਨ ਜੋ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 24

यदि यास्यामहे तत्र त्वया सार्धं पुरंदर । अस्माकं स्वजनाः सर्वे रागद्वेषपरायणाः

ਜੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਗ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਾਇਣ ਹਨ।

Verse 25

अपराधान्करिष्यंति नित्यमेव पदेपदे । ईर्ष्याधर्मसमोपेताः परुषाक्षरजल्पकाः

ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਉਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 26

ततः संपत्स्यते क्रोधः क्रोधाच्च तपसः क्षयः । ततो न प्राप्यते मुक्तिस्तद्गच्छामः कथं विभो

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਤਪ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ?

Verse 27

अपरं तत्र भूपोऽस्ति देशे दानपरः सदा । आनर्ताधिपतिः ख्यातः सर्वभूमौ सदैव सः

ਹੋਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਦਾਨ-ਪਰਾਇਣ ਹੈ। ਉਹ ਆਨਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਖਿਆਤ।

Verse 28

ददाति विविधं दानं हस्त्यश्वकनकादिकम् । यदि तत्र न गृह्णीमस्तदा कोपं स गच्छति

ਉਹ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਉਹ ਨਾ ਲਵੀਂਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

ਜਦ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਪਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਗਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

यदि गृह्णीमहे दानं तस्य भूपस्य देवप । तपसः संप्रणाशः स्याद्यद्धि प्रोक्तं स्वयंभुवा

ਹੇ ਦੇਵਪੁਰਖ! ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਤਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਵਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ।

Verse 31

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

ਚੱਕੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦਸ ਕਸਾਈਖਾਨਿਆਂ ਜਿਤਨਾ ਪਾਪੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਵਜਧਾਰੀ ਦਸ ਚੱਕੀਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਸ ਧਵਜਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 32

तत्कथं तस्य गृह्णीमो दानं पापरतस्य च । यथाऽन्ये नागराः सर्वे लोभेन महतान्विताः

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਸ ਦੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀਏ? ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਵੱਡੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 33

इन्द्र उवाच । प्रभावोऽयं द्विजश्रेष्ठास्तस्य क्षेत्रस्य संस्थितः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य सर्वदैव व्यवस्थितः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ—ਜੋ ਸਦਾ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਯਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

पितॄणां च सुतानां च बंधूनां च विशेषतः । श्वश्रूणां च स्नुषाणां च भगिनीभ्रातृभार्ययोः

ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂ-ਬਾਂਧਵਾਂ ਲਈ; ਸੱਸਾਂ ਅਤੇ ਨੂਹਾਂ ਲਈ; ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ—

Verse 35

तस्याधस्तात्स्वयं देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । पुरस्य विद्यते तस्य प्रतापेनाखिला जनाः

ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ—ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

सन्तप्यंते ततो द्वेषं प्रकुर्वंति परस्परम् । किं न श्रुतं भवद्भिस्तु यथा रामः सलक्ष्मणः । सीतया सह संप्राप्तो विरोधं परमं गतः

ਫਿਰ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ?

Verse 37

सीतया लक्ष्मणेनैव सार्धं कोपेन संयुतः । अवाच्यं प्रोक्तवान्विप्रास्तौ च तेन समं तदा

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਅਕਹਿਣਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਬੈਠੇ।

Verse 38

अपि मासं वसेत्तत्र यदि कोपविवर्जितः । तदा मुक्तिमवाप्नोति स्वर्गभाक्पञ्चरात्रतः

ਜੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਵੱਸੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 39

तस्मात्तत्र प्रगंतव्यं युष्माभिस्तु मया सह । ईर्ष्याधर्मं न युष्माभिस्ते करिष्यंति नागराः

ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ। ਨਗਰਵਾਸੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਈਰਖਾ-ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਣਗੇ।

Verse 40

न चैव भवतां कोपस्तत्रस्थानां भविष्यति । प्रसादान्मम विप्रेंद्राः सत्यमेतन्मयोदितम्

ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 41

आनर्तः पार्थिवो दाने योजयिष्यति न क्वचित् । युष्माकं पुत्रपौत्रेभ्यो ये दास्यंति च कन्यकाः

ਆਨਰਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਬਾਧਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਕੁਆਰੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਣਗੇ, ਜ਼ਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 42

सहस्रगुणितं तेषां तत्फलं संभविष्यति । अमावास्यादिने श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे

ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ।

Verse 43

युष्मदग्रे द्विजश्रेष्ठा गया कूप्यां करिष्यति । यस्तस्य तत्फलं भावि सहस्रशतसंमितम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕੂਪਿਆ ਵਿੱਚ ਗਯਾ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 44

गयाश्राद्धान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम् । यदि श्राद्धकृते तत्र नायास्यथ द्विजोत्तमाः

ਗਯਾ-ਸ਼ਰਾਧ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੋਗੇ…

Verse 45

ततः शापं प्रदास्यामि तपोविघ्नकरं हि वः । एवं ज्ञात्वा मया सार्धं तत्राऽगच्छत सत्वरम्

ਤਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਤੁਰੰਤ ਚਲੇ ਆਓ।

Verse 46

इत्युक्तास्तेन ते सर्वे शक्रेण सह तत्क्षणात् । कश्यपश्चैव कौंडिन्य उक्ष्णाशः शार्कवो द्विषः

ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਛਿਨ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ—ਕਸ਼੍ਯਪ, ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ, ਉਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸ਼, ਸ਼ਾਰ੍ਕਵ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਸ਼।

Verse 47

बैजवापश्चैव षष्ठः कापिष्ठलो द्विकस्तथा । एतत्कुलाष्टकं प्राप्तमिंद्रेण सह पार्थिव

ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਬੈਜਵਾਪ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਪਿਸ਼੍ਠਲ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਕ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਅੱਠ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 48

अग्निष्वात्तादिकान्सर्वान्पितॄनाहूय कृत्स्नशः । विश्वेदेवांस्तथा चैव प्रस्थितः पाकशासनः

ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਤ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦ ਕੇ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 49

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

ਉਹ ਸਮ੍ਯਕ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਅਤੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ, (ਭੀ ਉੱਠਿਆ)।

Verse 50

गयायां प्रस्थितः सोऽपि श्राद्धार्थं तत्र वासरे । विश्वेदेवाः प्रतिज्ञाय गयायां प्रस्थिता विधिम्

ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਅਰਥ ਗਯਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਿਤ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗਯਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 51

शक्र श्राद्धं परित्यज्य गता यत्र पितामहः । शक्रोऽपि तत्पुरं प्राप्य गयाकूप्यामुपागतः

ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੱਕ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗਮਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਉਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਗਯਾ-ਕੂਪੀ, ਗਯਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੂਏਂ, ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 52

ततः स्नात्वाह्वयामास श्राद्धार्थं श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्पितॄंश्चैव काले कुतपसंज्ञिते

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਤਪ ਨਾਮਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः समाहूताश्च तेन ये । पितरो देवरूपा ये प्रेतरूपास्तथैव च

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਪਿਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਤ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 54

प्रत्यक्षरूपिणः सर्वे द्विजोपांते समाश्रिताः । विश्वेदेवा न संप्राप्ता ये गयायां गतास्तदा

ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਬੈਠੇ। ਪਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਦ ਗਯਾ ਨੂੰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । शक्रं प्राह समागत्य विश्वेदेवाऽभिकांक्षिणम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 57

नारद उवाच । विश्वेदेवा गताः शक्र श्राद्धे पैतामहेऽधुना । गयायां ते मया दृष्टा गच्छमानाः प्रहर्षिताः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਹੁਣ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੇ।”

Verse 58

तच्छ्रुत्वा तत्र कुपितस्तेषामुपरि तत्क्षणात् । अब्रवीत्परुषं वाक्यं विप्राणां पुरतः स्थितः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 59

विश्वेदेवान्विना श्राद्धं करिष्याम्यहमद्य भोः । तथान्ये मानवाः सर्वे करिष्यंति धरातले

“ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕਰਨਗੇ।”

Verse 61

एवमुक्त्वा सहस्राक्ष एकोद्दिष्टानि कृत्स्नशः । चकार सर्वदेवानां ये हता रणमूर्धनि

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਾਮ-ਉਦੇਸ਼ਿਤ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਅਰਪਣ ਪੂਰਨ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 62

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । येषामुद्दिश्य तच्छ्राद्धं कृतं तेषां नृपोत्तम

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਿਯਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 63

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

“ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ—even ਜੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਨ—ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 64

गताः स्वर्गप्रसादात्ते दिव्यरूपवपुर्धराः । ये पुनः स्वर्गताः पूर्वं युध्यमाना महाहवे

“ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ-ਵਪੁ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਾਹਵ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ…”

Verse 65

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

“ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਾਸਵ! ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 66

अहो तीर्थमहो तीर्थं शंसमानः पुनःपुनः । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्ता विश्वे देवाः समुत्सुकाः

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ—“ਅਹੋ! ਕਿੰਨਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਕਿੰਨਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ!”—ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਤਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 67

निर्वृत्य ब्रह्मणः श्राद्धं गयायां तत्र पार्थिव । प्रोचुश्च वृत्रहंतारं कुरु श्राद्धं शतक्रतो

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੰਪੰਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ—“ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੋ।”

Verse 68

भूयोऽपि न विनाऽस्माभिर्लभ्यते श्राद्धजं फलम् । वयं दूरात्समायातास्तव श्राद्धस्य कारणात् । निर्वर्त्य ब्रह्मणः श्राद्धं येन पूर्वं निमंत्रिताः

ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਡੇ (ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।”

Verse 69

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां कुपितः पाकशासनः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं मेघगम्भीरया गिरा

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 70

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं मर्त्यलोके करिष्यति । अन्योऽपि यो भवत्पूर्वं वृथा तस्य भविष्यति

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਉਸ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 71

एकोद्दिष्टानि श्राद्धानि करिष्यंत्यखिला जनाः । सांप्रतं मर्त्यलोकेऽत्र मर्यादेयं कृता मया

(ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਹੁਣ ਸਭ ਲੋਕ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਮਰਯਾਦਾ ਤੇ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 72

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये चान्ये श्राद्धहारकाः । विश्वेदेवैः प्ररक्ष्यंते रक्षयिष्यामि तानहम्

ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਭੇਟ ਹੜਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੈਂ ਆਪ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 73

यजमानस्य काये च श्राद्धं संयोज्य यत्नतः । मया हताः प्रयास्यंति सर्वे ते दूरतो द्रुतम्

ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ: “ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਕਰਮ ਕਰੋ, ਪਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।”

Verse 76

तेषामुष्णाश्रुणा तेन यत्पृथ्वी प्लाविता नृप । भूतान्यंडान्यनेकानि संख्यया रहितानि च

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪਤ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬ ਗਈ; ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅੰਡੇ ਸਨ—ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ।

Verse 77

ततोंऽडेभ्यो विनिष्क्रांताः प्राणिनो रौद्ररूपिणः । कृष्णदंताः शंकुकर्णा ऊर्ध्वकेशा भयावहाः । रक्ताक्षाश्च ततः प्रोचुर्विश्वेदेवांश्च ते नृप

ਤਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਿਕਲੇ—ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੋਕਦਾਰ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 78

वयं बुभुक्षिताः सर्वे भोजनं दीयतां ध्रुवम् । भवद्भिर्विहिता यस्माद्याचयामो न चापरम्

ਅਸੀਂ ਸਭ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

Verse 79

तथेत्युक्ते द्विजेंद्रैश्च विश्वेदेवाः सुदुःखिताः । रुरुदुर्बाष्पपूरेण प्लावयन्तो वसुन्धराम्

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਅੰਸੂਆਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਨਾਲ ਰੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਿਗੋਦੇ ਹੋਏ।

Verse 80

एवमुक्त्वा तु ते श्राद्धं विश्वेदेवा नृपोत्तम । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे दुःखेन महताऽन्विताः । प्रोचुश्च दीनया वाचा प्रणिपत्य पितामहम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਸਭ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਦਿਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ।

Verse 81

वयं बाह्याः कृता देव श्राद्धानां बलविद्विषा । तव श्राद्धे गता यस्माद्गयायां प्राङ्निमंत्रिताः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬਲ-ਵੈਰੀ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਯੋਤਾ ਪਾ ਕੇ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਗਏ ਸੀ।

Verse 82

तेन रुष्टः सहस्राक्षस्तव चांते समागताः । तस्मात्कुरु प्रसादं नः श्राद्धार्हाः स्याम वै यथा

ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਹਸ੍ਰਾਖ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਅਰਘ੍ਯ-ਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਈਏ।

Verse 83

तच्छ्रुत्वा सत्वरं ब्रह्मा कृपया परयान्वितः । विश्वेदेवान्समादाय कूप्माण्डैस्तैः समन्वितान्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਰਮ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ।

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा तत्र समागतः । विश्वेदेवसमायुक्तो हंसयानसमाश्रितः

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਹੰਸ-ਵਾਹਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਸਨ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 86

शक्रोऽपि सहसा दृष्ट्वा संप्राप्तं कमलासनम् । अर्घ्यमादाय पाद्यं च सत्वरं सम्मुखो ययौ

ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਕਮਲਾਸਨ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧ ਕੇ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਗਿਆ।

Verse 87

ततः प्रणम्य शिरसा साष्टांगं विनयान्वितः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा स्वागतं ते पितामह

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿਮਰਤਾ ਧਾਰੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ!”

Verse 88

तव संदर्शनादेव ज्ञातं जन्मत्रयं मया । द्रुतं पूर्वं शुभं कर्म करोमि च यथाऽधुना

ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਪੂਰਵ-ਨਿਯਤ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 89

करिष्यामि परे लोके व्यक्तमेतदसंशयम्

ਮੈਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 90

निःस्पृहस्यापि ते देव यदागमनकारणम् । तन्मे द्रुततरं ब्रूहि येन सर्वं करोम्यहम्

ਹੇ ਦੇਵ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 91

ब्रह्मोवाच । यैर्विना न भवेच्छ्राद्धं ममापि सुरसत्तम । विश्वेदेवास्त्वया तेऽद्य श्राद्धबाह्या विनिर्मिताः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 92

तत्त्वया न कृतं भद्रं तेन कर्म वितन्वता । अप्रमाणं कृता वेदा यतश्च स्मृतयस्तथा

ਹੇ ਭਦ੍ਰ! ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਿਆਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੇਦ—ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੀ—ਮਾਨੋ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਰਹਿਤ, ਅਧਿਕਾਰ-ਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 93

एते पूर्वं मया शक्र श्राद्धार्थं विनिमंत्रिताः । पश्चात्त्वया न दोषोऽस्ति तस्माच्चैषां महात्मनाम्

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਸੱਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ…

Verse 94

तस्माच्छापप्रमोक्षार्थं त्वं यतस्व सुरेश्वर । येन स्युः श्राद्धयोग्याश्च सर्वेऽमी दुःखिता भृशम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਮੁੜ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ।

Verse 95

पुरा ह्येतन्मया प्रोक्तं सर्वेषां च द्विजन्मनाम् । एतत्पूर्वं च यच्छ्राद्धं सफलं तद्भविष्यति

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਭ ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਸਫਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 96

तत्कथं मम वाक्यं त्वमसत्यं प्रकरोषि च

ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ?

Verse 97

इंद्र उवाच । मयाऽपि कोपयुक्तेन शप्ता एते पितामह । तद्यथा सत्यवाक्योऽहं प्रभवामि तथा कुरु

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰ ਕਿ ਮੈਂ ਸਤ੍ਯਵਾਕੀ ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ।

Verse 98

ब्रह्मोवाच । तव वाक्यं यथा सत्यं प्रभविष्यति वासव । तथाऽहं संविधास्यामि विश्वेदेवार्थमेव ह

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ), ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੀ।

Verse 99

विश्वेदेवैर्विना श्राद्धं यत्त्वया समुदाहृतम् । एकोद्दिष्टं नराः सर्वे करिष्यंति धरातले

ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ (ਇੱਕ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ) ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਣਗੇ।

Verse 100

तस्मिन्नहनि देवेंद्र त्वया यत्र विनिर्मितम् । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां शस्त्रेण निहतस्य च

ਹੇ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ, ਉਸੇ ਦਿਨ—ਜੋ ਤੂੰ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਪ੍ਰੇਤ-ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—

Verse 101

क्षयाहे चाऽपि संजाते विश्वेदेवैर्विना कृतम् । नागरस्य शुभं श्राद्धं वचनान्मे भविष्यति

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਸ਼ਯਾਹ (ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਨ) ਵੀ ਆ ਪਵੇ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਾਗਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 102

शेषकाले तु यः श्राद्धं प्रकरिष्यति तैर्विना । व्यर्थं संपत्स्यते तस्य मम वाक्यादसंशयम्

ਪਰ ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 104

मुक्त्वा शस्त्रहतं चैकं तस्मिन्नहनि यो नरः । करिष्यति तथा श्राद्धं भूतभोज्यं भविष्यति । विश्वामित्र उवाच । तथेत्युक्ते तु शक्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । विश्वेदेवैस्ततः प्रोक्तो विनयावनतैः स्थितैः

ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਇਕ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੇਟ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ)। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ “ਤਥਾਸਤੁ” ਆਖਿਆ, ਤਦ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 105

एते पुत्राः समुत्पन्ना अस्मदश्रुभ्य एव च । तेषां तु भोजनं दत्तं क्षुधार्तानां मया विभो

“ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸੂਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 106

अस्मद्विवर्जितं श्राद्धं कुपितैर्वासवोपरि । तद्यथा जायते सत्यं वाक्यमस्मदुदीरितम्

“ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਉੱਤੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਣ।”

Verse 107

अस्माकं वासवस्यापि तथा कुरु पितामह । निरूपय शुभाहारं येन स्यात्तृप्तिरुत्तमा

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ। ਐਸਾ ਸ਼ੁਭ ਆਹਾਰ-ਅਰਪਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਪਜੇ।”

Verse 108

एतेषामेव सर्वेषां प्रसादात्तव पद्मज

“ਹੇ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਹੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 109

पद्मज उवाच । श्राद्धकाले तु विप्राणां भोज्यपात्रेषु कृत्स्नशः । भस्मरेखां प्रदास्यंति ह्येतैस्तत्त्याज्यमेव हि

ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਜੀਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰਾਖ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਂ ਖਿੱਚਣਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੋਜਨ/ਵਿਵਸਥਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 111

एतेभ्यश्चैव तद्दत्तं मया तुष्टेन सांप्रतम् । एवमुक्त्वा ततो नाम तेषां चक्रे पितामहः

“ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਮੈਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ—ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ।

Verse 112

कुशब्देन स्मृता भूमिः संसिक्ता चाश्रुणा यतः । ततोंऽडानि च जातानि तेभ्यो जाता अमी घनाः । कूष्मांडा इति विख्याता भविष्यंति जगत्त्रये

“ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ‘ਕੁ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਡੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਘਣ-ਦੇਹੀ ਜੀਵ ਜਨਮੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।”

Verse 113

ततस्तांश्च त्रिधा कृत्वा क्रमेणैवार्पयत्तदा । अग्नेर्वायोस्तथार्कस्य वाक्यमेतदुवाच ह

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅਰਕ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 114

यजुर्वेदे प्रविख्यातं यद्देवति ऋचां त्रयम् । तेन भागः प्रदातव्य एतेषां भक्तिहोमतः

ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਿਚਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ—ਉਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹੋਮ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 115

कोटिहोमोद्भवे चैव निजभागस्य मध्यतः । तेन तृप्तिं प्रयास्यंति मम वाक्यादसंशयम्

ਕੋਟਿ ਹੋਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੰਨ—ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਭਾਗ ਦੇ ਮੱਧੋਂ ਹੀ—ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 116

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । विश्वेदेवास्तथा हृष्टाः कूष्माण्डाश्च विशेषतः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਦਨੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਏ।

Verse 117

एतस्मात्कारणाद्रक्षा क्रियते भस्मसम्भवा । विप्राणां भोज्यपात्रेषु श्राद्धे कूष्मांडजाद्भयात् । नागराणां न वांछंति श्राद्धे छिद्रं यतः शृणु

ਇਸ ਕਾਰਣ ਭਸਮ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਰੱਖਿਆ-ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ-ਜਨਿਤ ਭਯ ਤੋਂ—ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਪਾਤਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਗਰ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ (ਦੋਸ਼) ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਸੁਣੋ ਕਿਉਂ।

Verse 118

तेषां स्थाने यतो जाता दाक्षिण्येन समन्विताः । निषिद्धा भस्मजा रक्षा भर्तृयज्ञेन तेजसा

ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਣ੍ਯ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਇਸ ਲਈ ਭਸਮ-ਜਨਿਤ ਰੱਖਿਆ ਨਿਸ਼ਿਧ ਹੋ ਗਈ—ਭਰਤ੍ਰਿ-ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਬ ਗਈ।

Verse 119

तदर्थं नागराः सर्वे न कुर्वन्ति हि कर्हिचित् । इन्द्रोऽपि च गते तस्मिंश्चतुर्वक्त्रे निजालयम्

ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਤੁਰਮੁਖ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਭੀ (ਅੱਗੇ) ਕਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।

Verse 120

अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वांश्चमत्कारपुरोद्भवान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤ ਹੋਇਆ, ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 121

श्रूयतां मद्वचो विप्राः करिष्यथ ततः परम् । स्थापयिष्याम्यहं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ। ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਿਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 122

ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तस्य दर्शितं स्थानमुत्तमम् । सोऽपि लिंगं च संस्थाप्य प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 123

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं सर्वकामप्रदायकम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ—ਗਯਾਕੂਪੀ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 124

आनर्त उवाच । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं भवता मे प्रकीर्तितम् । बालमंडनजं वापि सांप्रतं वक्तुमर्हसि

ਆਨਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਯਾਕੂਪੀ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬਾਲ-ਮੰਡਨ (ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੁੰਡਨ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੀਰਥ-ਫਲ ਵੀ ਦੱਸੋ।”

Verse 126

विश्वामित्र उवाच । सहस्राक्षेण ते विप्रा लिंगार्थं याचिता यदा । स्थानं शुभं पवित्रं च सर्वक्षेत्रस्य मध्यगम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨ ਦੱਸਿਆ।

Verse 127

ततस्तैर्दर्शितं लिंगं सुपुण्यं बालमंडनम् । यत्र बालाः पुरा जाता मरुदाख्या दितेः सुताः

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਲਿੰਗ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ‘ਬਾਲਮੰਡਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਉਸੇ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੁਤ ਨਾਮਕ ਯੁਵਾ ਦੇਵ ਜਨਮੇ ਸਨ।

Verse 128

तेनैव च पुरा ध्वस्ता न च मृत्युमुपागताः । तच्च मेध्यतमं ज्ञात्वा स्थानं दृष्टं पुरा च यत्

ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਧਵਸਤ ਤਾਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਜਾਣ ਕੇ—ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

Verse 129

यत्र दित्या तपस्तप्तं सुसुतं कांक्षमाणया । तद्दृष्ट्वा परमं स्थानं जीवं प्रोवाच देवपः

ਉਸੇ ਥਾਂ ਦਿਤੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਕਾਂਛਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਜੀਵ (ਆਚਾਰਯ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 130

गुरो ब्रूहि ममाशु त्वं सुमुहूर्तं च सांप्रतम् । दिवसं यत्र सल्लिंगं स्थापयामि हरोद्भवम् । प्रलयेऽपि समुत्पन्ने न नाशो यत्र जायते

ਹੇ ਗੁਰੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਦੱਸ—ਉਹ ਦਿਨ ਜਦ ਮੈਂ ਹਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਸ ਸੱਚੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਾਂ; ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਲਯ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 131

ततः सोऽपि चिरं ध्यात्वा तं प्रोवाच शचीपतिम् । माघमासे सिते पक्षे पुष्यर्क्षे रविवासरे

ਤਦੋਂ ਉਹ ਵੀ ਲੰਮਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ‘ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ, ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ…’

Verse 132

त्रयोदश्यामभीष्टे तु संजातेऽ भ्युदये शुभे । संस्थापय विभो लिंगं मम वाक्येन सांप्रतम्

‘ਇੱਛਿਤ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਸ਼ੁਭ ਉਦਯ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ! ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ।’

Verse 133

आकल्पांतसमं दिव्यं स्थिरं ते तद्भविष्यति । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु हर्षेण महताऽन्वितः

‘ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਮਹਾਨ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 134

बालमंडनसांनिध्ये स्थापयामास तत्तदा । विप्रपुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः

ਫਿਰ ਬਾਲਮੰਡਨ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੁਣ੍ਯਾਹ-ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਗੀਤ-ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚਕਾਰ।

Verse 135

ततो होमावसाने तु तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् । दक्षिणायां ददौ तेषामाघाटं स्थानमुत्तमम्

ਫਿਰ ਹੋਮ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ—ਅਤੇ ‘ਆਘਾਟ’ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਥਾਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

Verse 136

मांकूले संस्थितं यच्च दिव्यप्राकारभूषितम् । सर्वेषामेव विप्राणां सामान्येन नृपोत्तम

ਮਾਂਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕਾਰ-ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ।

Verse 137

ततोऽष्टकुलिकान्विप्रान्समाहूयाब्रवीदिदम् । युष्माभिस्तु सदा कार्या चिंता लिंगसमुद्भवा

ਫਿਰ ਅੱਠ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉ।”

Verse 138

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

“ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਿਕਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੱਤਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 139

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं विबुधश्रेष्ठ करिष्यामो वचस्तव । लिंगचिंतासमुद्भूतं श्रूयतामत्र कारणम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਕਾਰਣ ਇੱਥੇ ਸੁਣੋ।”

Verse 140

ब्रह्मस्वं विबुधस्वं च तडागोत्थं विशेषतः । भक्षितं स्वल्पमप्यत्र नाश येत्सर्वपूर्वजान्

“ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਲਾਬੀ ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜੀ—ਇੱਥੇ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਖਾ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 141

यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं जातस्तद्भक्षयिष्यति । पातयिष्यति नः सर्वांस्तदस्माकं महद्भयम्

ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਭੱਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਡਾਹ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ।

Verse 142

अथ तं मध्यगः प्राह कृतांजलिर्द्विजोत्तमः । दृष्ट्वाऽन्यमनसं शक्रं कृतपूर्वोपकारिणम्

ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਵਿਖਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਕਾਰਕ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 143

देवशर्माभिधानस्तु विख्यातः प्रवरैस्त्रिभिः । अहं चिंतां करिष्यामि तव लिंगसमुद्भवाम्

ਮੈਂ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿੰਗ-ਸੰਬੰਧੀ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੈਂ ਲਵਾਂਗਾ।

Verse 144

अपुत्रस्य तु मे पुत्रं यदि यच्छसि वासव । यस्मात्संजायते वंशो यावदाभूतसंप्लवम्

ਪਰ ਹੇ ਵਾਸਵ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ—ਜੋ ਨਿਸੰਤਾਨ ਹਾਂ—ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇਂ, ਤਾਂ ਵੰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ—(ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ)।

Verse 145

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਕ੍ਰਿਤਜ੍ਞ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਧਨ ਦੇ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 146

इन्द्र उवाच । भविष्यति शुभस्तुभ्यं पुत्रो वंशधरः परः । धर्मात्मा सत्यवादी च देवस्वपरिवर्जकः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ—ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ਧਰ; ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।

Verse 147

तस्यान्वये तु ये पुत्रा भविष्यंति महात्मनः । ते सर्वेऽत्र भविष्यंति तद्रूपा वेदपारगाः

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਣਗੇ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣਗੇ—ਉਸੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧ-ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ।

Verse 148

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

ਹੇ ਸਦ੍ਦ੍ਵਿਜ, ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਬਾਤ ਸੁਣ—ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਇੰਦਰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ।

Verse 149

बालमण्डनके तीर्थे मयैतल्लिंगमुत्तमम् । चतुर्वक्त्र समादेशाच्चतुर्वक्त्रं प्रतिष्ठितम्

ਬਾਲਮੰਡਨਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ‘ਚਤੁਰਵਕਤ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 150

योऽत्र स्नानविधिं कृत्वा तीर्थेऽत्र पितृतर्पणम् । आजन्म पितरस्तेन प्रभविष्यंति तर्पिताः

ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪਿਤ੍ਰ-ਤ੍ਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਜਨਮੋਂ-ਜਨਮ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 151

ग्रामा द्वादश ये दत्ता मया देवस्य चास्य भोः । वसिष्यंति च ये विप्रा वृद्धिश्राद्ध उपस्थिते । ते श्राद्धं प्रथमं चास्य कृत्वा श्राद्धं ततः परम्

ਹੇ ਮਹੋਦਯ! ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿੱਧਿ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇਵ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਗੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਕਰਮ।

Verse 152

तत्कृत्यानि करिष्यन्ति ते विघ्नेन विवर्जिताः । वृद्धिः संपत्स्यते तेषां नो चेद्विघ्नं भविष्यति

ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਤੱਬ ਬਿਨਾ ਵਿਘਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਪਜੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।

Verse 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕ ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—

Verse 154

बालमण्डनके स्नात्वा लिंगमेतत्समाहिताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या ते यास्यंति परां गतिम्

ਬਾਲਮੰਡਨਕ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ; ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 155

ग्रामाणां मम लिंगस्य ये करिष्यंति पीडनम् । कालांतरेऽपि संप्राप्तास्ते यास्यंति च संक्षयम्

ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ—ਭਾਵੇਂ ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਣ—ਉਹ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 156

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च । बालमण्डनके तीर्थ आगमिष्यंति तद्दिने

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬਾਲਮੰਡਨਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਣਗੇ।

Verse 157

विश्वामित्र उवाच । एतदुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चाष्टकुलान्द्विजान् । अग्रतः कोपसंयुक्तस्ततोवचनमब्रवीत्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਠ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 158

एतैः सप्तकुलैर्विप्रैर्यत्कृतं वचनं न मे । कृतघ्नैस्ता ञ्छपिष्यामि कृतघ्नत्वान्न संशयः

“ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਵਿਪ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿਆਂਗਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 159

यस्मादिदंपुरा प्रोक्तं मनुना सत्यवादिना । स्वायंभुवेन प्रोद्दिश्य कृतघ्नं सकलं जनम्

“ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਮਨੁ ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾਗ਼ ਲਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 160

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

“ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰੇ ਲਈ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਚੋਰ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਅਤੇ ਛਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ—ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 161

अवध्या ब्राह्मणा गावः स्त्रियो बालास्तपस्विनः । तेनाऽहं न वधाम्येताञ्छिद्रेऽपि महति स्थिते

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ—ਇਹ ਵਧਯ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।

Verse 162

ततस्तोयं समादाय सदर्भं निजपाणिना । शशाप तान्द्विजश्रेष्ठान्कृतघ्नान्पाकशासनः

ਤਦ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ-ਘਾਹ ਸਮੇਤ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 163

मम वाक्यादपि प्राप्य एते लक्ष्मीं द्विजोत्तमाः । निर्धनाः संभविष्यंति नीत्वा यद्द्वारतो ऽखिलम्

ਮੇਰੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਰਿਦ੍ਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਗਏ।

Verse 164

भक्तानां च पीरत्यागमेतेषां वंशजा द्विजाः । करिष्यंति न सन्देहो यथा मम सुनिष्ठुराः । दाक्षिण्यरहिताः सर्वे तथा बह्वाशिनः सदा

ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੀੜਤ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਠੋਰ ਸਨ। ਸਭ ਦਇਆ-ਰਹਿਤ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।

Verse 165

एवमुक्त्वाऽथ तान्विप्रान्सप्तवंशसमुद्भवान् । पुनः प्रोवाच तान्विप्राञ्छेषान्नगरसंभवान्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਬਾਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਹਾ।

Verse 166

ममात्र दीयतां स्थानं स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । येन संवत्सरस्यांते पंचरात्रं वसाम्यहम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਸਕਾਂ।

Verse 167

देवस्यास्य प्रपूजार्थं मर्त्यलोकसु खाय च । ब्राह्मणानां प्रपूजार्थं सर्वेषां भवतामिह

ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ—ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 168

विश्वामित्र उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे तदर्थं स्थानमुत्तमम् । दर्शयामासुः संहृष्टाः प्रोचुश्च तदनंतरम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 169

ब्रह्मस्थाने त्वया शक्र पंचरात्रमुपेत्य च । स्थातव्यं मर्त्यलोकस्य सुखमासेव्यतां प्रभो

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 170

अत्र स्थाने तवाऽग्रे तु करिष्यामो महोत्सवम् । गीतवादित्रनिर्घोषैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजानां तर्पणैश्चैव सर्वकामसमृद्धिदम्

ਇੱਥੇ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸੀਂ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਾਂਗੇ—ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਲੇਪਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਨਾਲ; ਇਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 206

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्ड हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये बालमण्डनतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ, ਨਾਗਰਖੰਡ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਲਮੰਡਨ ਤੀਰਥ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਅਧਿਆਇ—ਅਧਿਆਇ 206—ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 215

कस्मिन्स्थाने च शक्रेण तच्च लिंगं प्रतिष्ठितम । वदास्माकं महाभाग तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

“ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਕਿਸ ਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਉਸ (ਲਿੰਗ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 984

शक्रोऽपि श्राद्धकर्माणि कृत्वा तेषां दिवौकसाम् । तीर्थयात्रापरो भूत्वा तथैव च व्यवस्थितः

“ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਿਵੌਕਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਆ।”