Adhyaya 201

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਮਤਿ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 2

यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ, ਕੰਨਿਆ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਲਈ ਅਤੇ ਸੋਮਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च

ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ? ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ—ਸਾਰੇ ਨਾਗਰ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 4

देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः

—ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਥਾਂ) ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਤ੍ਰ-ਵੰਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਪਦ/ਮਾਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਚਿੰਤਿਤ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ, ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 8

अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्

ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਤ੍ਰ-ਵੰਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ‘ਮੈਂ ਨਾਗਰ ਹਾਂ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਧਾਰਣ ਨਾਗਰਿਕ ਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ—

Verse 9

तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्

ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਗਰਤਾ-ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।

Verse 10

विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣ—ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ—

Verse 11

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ—

Verse 12

तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्

ਇਸ ਲਈ ਦਵਿਜੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 13

स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ‘ਨਾਗਰ’ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 14

ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति

ਫਿਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਂਝੇ ਮਰਤਬੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 15

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੀ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਦਾਂ (ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ) ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਕਰਮ ਲਈ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾਏ ਜਾਣ।

Verse 17

ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्

ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੱਗੇ ਬੈਠਣ—ਸ਼ਾਂਤ, ਦਮਿਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਗਰੱਤਾ-ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 18

तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः

ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਪੀਠਿਕਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਯੋਗ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਅਤੇ ਚਾਰ-ਚਰਨੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ।

Verse 19

प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका

ਪਹਿਲੀ ਪੀਠਿਕਾ ਬਹ੍ਵ੍ਰਿਚ (਋ਗਵੇਦੀ) ਪੁਰੋਹਿਤ ਲਈ ਹੈ; ਅਗਲੀ ਯਾਜੁਸ਼ (ਯਜੁਰਵੇਦੀ) ਲਈ; ਹੋਰ ਇੱਕ ਸਾਮਗ (ਸਾਮਵੇਦੀ) ਲਈ; ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਥਰਵਣ (ਅਥਰਵਵੇਦੀ) ਪੁਰੋਹਿਤ ਲਈ ਹੈ।

Verse 20

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੇਦੀ ਪੰਜਮੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ (ਮੋਹਰ/ਚਿੰਨ੍ਹ) ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ, ਪਾਵਮਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਕੁਨ ਪਾਠ-ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 21

पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्

ਉੱਥੇ ਬਹ੍ਵ੍ਰਿਚ ਪੁਰੋਹਿਤ ਪਾਰਾਵਤ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਕਤ ਪਾਠ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤਿਕ ਪਾਠ ਵੀ।

Verse 22

शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा

ਸ਼ਾਂਤਿਕ, ਸ਼ਿਵ-ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਚਤੁਰਵਿਧ ਰਿਸ਼ਿ-ਕਲਪ; ਅਤੇ ਮੰਡਲ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ (ਉੱਥੇ) ਪਾਠੇ ਜਾਣ।

Verse 23

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰੁਸ਼-ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਮਧੁ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ। ਉੱਥੇ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੁ ਪੁਰੋਹਿਤ ਪੰਜਾਂਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ।

Verse 24

देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्

ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰ; ਅਤੇ ਸੋਮ-ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਸੂਰ੍ਯ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਕਵਿੰਸ਼ਤੀ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਥੰਤਰ ਆਦਿ ਸਾਮ-ਗਾਨ ਵੀ (ਉੱਥੇ) ਗਾਏ ਜਾਣ।

Verse 25

सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्

ਅਤੇ (ਉਹ) ਸੌਵ੍ਰਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ, ਅਤੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ-ਸਾਮਨ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਪਾਠ, ਭਾਰੁੰਡ ਸਾਮਨ ਦੇ ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 26

छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्

ਉੱਥੇ ਛਾਂਦੋਗ ਪੁਰੋਹਿਤ ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ ਗਾਨਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤਿਕਰਮ ਵਿਧਾਨਿਤ ਹੋਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਭੋਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਸਕੰਦ-ਸੂਕਤ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਸਤੁਤਿ-ਪਾਠ ਵੀ।

Verse 27

नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्

ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਤੁਤੀਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰ ਕਰੇ—ਨੀਲਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਾਣਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ; ਅਤੇ ਨਵਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਸੁਰਿਕਾ (ਸਤੁਤੀ) ਨੂੰ ਵੀ, ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕੀਰਤਨ ਕਰੇ।

Verse 28

ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः

ਤਦੋਂ ‘ਪੁਣ੍ਯਾਹ’ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਉਹ—ਸਫ਼ੈਦ ਮਾਲਾ ਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪਤ—(ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।

Verse 29

शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः

ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 30

मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि

ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ।

Verse 31

ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਉਸੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ—ਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੁੱਧੀ ਵਾਸਤੇ—ਵਿਪ੍ਰਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ। ਗਰਤਾ-ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 32

गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः

ਉਸ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਇੱਛੁਕ ਲਈ ਗੋਚਰਮ (ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ) ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि

ਇਹ ਨਾਗਰ ਦਵਿਜ ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

Verse 34

अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्

ਫਿਰ ਉਹ ਵੇਦ-ਸੂਕਤ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਨਾਹੀ ਜਾਂ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ; ਕੇਵਲ ਨਿੱਜੀ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਯਮ ਹੈ।

Verse 35

ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ—਋ਗਵੇਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੂ ਯਾਜਕ—ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਾਂਦੋਗ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਲਾਹ ਲਈ।

Verse 36

यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च

ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੁਕਥਿਤ—ਕੋਮਲ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ—ਵਚਨ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਵਰੁਣ-ਸਮ ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਸਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਉਚਾਰਣ ਵੀ, ਜੋ ਮੰਗਲਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 37

श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते

ਤਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਤ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੀ ਨਾ ਉਪਜੇ…

Verse 38

तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च

…ਤਾਂ ਫਿਰ ਰੌਦ੍ਰ—ਭਿਆਨਕ—ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਪਜਦੇ ਹਨ: ਯਮ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ-ਸੰਬੰਧੀ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਮੰਗਲ ਸੰਕੇਤ, ਜੋ ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 39

अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः

ਫਿਰ ਜੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮੂਰਖ ਹੋਣ ਜੋ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ।

Verse 40

सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः

ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ-ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦਾ ਸੀਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਨਿਰਣਯ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 41

प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता

ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸਧਾਰਣ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਨਿਰਣਯ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਵਿਦਵਾਨ (ਨਿਰਪੱਖ ਮਧ੍ਯਸਥ) ਵੀ ਉਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 42

देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे

ਨਿਰਣਯ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਸਭ ਲਈ ਯਥਾਵਿਧ ਤਿੰਨ ਤਾਲ (ਤਾਲ-ਘਾਤ/ਮਾਤਰਾ) ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।

Verse 201

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, “ਨਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਣਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਇੱਕਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।