Adhyaya 197

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नागरो द्विजसत्तमाः । विश्वावसुरिति ख्यातो वेदवेदांगपारगः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇੱਕ ਨਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ।

Verse 2

पश्चिमे वयसि प्राप्ते तस्य पुत्रो बभूव ह । परावसुरिति ख्यातस्तस्य प्राणसमः सदा

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਵਯਸ—ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਪੜਾਅ—ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਰਾਵਸੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ।

Verse 3

स वेदाध्ययनं चक्रे यौवने समुपस्थिते । वयस्यैः संमतैः सार्धं सदा हास्य परायणैः

ਜਦੋਂ ਯੌਵਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਯਸ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਾਸ-ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य माघमास उपस्थिते । रात्रौ सोऽध्ययनं चक्र उपाध्यायगृहं गतः

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 5

निशीथे स समुत्थाय सर्वैर्मि त्रैश्च रक्षितः । वेश्यागृहं समासाद्य प्रसुप्तो वेश्यया सह

ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਠਿਆ, ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ; ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੇਟ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।

Verse 6

जलपूर्णं समाधाय जलपात्रं समीपगम् । निजाचमनयोग्यं च जलपानार्थमेव च

ਉਸਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ—ਆਪਣੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਨਿਯਤ।

Verse 7

निशाशेषे तु संप्राप्ते स पिपासासमाकुलः । निद्रालस्यसमोपेतः शय्यां त्यक्त्वा समुत्थितः

ਜਦ ਰਾਤ ਮੁੱਕਣ ਨੂੰ ਆਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਅਤੇ ਨੀਂਦ-ਆਲਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੇਜ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 8

वेश्याया मद्यपात्रं तु ह्यधस्तात्सं व्यवस्थितम् । तदादाय पपौ मद्यं जलभ्रांत्या यदैव सः

ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਾ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲਈ।

Verse 9

तदा मद्यं परिज्ञाय पात्रं त्यक्त्वा सुदुःखितः । वैराग्यं परमं गत्वा प्रलापानकरो द्बहून्

ਤਦ ਉਹ ਜਾਣ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਦਿਰਾ ਹੈ; ਪਿਆਲਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤੇ।

Verse 10

अहो निद्रान्वितेनाद्य किं मया विकृतं कृतम् । यदद्य मद्यमापीतं जलभ्रांत्या विगर्हितम्

“ਹਾਏ! ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ—ਜਲ ਸਮਝ ਕੇ ਨਿੰਦਿਤ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲਈ!”

Verse 11

किं करोमि क्व गच्छामि कथं शुद्धिर्भवेन्मम । प्रायश्चित्तं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

“ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 12

एवं निश्चित्य मनसा प्रभाते समुपस्थिते । शंखतीर्थं समासाद्य कृत्वा स्नानं तथा परम्

ਇਉਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਸ਼ੰਖਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 13

सशिखं वपनं पश्चात्कारयित्वा त्वरावितः । गतश्च तिष्ठते यत्र ब्रह्मघोषपरायणः

ਫਿਰ ਸ਼ਿਖਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੁੰਡਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼—ਵੇਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਤ—ਸਾਧੂ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 14

उपाध्यायः सशिष्यश्च ब्रह्मस्थानं समाश्रितः । स गत्वा दूरतः स्थित्वा संनिविष्टो यथान्त्यजः

ਉਪਾਧਿਆਇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੂਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ-ਬੋਧ ਨਾਲ ਨਿਮਾਣਾ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਤ੍ਯਜ ਹੋਵੇ, ਬੈਠ ਗਿਆ।

Verse 15

श्मश्रुमूर्धजहीनस्तु यदा मित्रैर्विलोकितः । तदा हास्याद्धतो मूर्ध्नि हस्ताग्रैश्च मुहुर्मुहुः

ਜਦ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਤਾਣੇ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਪੌਂਹਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 16

उपाध्यायस्तु तं दृष्ट्वा दीनं बाष्पपरिप्लुतम् । श्मश्रुमूर्धजसंत्यक्तं ततः प्रोवाच सादरम्

ਉਪਾਧਿਆਇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆਣੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ।

Verse 17

किमद्य वत्स दूरे त्वमुपविष्टस्तु दैन्यधृक् । एहि मे संनिधौ ब्रूहि पराभूतोऽसि केन वा

“ਅੱਜ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਤਸ? ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਨਿਮਾਣਾ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ, ਦੱਸ—ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ?”

Verse 18

परावसुरुवाच । अयोग्योऽहं गुरो जातः सेवायास्तव सांप्रतम् । वेश्याया मंदिरस्थेन ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਮੰਡਲੂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਗੱਲ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ।”

Verse 19

वेश्याया मद्यपात्रं तु मद्यपूर्णं प्रगृह्य च । तस्माद्देहि विभो मह्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਾ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 20

धर्मद्रोणेषु यत्प्रोक्तं तत्करिष्याम्यसंशयम्

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ।

Verse 21

अथ तं बटवः प्रोचुर्वयस्यास्तस्य ये स्थिताः । हास्यं कृत्वा प्रकामाश्च वेश्या या गुरुसंनिधौ

ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਬਹੁਤ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਿਕਟ ਰਹਿੰਦੀ ਉਸ ਵੈਸ਼ਿਆ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।

Verse 22

या एषा नृपतेः कन्या ख्याता रत्नावती जने । अस्याः स्तनौ गृहीत्वा त्वमधरं पिबसि द्रुतम् । ततस्ते स्याद्विशुद्धिश्च नान्यथा प्रभविष्यति

ਇਹ ਜੋ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਤੂੰ ਇਸਦੇ ਸਤਨ ਫੜ ਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਠ ਤੁਰੰਤ ਪੀ ਲੈ; ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮਿਲੇਗੀ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।

Verse 23

परावसुरुवाच । न वयस्या नर्मकालो विषमे मम संस्थिते । ममोपरि यदि स्नेहो वालमित्रत्वसंभवः । तदानीय द्विजानन्यान्वदध्वं निष्कृतिं मम

ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਿੱਤਰੋ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਵਿਪੱਤਾ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੱਚਾ ਸਨੇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਦੱਸੋ।

Verse 24

अथ ते नर्ममुत्सृज्य तद्दुःखेन च दुःखिताः । विश्वावसुं समासाद्य तद्वृत्तांतमथाब्रुवन्

ਤਦ ਉਹ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 25

सोऽपि तेषां समाकर्ण्य तत्कर्णकटुकं वचः । सभार्यः प्रययौ तत्र यत्र पुत्रो व्यवस्थितः

ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌੜੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਚਲ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 26

दुःखेन महता युक्तः स्खलमानः पदेपदे । वृद्धभावात्तथा शोकात्पुत्राकृत्यसमुद्भवात्

ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਂਦਾ—ਬੁਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਸ਼ੋਕ ਕਰਕੇ।

Verse 27

ततस्तौ प्रोचतुः पुत्रं बाष्पगद्गदया गिरा । दंपती बहुशोकार्तौ हा पुत्र किमिदं कृतम् । सोऽपि सर्वं समाचख्यौ ताभ्यां वृतांतमात्मनः

ਤਦ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰ ਆਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ?” ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये । ततो विश्वावसुर्विप्रान्स्मार्ताञ्छ्रुतिसमन्वितान् । तदर्थमानयामास वेदविद्याविचक्षणान्

“ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂਗਾ।” ਤਦ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਨੇ ਉਸੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ।

Verse 29

ततः परावसुस्तेषां पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । प्रोवाच स्वादितं मद्यं मया रात्रावजानता । वेश्या भांडं समादाय ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

ਫਿਰ ਪਰਾਵਸੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੋਲਾ: “ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਮੈਂ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਸਵਾਦ ਚੱਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕਿਆ—ਉਹਨੂੰ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਕਮੰਡਲੂ ਜਾਣ ਕੇ…”

Verse 31

एवमुक्तास्ततस्तेन विप्रास्ते स्मृतिवादिनः । धर्मशास्त्रं समालोक्य ततः प्रोचुश्च तं द्विजाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

Verse 32

अतिमानादतिक्रोधात्स्नेहाद्वा यदि वा भयात् । प्रायश्चित्तमनर्हं तु ददत्तत्पापमश्नुते

ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ, ਸਨੇਹ ਜਾਂ ਭੈ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ—ਜੇ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੇ, ਤਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामस्तस्माद्युक्तं वयं तव । यदि शक्नोषि तत्कर्तुं तत्कुरुष्व समाहितः

“ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰ।”

Verse 34

परावसुरुवाच । करोमि वो न चेद्वाक्यं तत्पृच्छामि कुतो द्विजाः । नाहं केनापि संदृष्टो मद्यपानं समाचरन्

ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ? ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।”

Verse 35

तस्माद्ब्रूत यथार्हं मे प्रायश्चित्तं विशुद्धये । अपि प्राणहरं रौद्रं नो चेत्पापमवाप्स्यथ

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਜੋ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਹਰ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਵੋਗੇ।

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । बुध्यमानो द्विजो यस्तु मद्यपानं समाचरेत् । तावन्मात्रं हिरण्यं च तप्तं पीत्वा विशुध्यति

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਦਵਿਜ ਪੂਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਦਾ ਤਪਤ ਸੋਨਾ ਪੀ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

अज्ञानतो यदा पीतं मद्यं विप्रेण कर्हिचित् । अग्नितुल्यं घृतं पीत्वा तावन्मात्रं विशुध्यति

ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤਪਤ ਘਿਉ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਦਾ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

एवं ते सर्वमाख्यातं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । यदि शक्तोषि चेत्कर्तुं कुरुष्व त्वं द्विजोत्तम

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਕਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ।

Verse 39

परावसुरुवाच । गंडूषमेकं मद्यस्य मया पीतं द्विजोत्तमाः । तावन्मात्रं पिबाम्येव घृतं वह्निसमं कृतम्

ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਮੈਂ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਗੰਡੂਸ਼ (ਇੱਕ ਘੂੰਟ) ਪੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਦਾ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤਪਤ ਕੀਤਾ ਘਿਉ ਹੀ ਪੀਵਾਂਗਾ।

Verse 40

युष्मदादेशतोऽद्यैव स्वशरीरविशुद्धये । विश्वावसुश्च तच्छ्रुत्वा वज्रपातोपमं वचः

“ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ…” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ—ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਪਾਤ ਦੀ ਚੋਟ।

Verse 41

विप्राणां चाथ पुत्रस्य तदोवाच सुदुःखितः । कृत्वाश्रुमोक्षणं भूरि बाष्पगद्गदया गिरा

ਫਿਰ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ; ਬਹੁਤ ਅੰਸੂ ਵਗਾਏ, ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਪ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 42

सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रस्यास्य विशुद्धये । प्रायश्चित्तं समाचर्तुं न दास्यामि कथंचन

“ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 43

अश्राद्धेयो विपांक्तेयः सपुत्रो वा भवाम्यहम् । स्थानं वा संत्यजाम्येतत्पुत्र मैवं समाचर

“ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਰਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਯੋਗ ਨਾ ਰਹਾਂ; ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਥਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ।”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पितुर्विघ्नकरं परम् । प्रायश्चित्तस्य सस्नेहं पुत्रो वचनमब्रवीत्

ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—ਜੋ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਸਨ—ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਬਾਰੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 45

त्यज तात मम स्नेहं मा विघ्नं मे समाचर । प्रायश्चित्तं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਦਿਓ; ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੋ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।'

Verse 46

मातोवाच । यदि पुत्र त्वया कार्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तदहं पतिना सार्धं प्रवेक्ष्यामि पुरोऽनलम्

ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।'

Verse 47

त्वां द्रष्टुं नैव शक्रोमि पिबंतमग्निवद्घृतम् । पश्चात्प्राणपरित्यक्तं सत्येना त्मानमालभे

'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਘਿਓ ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗੀ।'

Verse 48

पितोवाच । युक्तं पुत्रानया प्रोक्तं मात्रा तव हितं तथा । ममापि संमतं ह्येतत्करिष्यामि न संशयः

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਉਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।'

Verse 49

तच्छ्रुत्वा तं समायाता वृत्तांतं दुःखसंयुताः

ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 51

पुत्रं प्रबोधयामासुः प्रायश्चित्तनिवृत्तये । तदा न शक्नुवंति स्म निवर्तयितुमं जसा

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੋੜ ਸਕੇ।

Verse 52

तावुभौ च पितापुत्रौ प्राणत्यागकृतादरौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 53

ततो वास्तुपदं जग्मुः सर्वज्ञो यत्र तिष्ठति । भर्तृयज्ञो महाभागः सर्वसंदेह वारकः

ਤਦ ਉਹ ਵਾਸਤੁਪਦ ਨੂੰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਵਜ੍ਞ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਵੱਸਦਾ ਸੀ—ਮਹਾਭਾਗ, ਸਭ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਕ।

Verse 54

तस्य सर्वं समाचख्युः परावसुसमुद्भवम् । वृत्तांतं मद्यपानोत्थं यन्मित्रैस्तस्य कीर्तितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਪਰਾਵਸੁ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ, ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 55

प्रायश्चित्तं तु हास्येन यच्च स्मार्तैः प्रकीर्तितम् । विश्वावसोश्च संकल्पं वह्निसाधनसंभवम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਸਮਾਰਤ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹਾਸੇ-ਤਾਣ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਦਾ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਜੋ ਅਗਨਿ-ਸਾਧਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਸੀ।

Verse 56

सपत्नीकस्य मित्राणां यच्च दुःखमुपस्थितम् । निवेद्य तत्तथा प्रोचुर्भू योऽपिविनयान्वितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਿੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਿਆ; ਇਹ ਸੁਣਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।

Verse 57

अतीतं वर्तमानं च भविष्यद्वापि यद्भवेत् । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वं जानीमहे वयम्

ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

Verse 58

एतच्च नगरं सर्वं विश्वावसुकृतेऽधुना । संशयं परमं प्राप्तं तेन प्राप्तास्तवांतिकम्

ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੇ ਹੁਣੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਘੋਰ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ।

Verse 59

तस्माद्ब्रूहि महाभाग यद्यस्त्यपरमेव हि । प्रायश्चित्तं द्विजस्यास्य मद्यपानविशुद्धये

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਮ ਉਪਾਯ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ—ਇਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ?

Verse 60

न ते ह्यविदितं किंचित्तव वेदसमुद्भवम् । भर्तृयज्ञो विहस्योच्चैस्ततो वचनमब्रवीत्

ਵੇਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੋਈ ਭੀ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 61

ब्राह्मणस्यास्य शुद्ध्यर्थमप्ययुपायः सुखावहः । विद्यमानोऽपि नास्त्येव मतिरेषा स्थिता मम

ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇਕ ਸੁਖਦਾਇਕ ਉਪਾਯ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ—ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः पूर्वापरविरोधे नवाक्यमेतन्महामते । कथमस्ति कथं नास्ति तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि । विस्मयोऽयं महाञ्जातः सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਇਹ ਨਵਾਂ ਬਚਨ ਪੂਰਵ-ਅਪਰ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਾਓ। ਸਾਰੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਸਮਯ ਉੱਠਿਆ ਹੈ।”

Verse 63

भर्तृयज्ञ उवाच । जपच्छिद्रं तपश्छिद्रं यच्छिद्रं यज्ञकर्मणि । सर्वं भवति निश्छिद्रं यस्य चेच्छंति ब्राह्मणाः

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਛਿਦ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਛਿਦ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਞਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੀ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਛਿਦ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 64

अच्छिद्रमिति यद्वाक्यं वदंति क्षितिदेवताः । विशेषान्नागरोद्भूतास्तत्तथैव न चान्यथा

‘ਨਿਸ਼ਛਿਦ੍ਰ ਹੈ’ ਇਹ ਬਚਨ ਧਰਤੀ-ਦੇਵਤਾ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਨਾਗਰ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।

Verse 65

तथा च ब्रह्मशालायां संस्थितैर्यदुदाहृतम् । नान्यथा तत्परिज्ञेयं हास्येनापि स्मृतिं विना

ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੇ ਜੋ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਹ ਓਸੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 66

स एष हास्यभावेन प्रोक्तो मित्रैः परावसुः

ਇਹ ਪਰਾਵਸੁ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਹਾਸ-ਪਰਿਹਾਸ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 67

रत्नवत्याः स्तनौ गृह्य यद्यास्वादयतेऽधरम् । तद्भविष्यति मे शुद्धिर्मद्यपान समुद्भवा

“ਜੇ ਉਹ ਰਤਨਵਤੀ ਦੇ ਸਤਨ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਮੇਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।”

Verse 68

तदुपायो मया प्रोक्तो विप्रस्यास्य सुखावहः । पराशरमतेनैव करोति यदि शुध्यति

“ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਇਹ ਉਪਾਯ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਇਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येतच्छुणुते राजा वाक्यमीर्ष्यापरायणः । तत्सर्वेषां वधं कुर्याद्विप्राणामन्यथा भवेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਈਰਖਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਾਜਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 70

तस्मात्करोतु चाभीष्टमेष विप्रः परावसुः । मातापितृसमोपेतो वयं यास्यामहे गृहम्

“ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਾਵਸੁ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਰੇ। ਅਸੀਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ।”

Verse 71

भर्तृयज्ञ उवाच । स राजा नीतिमान्विज्ञः सर्वधर्मपरायणः । भक्तो देवद्विजानां च सर्वशास्त्र विचक्षणः

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੀਤੀਵਾਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਹੈ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 72

तस्मान्मया समं सर्वे नागरायांतु तद्ग्रहे

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਣ।

Verse 73

मध्यगं पुरतः कृत्वा तद्वक्त्रेण च तत्पुरः । कथयंतु च वृत्तांतं मद्यपान समुद्भवम्

ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਕਹਿਣ।

Verse 74

परावसोश्च यत्प्रोक्तं वयस्यैर्हास्यमाश्रितैः । पराशरसमुत्थं च यद्वाक्यं तत्स्मृतेः परम्

ਅਤੇ ਪਰਾਵਸੁ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਜੋ ਵਾਕ੍ਯ ਹੈ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਅਧਿਕਾਰਯੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 75

तच्छ्रुत्वा यदि भूपाल ईर्ष्या लोभसमन्वितः । भविष्यति ततोऽहं तं धारयिष्यामि सत्पथे

ਜੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭੂਪਾਲ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਤਪਥ—ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ—ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਊਂਗਾ।

Verse 76

सूतौवाच । ततस्ते नागराः सर्वे सन्तोषं परमं गताः । साधुवादैः समभ्यर्च्य भर्तृयज्ञं पृथग्विधैः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ‘ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!’ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 77

तेनैव सहितं तूर्णं मध्ये कृत्वा च मध्यगम् । गर्त्तातीर्थसमुद्भूतं वेदवेदांगपारगम्

ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਗਰੱਤਾ-ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਏ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਰਗਮੀ ਸੀ।

Verse 78

स्मृतिज्ञं लक्षणज्ञं तमाहिताग्निं यशस्विनम् । यष्टारं बहुयज्ञानां भर्तृयज्ञमते स्थितम्

ਉਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਸ਼ਸਵੀ; ਅਨੇਕ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ; ਅਤੇ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਦੀ ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 79

आनर्तेनापि भूपेन स्वर्गभ्रष्टेन वै पुरा । कर्णोत्पलाजनित्रेण यश्च पूर्वं चिरन्तनः

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਆਨਰਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਭੀ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਚਿਰ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਦਨੀਯ ਪੁਰਖ ਸਤਿਕਾਰਿਤ/ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਰ੍ਣੋਤਪਲਾਜਨਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

Verse 80

चमत्कारपुरे न्यस्तः स्थानेऽस्मिन्विप्रगौरवात् । येन सिध्यंति कार्याणि सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 81

तथा चैव तु चान्यानि चमत्कारपुरस्य च । हरिभद्राभिधानं तं भर्तृयज्ञसमन्वितम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਹਰਿਭਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਦੇ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 82

कृत्वा ते नागराः सर्वे राजद्वारमुपागताः । परावसुं समादाय मातापितृसमन्वितम्

ਇਉਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਜਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਪਰਾਵਸੁ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ।

Verse 83

अथ द्वाःस्थो द्रुतं गत्वा भूपतेस्तान्न्यवेदयत् । ब्राह्मणान्भर्तृयज्ञेन हरिभद्रेण संयुतान्

ਤਦ ਦਰਬਾਨ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਭੂਪਤੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਆਇਆ: “ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਰਿਭਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਏ ਹਨ।”

Verse 84

आनर्तोऽपि च ताञ्छ्रुत्वा राजद्वारसमागतान् । पुरोधसा समायुक्तः संमुखं प्रययौ तदा

ਰਾਜਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਆਨਰਤ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 85

दत्त्वार्घं मधुपर्कं च विष्टरं गां तथा नृपः । प्रथमं भर्तृयज्ञाय हरिभद्राय वै ततः

ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਰਘ੍ਯ, ਮਧੁਪਰਕ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਤਾ ਹਰਿਭਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਫਿਰ (ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ)।

Verse 86

चतुर्णां मुद्गहस्तानां तथान्येषां द्विजन्मनाम् । आद्यऋग्यजुःसाम्नां च प्रगृह्याशीर्वचः परम्

ਚਾਰ ‘ਮੁਦਗ-ਹਸਤ’ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਵਿਜਾਂ ਤੋਂ—ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸਨ—ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ-ਵਚਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ।

Verse 88

तथा तेषूपविष्टेषु सर्वेषु पृथिवीपतिः । उपविश्य धरापृष्ठे कृतांजलिर भाषत

ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ (ਰਾਜਾ) ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 89

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यन्मे गृहमुपागतः । सर्वोऽयं नागरो लोको भर्तृयज्ञसमन्वितः

“ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਾਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਧਾਰੇ ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਾਗਰ ਲੋਕ ਭਰਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੈ।”

Verse 90

तदादिशतु मां लोको यत्कृत्यं प्रकरोमि वः । अदेयमपि यच्छामि गृहायातस्य सांप्रतम्

“ਸਭਾ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰਾਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋ।”

Verse 91

अगम्यमपि यास्यामि करिष्येऽकृत्यमेव च । तच्छ्रुत्वा हरिभद्रः स समुत्थाय त्वरान्वितः

“ਮੈਂ ਅਪਹੁੰਚ ਥਾਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਅਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰਿਭਦ੍ਰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਤਾਵਲੇਪਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 92

पप्रच्छाद्यांस्तदर्थं च बह्वृचांस्तदनंतरम् । अध्वर्यूंश्चैव छांदोग्याननुज्ञातश्च तैस्तदा

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਵ੍ਰਿਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਤਦਨੰਤਰ ਅਧਵਰਯੂਆਂ ਅਤੇ ਛਾਂਦੋਗਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 93

प्राणरुद्रान्वदंत्वाद्या जीवसूक्तं च बह्वृचाः । एषां चैव पृथिव्यादिसवनं यत्पुरा कृतम्

“ਅਗੇਵਾਨ ਪ੍ਰਾਣ-ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਵ੍ਰਿਚਾ ਜੀਵ-ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ। ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਆਦਿ’ ਸਵਨ ਵੀ ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।”

Verse 94

पठन्त्वध्वर्यवः सर्वे छांदोग्याश्च पृथक्पृथक् । मधुच्युतेन संयुक्तं प्रपठन्तु च सिद्धये

“ਸਾਰੇ ਅਧਵਰਯੂ ਅਤੇ ਛਾਂਦੋਗਿਆ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਠ ਕਰਨ। ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ‘ਮਧੁਚ੍ਯੁਤ’ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ।”

Verse 95

भर्तृयज्ञमतेनैवं तेन प्रोक्ता द्विजोत्तमाः । पप्रच्छुश्चैव तत्सर्वं यत्प्रोक्तं तेन धीमता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਤ੍ਰਿ-ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਬਚਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ।

Verse 96

ततः पाठावसाने तु मध्यगः प्राह सादरम् । परावसुसमुद्भूतं वृत्तांतं तस्य भूपतेः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ—ਪਰਾਵਸੁ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ।

Verse 97

सभामंडपमासाद्य सर्वान्समुपवेशयत् । वरासनेषु हैमेषु यथावदनुपूर्वशः

ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਮ ਸੁਵਰਨ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 98

भर्तृयज्ञेन चानीता यथा सर्वे द्विजातयः । तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टः कृतांजलिपुटोऽब्रवीत्

ਭਰਤ੍ਰਿਯਜ੍ਞ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 99

धन्योहं कृतपुण्योऽस्मि यस्य मे नागरैर्द्विजैः । विप्रत्रयप्ररक्षार्थं प्रसादोऽयं महान्कृतः

“ਧੰਨ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਹਾਂ ਮੈਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗਰ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ।”

Verse 100

धन्या मे कन्यका चेयं रक्षयिष्यति च स्वयम् । ब्राह्मणत्रितयं ह्येतन्मरणे कृतनिश्चयम्

“ਧੰਨ ਹੈ ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੀ ਵੀ—ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।”

Verse 101

अथाऽसावानयामास तां कन्यां तत्क्षणाद्द्विजाः । उपविष्टं सभामध्ये ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ; ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਗੱਲ ਰੱਖੀ।

Verse 102

एषा कन्या मयानीता युष्मद्वाक्याद्द्विजोत्तमाः । भर्तृयज्ञेन यत्प्रोक्तं तत्करोतु च स द्विजः

हे द्विजोत्तमो, तुहाडे कहने ते मैं इस कन्या नू ले आया हां। हुण ओह ब्राह्मण उही करे जो भर्तृयज्ञ ने कहा है।

Verse 103

ततस्तत्र समानीय ब्राह्मण तं परावसुम् । भर्तृयज्ञ इदं वाक्यं कन्यायाः पुरतोऽब्रवीत्

फेर, ब्राह्मण परावसु नू ओथे लिया के, भर्तृयज्ञ ने कन्या दे साहमणे यह शब्द कहे।

Verse 104

इमां त्वं कन्यकां चित्ते जननीं यदि मन्यसे । अधरास्वादनं कुर्वंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

जेकर तूं अपने दिल विच इस कन्या नू अपनी मां समझदा है, तां उसदे होठ चुम्मन नाल तैनू सिद्धि प्राप्त होवेगी।

Verse 105

अनुरागपरो भूत्वा यद्यास्वादनतत्परः । भविष्यति ततो रक्तं तव वक्त्रे परावसो

पर जेकर तूं कामवासना दे वश हो के स्वाद लैन दी कोशिश करेगा, तां हे परावसु, तेरे मुंह विच खून आ जावेगा।

Verse 106

शुद्धस्य त्वथ दुग्धं च भविष्यति न संशयः

पर जो पवित्र है, उसदे लई दुद्ध प्रगट होवेगा, इस विच कोई शक नहीं है।

Verse 107

स्तनाभ्यां तव हस्ताभ्यां स्पर्शात्क्षीरं भवेद्यदि । तत्ते शुद्धिः परिज्ञेया रक्तं वा न भविष्यति

ਜੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਵਹਿ ਪਏ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਰਕਤ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 108

एवमुक्त्वाथ तं कन्यां ततः प्रोवाच स द्विजः । एनं त्वं पुत्रवत्पश्य पुत्रि ब्राह्मणसत्तमम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਧੀਏ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖ।”

Verse 109

येन शुद्धिमवाप्नोति त्वदोष्ठास्वादने कृते । स्पर्शिताभ्यां स्तनाभ्यां च प्रायश्चित्तं यतः स्मृतम्

“ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਤਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 110

एतदस्य द्विजेंद्रस्य वयस्यैर्हास्यसंयुतैः । येन शुद्धिमवाप्नोति नो चेन्मृत्युमवाप्स्यति

“ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਲਾਈ ਹੈ: ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਾ ਲਵੇਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 111

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय सव्रीडं तमुवाच ह । एहि वत्स कुरुष्व त्वं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਆ, ਵਤਸ; ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ।”

Verse 112

मातृभावं समाधाय मया त्वं कल्पितः सुतः । सोऽपि तां मातृवन्मत्वा तस्याः सांनिध्यमागतः

ਮਾਤਾ-ਭਾਵ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਨਿਧਿ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 113

स्पृष्टवांश्च स्तनौ तस्याः सर्वलोकस्य पश्यतः । स्पृष्टाभ्यां च स्तनाभ्यां च तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਛੂਹੇ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਸਤਨ ਛੂਹੇ ਗਏ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ—

Verse 114

क्षीरधारे विनिष्क्रांते कुन्देंदुहिमसंनिभे

ਤਦ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਨਿਕਲ ਪਈ, ਜੋ ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹਿਮ ਵਰਗੀ ਧਵਲਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

Verse 115

अथौष्ठास्वादनं यावत्तस्याः स कुरुते द्विजः । तावत्क्षीरं विनिष्क्रांतं तादृग्रूपं तदाननात्

ਫਿਰ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਸੇ ਰੂਪ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 116

एतस्मिन्नंतरे सर्वैस्ताला दत्ता द्विजातिभिः । राज्ञाऽयं ब्राह्मणः शुद्धो वदमानैर्मुहुर्मुहुः

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਤਾਲੀਆਂ ਵੱਜਾਈਆਂ, ਵਾਰੰਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ: “ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ!”

Verse 117

सोऽपि प्रदक्षिणीकृत्य तां च कन्यां मुहुर्मुहुः । नमस्कृत्य क्षमस्वेति त्वं मातः पुत्रवत्सले

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਦੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਮਾਤਾ, ਪੁੱਤਰ-ਵਤਸਲਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਕਰੋ।”

Verse 118

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यमानर्तो विस्मयान्वितः । शशंस भतृयज्ञं तं प्रायश्चित्तप्रदायकम्

ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆਨਰਤ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਭਤ੍ਰਿ-ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ—ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ—ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 119

अहोऽतीव सुभा ग्योऽहं यस्य मे गृहमागताः । ईदृशा ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः

“ਅਹੋ! ਮੈਂ ਅਤਿ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।”

Verse 120

तथा चैतादृशी कन्या ह्यसामान्यप्रवर्तिनी । रत्नावती महाभागा सत्यशौचसमन्विता

“ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਰਤਨਾਵਤੀ ਵੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਮਹਾਭਾਗਾ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੌਚ (ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ।”

Verse 121

तथाऽयं नैव सामान्यो ब्राह्मणश्च परावसुः । यश्चेदृशीं समासाद्य कन्यां नो विकृतः स्थितः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਾਵਸੁ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਧਾਰਣ ਨਹੀਂ; ਐਸੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਕਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿਆ ਹੈ।”

Verse 122

एवमुक्त्वा विसृज्याथ तान्विप्रान्पार्थिवोत्तमाः । तां च कन्यां समादाय ततश्चांतःपुरं ययौ

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 123

अथ ते नागराः सर्वे मर्यादां चक्रिरे ततः । अद्यप्रभृति या वेश्या स्थानेऽस्मिन्वासमेष्यति

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਮਰਯਾਦਾ ਬਣਾਈ: “ਅੱਜ ਤੋਂ ਜੋ ਵੀ ਵੇਸ਼ਿਆ ਇਸ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਆਵੇ—”

Verse 124

तया नैव गृहे धार्यं सुरामांसं कथंचन । दूषयंति सदा दुष्टा नागराणां सुतानिह

“ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਾਸ ਕਦੇ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਐਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤਾਂ ਇੱਥੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 125

अथ व्यवस्थामुत्क्रम्य या हि तद्धारयिष्यति । सा दण्ड्यास्माच्च निर्वास्या प्रेत्य स्यात्पापभागिनी

“ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖੇਗੀ, ਉਹ ਦੰਡਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਾਲੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਪਾਪ ਦੀ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗੀ।”

Verse 126

औदुम्बर्या मध्यगेन दत्तं तालत्रयं तदा

ਤਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਤਾਲ-ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਔਦੁੰਬਰ (ਗੂਲਰ) ਦਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 197

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परावसुप्रायश्चित्तविधानवृत्तांतवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ ‘ਪਰਾਵਸੁ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਅਧਿਆਇ 197 ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।