
ਅਧਿਆਇ 195 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਲੇਖੇ ਗਏ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ‘ਅਨੁੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਯੁਗਲ’ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ‘ਪਾਦੁਕਾ’ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰਾਕਟਯ-ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਨਾਗਰ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਚਾਂਦੋਗ੍ਯ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਤੇ ਆਨੰਦ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਰਤਨਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਉਪਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸਖੀਆਂ ਅਟੁੱਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ, ਇਕੱਠੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਿਆਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਸਖੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਤਮਹਾਨੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ-ਧਰਮ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਇਕ ਉਪਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਤਨਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਉਸੇ ਘਰਾਨੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ-ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਚਾਂਦੋਗ੍ਯ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਹਿ ਕੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ-ਨਿਯਮ, ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਧੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਖੀ-ਬੰਧ ਦੀ ਰੱਖਿਆ—ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਅੱਗੇ ਤੀਰਥ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । शूद्री च ब्राह्मणी चापि ये त्वया परिकीर्तिते । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ (ਤੀਰਥ)—ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤਿ ਉੱਤਮ, ਅਨੁਪਮ ਤੀਰਥ ਹਨ…”
Verse 2
तत्कथं तत्र संजातं केन वा तद्विनिर्मितम् । एतच्च सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते
“ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਮਹਾਨ-ਮਤਿ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।”
Verse 3
पादुकाभ्यां समुत्पत्तिः श्रुताऽस्माभिः पुरा तव । वद तच्चापि माहात्म्यं ताभ्यां चैव समुद्भवम्
“ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਕਹੋ।”
Verse 4
सूत उवाच । पुरासीन्नागरो विप्रश्छांदोग्य इति विश्रुतः । यस्याऽन्वयेऽपि विप्रेन्द्राश्छान्दोग्या इति विश्रुताः
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ‘ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ‘ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ’ ਹੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।”
Verse 5
सामवेदविदस्तस्य गृहस्थाश्रमधर्मिणः । पश्चिमे वयसि प्राप्ते कन्या जाता सुशोभना
ਉਹ ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੱਛਲੇ ਵਯਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਜਨਮੀ।
Verse 6
सर्वैरपि गुणैर्युक्ता सर्वलक्षण लक्षिता । सप्तरक्ता त्रिगंभीरा पञ्चसूक्ष्माऽबृहत्कटिः
ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲਾਲਿਮਾ-ਸੁੰਦਰਤਾਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਗੰਭੀਰ ਗੁਣ, ਪੰਜ ਸੁਖਮ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਅਚੌੜੀ ਕਮਰ ਸੀ।
Verse 7
पद्मपत्रविशालाक्षी लंबकेशी सुशोभना । बिंबोष्ठी ह्रस्वलोमा च पूर्णचन्द्रसमप्रभा
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ; ਕੇਸ ਲੰਬੇ ਲਹਿਰਾਂਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ—ਹੋਠ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗੇ, ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਨਰਮ ਛੋਟੇ ਰੋਮ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਸਮਾਨ।
Verse 8
तस्या नाम पिता चक्रे ब्राह्मणीति द्विजोत्तमाः । यस्मात्सा ब्राह्मणैर्दत्ता मण्डपान्ते सुपूजितैः
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜੋ! ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ’ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਡਪ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਿਤ ਪੂਜਨੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
Verse 9
पश्चिमे वयसि प्राप्ते अपत्यरहितस्य च । ववृधे सा च तन्वङ्गी चन्द्रलेखा यथा तथा
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੱਛਲੇ ਵਯਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਸੰਤਾਨ-ਰਹਿਤ ਰਿਹਾ, ਤਦ ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਚੰਦਰ-ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧੀ।
Verse 10
शुक्लपक्षे तु संप्राप्ते जनलोचनतुष्टिदा । यस्मिन्नहनि संजाता छान्दोग्यस्य महात्मनः । आनर्ताधिपतेस्तस्मिंस्तादृग्रूपा सुताऽभवत्
ਜਦ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਹਾਤਮਾ ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ; ਅਤੇ ਆਨਰਤ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਐਸੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪਵਤੀ ਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
Verse 11
यस्याः कायप्रभौघेण सर्वं तत्सूतिकागृहम् । निशागमेऽपि संजातं रत्नौघैरिव सुप्रभम् । ततस्तस्याः पिता नाम चक्रे रत्नवतीति च
ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ-ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੂਤਿਕਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਰਾਤ ਆ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਰਤਨਵਤੀ’ ਰੱਖਿਆ।
Verse 12
अथ सख्यं समापन्ना ब्राह्मण्या सह सा शुभा । नैरन्तर्येण ताभ्यां च वियोगो नैव जायते
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਕੁੜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਗਈ; ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਉਪਜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
Verse 13
एकाशनं तथा शय्या एकान्नेन च भोजनम् । अष्टमेऽब्दे च संजाते पिता तस्या द्विजोत्तमाः
ਇੱਕੋ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਣਾ, ਇੱਕੋ ਸ਼ਯਿਆ ਤੇ ਸੌਣਾ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ—ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੀਤ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਆਇਆ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ (ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ) ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
Verse 14
विवाहं चिन्तयामास प्रदानाय वरे तथा । सा ज्ञात्वा चेष्टितं तस्य पितुर्दुःखसमन्विता
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਸ ਮਨਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
Verse 15
सख्या वियोगभीता च प्रोचे रत्नवती तदा । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना बाष्पगद्गदया गिरा
ਤਦ ਰਤਨਵਤੀ, ਸਖੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਬੋਲੀ; ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਮਨ ਉਦਾਸ, ਤੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
Verse 16
सखि तातो विवाहं मे प्रकरिष्यति सांप्रतम् । विवाहितायाश्च सख्यं न भविष्यति कर्हिचित्
“ਹੇ ਸਖੀ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸਾਡੀ ਸਖੀਅਤ ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।”
Verse 17
वज्रपातोपमं वाक्यं तस्याः श्रुत्वा सखी च सा । रुरोद कण्ठमाश्लिष्य स्नेहव्याकुलितेन्द्रिया
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਵਜ੍ਰਪਾਤ ਵਰਗੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਖੀ ਉਸ ਦਾ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਰੋ ਪਈ; ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਈਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
Verse 18
अथ तद्रुदितं श्रुत्वा माता तस्या मृगावती । ससंभ्रमा समागत्य वाक्यमेतदुवाच ह
ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਣਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮ੍ਰਿਗਾਵਤੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਦੌੜ ਕੇ ਆਈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 19
किमर्थं रुद्यते पुत्रि केन ते विप्रियं कृतम् । करोमि निग्रहं येन तस्याद्यैव दुरात्मनः
“ਧੀਏ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾ ਦੰਡ ਕਰਾਂ।”
Verse 21
अनया रहिताहं च न जीवामि कथंचन । एतस्मात्कारणाद्देवि प्ररोदिमि सुदुःखिता
ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।
Verse 22
मृगावत्युवाच । यद्येवं पुत्रि यत्र त्वं प्रयास्यसि पतेर्गृहे । तस्य राज्ञस्तु यो विप्रः पौरोहित्ये व्यवस्थितः
ਮ੍ਰਿਗਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਧੀਏ—ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵੇਂਗੀ—ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਪਦ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ।”
Verse 23
तस्य पुत्राय दास्यामि सखीमेनां तव प्रियाम् । तत्रापि येन ते संगो भविष्यत्यनया सह
“ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ।”
Verse 24
एवमुक्त्वा ततो राज्ञी छादोग्यं द्विजसत्तमम् । समानीयाब्रवीदेनं विनयावनता स्थिता
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਫਿਰ ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੂੰ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
Verse 26
तथा तव सुतायाश्च सुतेयं मम सुप्रिया । तस्मात्कुरु वचो मह्यं यच्च वक्ष्यामि सुव्रत
“ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਧੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਕੁੜੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤਿ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਹਾਂ ਉਹ ਕਰ।”
Verse 27
यस्य मे दीयते कन्या कदाचिन्नृपतेरियम् । पुरोधास्तस्य यो विप्रस्तस्मै देया निजा सुता
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 28
येन न स्यान्मिथो भेदस्ताभ्यां द्विजवरोत्तम । एकस्थाने स्थिताभ्यां च प्रसा दात्तव सत्तम
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਕਿ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਫੁਟ ਨਾ ਪਏ; ਅਤੇ ਹੇ ਸਤਪੁਰਖ, ਉਹ ਇਕੋ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ।
Verse 29
छांदोग्य उवाच । नागरो नागरं मुक्त्वा योऽन्यस्मै संप्रयच्छति । कन्यकां यः प्रगृह्णाति विवाहार्थं कथंचन
ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਾਗਰ ਨਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ (ਧੀ) ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਵੇ—
Verse 30
स पंक्तिदूषकः पापान्नागरो न भवेदिह । तस्मान्नाहं प्रदास्यामि कथंचिन्निजकन्यकाम् । अन्यस्मै नागरं मुक्त्वा निश्चयोऽयं मया कृतः
ਉਹ ਪਾਪੀ ਪੰਕਤੀ-ਦੂਸ਼ਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੱਚਾ ਨਾਗਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾਗਰ ਜੋੜ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ।
Verse 31
ब्राह्मण्युवाच । नाहं पतिं प्रयास्यामि कुमारी ब्रह्मचारिणी । देया प्रिया सखी यत्र तावद्यास्यामि तत्र च
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪਤੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰিণੀ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ—ਜੋ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ—ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ।
Verse 32
यदि तात बलान्मह्यं विवाहं त्वं करिष्यसि । विषं वा भक्षयिष्यामि साधयिष्यामि पावकम्
ਜੇਕਰ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਲਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।
Verse 33
शस्त्रेण वा हनिष्यामि स्वदेहं तात निश्चयम् । एवं ज्ञात्वा तु तात त्वं यत्क्षमं तत्समाचर
ਜਾਂ ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋ।
Verse 34
सूत उवाच । तस्यास्तं निश्चयं ज्ञात्वा स विप्रो दुःखसंयुतः । स्त्रीहत्यापाप भीतस्तु तां त्यक्त्वा स्वगृहं ययौ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 35
सापि रेमे तया सार्धं रत्नवत्या द्विजोत्तमाः । संहृष्टहृदया नित्यं संत्यक्तपितृसौहृदा
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਉਹ ਵੀ ਰਤਨਾਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ; ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
Verse 36
यौवनं सा तु संप्राप्ता रूपेणाप्रतिमा भुवि
ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ 'ਤੇ ਉਹ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Verse 195
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये छान्दोग्यब्राह्मणकन्यावृत्तान्तवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੂਜਨੀਯ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ—“ਛਾਂਦੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਪਚਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 258
इयं तव सुता ब्रह्मन्सुताया मम सुप्रिया । न वियोगं सहत्यस्या मुहूर्तमपि भामिनी
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁੜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ।