Adhyaya 178

Verse 1

लक्ष्मीरुवाच । एवं राज्यं मया प्राप्तं गौरीपूजा कृते विभो । सौभाग्यं परमं चैव दुर्लभं सर्वयोषिताम्

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੌਰੀ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ, ਪਰਮ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

Verse 2

न चापत्यं मया लब्धं तथापि परमेश्वर । तादृशेऽपि च सौभाग्ये तारुण्ये तादृशे स्थिते

ਤੱਥਾਪਿ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਐਸੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਐਸੇ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ।

Verse 3

दह्यामि तेन दुःखेन दिवानक्तं सुखं न मे । कस्यचित्त्वथ कालस्य दुर्वासा मुनिसत्तमः

ਉਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਰਵਾਸਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 4

आनर्ताधिपतेर्हर्म्यं संप्राप्तो गौरवाय सः । चातुर्मास्यकृते चैव मृत्तिकाग्रहणाय च

ਉਹ ਆਨਰਤ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ; ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ।

Verse 5

ततः संपूजितो राज्ञा आनर्तेन यथाक्रमम् । दत्त्वार्घ्यं मधुपर्कं च ततः प्रोक्तं प्रणम्य च

ਤਦੋਂ ਆਨਰਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਮਧੁਪਰਕ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 6

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । नान्यो धन्यतमो लोके भूयोऽस्ति सदृशो मया

ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ! ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ—ਫਿਰ ਭੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਤਿ-ਸੁਸਵਾਗਤ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਧੰਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਗਮਨ ਜਿਹੀ ਭਾਗ੍ਯ-ਸਮਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

Verse 7

यौ ते पादौ रजोध्वस्तौ केशैर्मे निर्मलीकृतौ । तद्ब्रूहि किंकरोम्यद्य गृहायातस्य ते मुने

ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਦੋ ਚਰਨ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ (ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ) ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮੁਨੇ! ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ?

Verse 8

अपि राज्यं प्रयच्छामि का वार्तान्येषु वस्तुषु

ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿਆਂ—ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ?

Verse 9

दुर्वासा उवाच । चातुर्मासीविधानं ते करिष्ये नृप मंदिरे । मृत्तिकाग्रहणं तावच्छुश्रूषा क्रियतां मम । स तथेति प्रतिज्ञाय मामूचे पार्थिवोत्तमः

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਤਦ ਉੱਤਮ ਨ੍ਰਿਪ ਨੇ ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 10

शुश्रूषा चास्य कर्तव्या सर्व दैव वरानने । चातुर्मासीव्रतं यावद्देवतार्चनपूर्वकम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ! ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਜਦ ਤੱਕ ਚਲੇ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ—ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 11

बाढमित्येवमुक्त्वाथ मया सर्वमनुष्ठितम् । शुश्रूषार्हं च यत्कर्म दुहितेव पितुर्यथा

“ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।

Verse 12

चातुर्मास्यां व्यतीतायां यदा संप्रस्थितो मुनिः । तदा प्रोवाच मां तुष्टः पुत्रि किं करवाणि ते

ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਧੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 13

ततः स भगवान्प्रोक्तः प्रणिपत्य मया मुहुः । अपत्यं नास्ति मे ब्रह्मंस्तेन दह्याम्यहर्निशम्

ਫਿਰ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਰੂਪ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 14

ईदृशे सति राज्ञोऽपि यौवने च महत्तरे । तत्त्वं वद मुनिश्रेष्ठ येन स्यान्मम संततिः

“ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 15

व्रतेन नियमेनाथ दानेन च हुतेन च । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामुवाच स्मयन्निव

“ਵਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੁਆਰਾ...” ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 16

अन्यदेहांतरे पुत्रि त्वया गौरी प्रपूजिता । तप्ताभिर्वालुकाभिः सा मृत्युकाल उपस्थिते

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਧੀਏ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਤਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੇਤ-ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।”

Verse 17

तद्भक्त्या लब्धराज्यापि दाहेन परियुज्यसे । गौरी यत्तापसंयुक्ता बालुकाभिः कृता त्वया

“ਉਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰੇਤ ਨਾਲ ਜੋ ਗੌਰੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।”

Verse 18

न देवो विद्यते काष्ठे पाषाणे मृत्तिकासु च । भावेषु विद्यते देवो मन्त्रसंयोगसंयुतः

“ਦੇਵਤਾ ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ। ਦੇਵਤਾ ਤਾਂ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਯਥੋਚਿਤ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 19

भावभक्तिसमा युक्ता मंत्रसंयोजनेन च । देवी मन्त्रसमायाता त्वया वालुकयाऽर्चिता

“ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਯਥੋਚਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰੇਤ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ ਸੀ।”

Verse 21

वृषस्थे भास्करे पश्चात्तस्या उपरि स्रावि यत् । जलयन्त्रं दिवारात्रं धारयस्व प्रयत्नतः

“ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਲ-ਯੰਤਰ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਟਪਕਾਉਂਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀਂ।”

Verse 22

ततो यथायथा तस्याः शीतभावो भविष्यति । तथातथा च ते दाहः शांतिं यास्यत्यहर्निशम्

ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੀਤਲ ਭਾਵ ਵਧੇਗਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਦਾਹ-ਵੇਦਨਾ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 23

दाहांते भविता गर्भस्ततः पुत्रमवाप्स्यसि । राज्यभारक्षमं शूरं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ਦਾਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰੇਗੀ; ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਵੀਰ, ਰਾਜਭਾਰ ਝੱਲਣ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 24

अन्यापि कामिनी यात्र एवं तां पूजयिष्यति । ज्येष्ठे मासे तथा सापि यथा त्वं प्रभविष्यति

ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ ਜੋ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਜ੍ਯੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਫਲੇਗੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪਾਵੇਗੀ।

Verse 25

लक्ष्मीरुवाच । ततो मया पुनः प्रोक्तो भगवान्स मुनीश्वरः । मानुषत्वे न मे रागो विरक्तिर्महती स्थिता

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—‘ਮਨੁੱਖ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਰਾਗ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਨ ਵੈਰਾਗ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।’

Verse 26

नदीवेगोपमं दृष्ट्वा जीवितंसर्वदेहिनाम् । तन्मे वद महाभाग यत्किंचिद् व्रतमुत्तमम्

ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਦੀ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਕੋਈ ਵੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਹੋਵੇ।

Verse 27

मानुषत्वं न येन स्यात्सम्यक्चीर्णेन सद्द्विज । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामाह परमेश्वर

‘ਹੇ ਸਦ੍ਵਿਜ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤ/ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੱਸੋ ਜੋ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਤਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਨੀ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 28

अस्ति पुत्रि व्रतं पुण्यं गौरी तुष्टिकरं परम् । येन चीर्णेन वै सम्यग्योषिद्देवत्वमाप्नुयात्

‘ਪੁੱਤਰੀ, ਇੱਕ ਪੁੰਨਮਈ ਵਰਤ ਹੈ ਜੋ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮ੍ਯਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।’

Verse 29

गोमयाख्या महादेवी कृता वै गोमयेन सा । ततो गोलोकमापन्नाः सर्वास्ता वरवर्णिनि

ਉਹ ਮਹਾਦੇਵੀ ‘ਗੋਮਯਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਚੀ ਗਈ; ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਉਹ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।

Verse 30

तां त्वं कुरुष्व कल्याणि येन देवत्वमाप्स्यसि । ततो मया पुनः प्रोक्तः स मुनिः सुरसत्तम

‘ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਵਰਤ ਕਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੇਵਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।’ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 31

कस्मिन्काले प्रकर्तव्या विधिना केन सन्मुने । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि येन तां प्रकरोम्यहम्

‘ਹੇ ਸਨ੍ਮੁਨੀ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ? ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰ ਸਕਾਂ।’

Verse 32

दुर्वासा उवाच । नभस्ये चासिते पक्षे तृतीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय पश्चाच्च भक्षयेद्दंतधावनम्

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਭੱਸ੍ਯ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਆਵੇ—ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਦੰਤਧਾਵਨ ਦੀ ਦਾਤਨ/ਲੇਪ ਹੀ ਆਹਾਰ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।

Verse 33

ततश्च नियमं कृत्वा उपवाससमुद्भवम् । गौरीनामसमुच्चार्य श्रद्धापूतेन चेतसा

ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 34

ततो निशागमे प्राप्ते कृत्वा गौरीचतुष्टयम् । मृन्मयं यादृशं चैव तदिहैकमनाः शृणु

ਫਿਰ ਜਦ ਰਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਗੌਰੀਆਂ ਦੇ ਚੌਕੜੇ ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ; ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਉਹ ਮੂਰਤਾਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 35

एका गौरी प्रकर्तव्या पंचपिंडा यथोदिता । प्रहरेप्रहरे प्राप्ते तासु पूजां समाचरेत् । यैर्मंत्रैस्तान्निबोध त्वमेकैकस्याः पृथक्पृथक्

ਇੱਕ ਗੌਰੀ ਪੰਜ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਪ੍ਰਹਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਹੁਣ ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਮਝ ਲੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

Verse 36

हिमाचलगृहे जाता देवि त्वं शंकरप्रिये । मेनागर्भसमुद्भूता पूजां गृह्ण नमोस्तु ते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ; ਮੇਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ—ਇਹ ਪੂਜਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 37

धूपं दद्यात्ततश्चैव कर्पूरं श्रद्धया सह । रक्तसूत्रेण दीपं च घृतेन परिकल्पयेत्

ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਲਾਲ ਬੱਤੀ-ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 38

जातिपुष्पैः समभ्यर्च्य नैवेद्ये मोदकान्न्यसेत् । रक्तवस्त्रेण संछाद्य अर्घ्यं दत्त्वा ततः परम्

ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਮੋਦਕ ਰੱਖੇ; ਫਿਰ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 39

यस्य वृक्षस्य पुष्पं च तस्य स्याद्दन्तधावनम् । मातुलिंगेन तस्यास्तु मन्त्रेणानेन भक्तितः

ਜਿਸ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਉਸੇ ਦਾ ਦਾਤਨ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਏ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਲਈ ਮਾਤੁਲਿੰਗ (ਬਿਜੌਰਾ) ਨਾਲ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 40

अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन गन्धपुष्पाक्षतान्वितम् । शंकरस्य प्रिये देवि हिमाचलसुते शुभे । अर्घ्यमेनं मया दत्तं प्रतिगृह्ण नमोऽस्तु ते

ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਸਮੇਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਸੁਤਾ—ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਮੈਂ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 41

तदेव प्राशनं कुर्यात्ततः कायविशुद्धये । प्रहरांते च संपूज्य अर्धनारीश्वरं ततः

ਫਿਰ ਦੇਹ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਉਸੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੰਪੂਜਨ ਕਰਕੇ, ਤਦਨੰਤਰ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 42

सुरभ्या पूजयेद्भक्त्या मन्त्रेणानेन पार्वति । वाममर्धं शरीरस्य या हरस्य व्यवस्थिता । सा मे पूजां प्रगृह्णातु तस्यै देव्यै नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ! ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ: ‘ਜੋ ਹਰ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਵਾਮ ਅਰਧ ਵਜੋਂ ਵਸਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’

Verse 43

अगरुं च ततो भक्त्या धूपं दद्यात्तथा शुभे । नैवेद्ये गुणकांश्चैव नालिकेरेण चार्घकम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਗਰੂ ਦਾ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਗੁਣਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ (ਸਨਮਾਨ-ਜਲ) ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 44

मन्त्रेणानेन दातव्यं तदेव प्राशनं स्मृतम् । अर्धनारीश्वरौ यौ च संस्थितौ परमेश्वरौ

ਇਹੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਕਰਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਆਹਵਾਨਿਤ ਹਨ।

Verse 45

अर्घ्यो मे गृह्यतां देवौ स्यातं सर्वसुखप्रदौ । तृतीये प्रहरे प्राप्ते शतपत्र्या प्रपूजयेत्

‘ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਗਲ! ਮੇਰਾ ਅਰਘ੍ਯ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋਵੋ।’ ਜਦ ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਹਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੀ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 46

उमामहेश्वरौ देवौ मंत्रेणानेन पूजयेत्

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 47

उमामहेश्वरौ देवौ यौ तौ सृष्टिलयान्वितौ । तौ गृह्णीतामिमां पूजां मया दत्तां प्रभक्तितः

ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਗਲ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ—ਮੇਰੀ ਗਹਿਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।

Verse 48

गुग्गुलोत्थं ततो धूपं नैवेद्यं घारिकात्मकम् । जातीफलेन चार्घ्यं च तदेव प्राशनं स्मृतम्

ਫਿਰ ਗੁੱਗੁਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਘਾਰਿਕਾ-ਪਕਵਾਨ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਜਾਇਫਲ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਉਹੀ ਅਰਪਣ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 49

ततश्चार्घ्यः प्रदातव्यो मंत्रेणानेन भक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च अर्घ्यं मदनजं फलम्

ਫਿਰ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੂਪ ਗ੍ਰੰਥੀ-ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮਦਨ-ਜਨਿਤ ਫਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ।

Verse 50

तदेव प्राशनं कार्यं ततः कायविशुद्धये

ਉਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਪਣ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਹ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

चतुर्थे प्रहरे प्राप्ते तां गौरीं पंचपिंडिकाम् । भृंगराजेन संपूज्य मंत्रेणानेन भक्तितः

ਜਦ ਚੌਥਾ ਪਹਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਪੰਚਪਿੰਡਿਕਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਪੂਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 53

पृथिव्यादीनि भूतानि यानि प्रोक्तानि पंच च । पंचरूपाणि देवेशि पूजां गृह्ण नमोऽस्तु ते

ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਜੋ ਪੰਜ ਭੂਤ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 54

नैवेद्ये घृतपूपांश्च दद्याद्देव्याः प्रभक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च ह्यर्घ्यं मदनजं फलम् । तदेव प्राशनं कार्यमर्घ्यमंत्रमिदं स्मृतम्

ਘਣੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਘੀ ਦੇ ਪੂਏ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਗੰਠੀ-ਚੂਰਨ (ਸੁਗੰਧਿਤ ਰਾਲ) ਨਾਲ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਨਾਲ ਮਦਨਜ ਫਲ ਅਰਪੇ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 55

पंचभूतमयी देवी पंचधा या व्यवस्थिता । अर्घ्यमेनं मया दत्तं सा गृह्णातु सुरे श्वरी

ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀ—ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 56

एवं सर्वा निशा सा च गीतवाद्यादिनिःस्वनैः । तासां चैवाग्रतो नेया नैव निद्रां समाचरेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਬੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨੀਂਦ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 57

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । स्नात्वा संपूजयेद्विप्रं सह पत्न्या प्रभक्तितः

ਫਿਰ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਉਗ ਆਵੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰੇ।

Verse 58

वस्त्रैराभरणैश्चैव स्वशक्त्या नृपनंदिनि । गौर्यै भक्ष्यं च दातव्यं मिष्टान्नेन शुचिस्मिते

ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਹਾਸੀਏ, ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਅੰਨ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨਯੋਗ ਭੇਟ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 59

ततः करेणुमानीय वडवां वा सुमध्यमे । गौरीचतुष्टयं तच्च समारोप्य तथोपरि

ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ—ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੋੜੀ—ਲਿਆ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਗੌਰੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਉਪਰ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 60

गीतवादित्रशब्देन वेदध्वनियुतेन च । नद्यां वाऽथ तडागे वा वाप्यां वाथ परिक्षिपेत्

ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ—ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ—ਜਾਂ ਵਾਪੀ/ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ—ਡੁਬੋ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 61

मंत्रेणानेन सद्भक्त्या तवेदं वच्मि सुन्दरि

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਬਚਨ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 62

आहूतासि मया देवि पूजितासि मया शुभे । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतामिति

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਦਾਨ ਵਾਸਤੇ—ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ।

Verse 63

लक्ष्मीरुवाच । एवं मया कृता देव सा तृतीया यथोदिता । नभस्ये मासि संप्राप्ते भक्त्या परमया विभो

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਤੀਆ-ਵ੍ਰਤ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਨਭੱਸਯ ਮਹੀਨਾ ਆਉਣ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 64

द्वितीये च तथा प्राप्ते तृतीये च विशेषतः । यावत्पश्यामि प्रत्यूषे तावद्गौरीचतुष्टयम् । जातं रत्नमयं तच्च मया यत्परिपूजितम्

ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਗੌਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹੀ ਰੂਪ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 65

प्रस्थितां मां नदीतीरमुद्दिश्य च विसर्जनम् । करिष्यामीति सा प्राह व्यक्तीभूता सुरेश्वरी

ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਚੱਲੀ, ਤਦ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਦੇਵੀ-ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਰਜਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਵਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 66

मा पुत्रि जलमध्येऽत्र मम मूर्तिचतुष्टयम् । परिभावय मद्वाक्यं श्रुत्वा चैव विधीयताम्

“ਹੇ ਪੁਤ੍ਰੀ, ਇੱਥੇ ਧਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁਬੋ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ; ਸੁਣ ਕੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰ।”

Verse 67

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स्थापय त्वं च मा क्षिप । अक्षयं जायते येन सर्वस्त्रीणां हिताय च

“ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਨਾ ਦੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ।”

Verse 68

त्वं प्रार्थय वरं सर्वं ददाम्यहमिहार्चिता । अभ्यर्चिता गिरिसुता मया प्रोक्ता सुरेश्वरी

ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗੇਂ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਗਿਰਿਸੁਤਾ ਨੇ—ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਕਿਹਾ।

Verse 69

यदि यच्छसि मे देवि वरं तुष्टा सुरेश्वरि । तदहं मानुषे गर्भे मा भूयासं कथंचन

ਜੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵਾਂ।

Verse 70

भर्त्ता भवतु मे विष्णुः शाश्वताभीष्टदः सदा । नान्यत्किंचिदभीष्टं मे राज्यं त्रिदिवशोभनम्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ—ਸਦਾ ਕਾਇਮ, ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਸੱਚੇ ਅਭੀਸ਼ਟ ਦਾ ਦਾਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 71

अन्यापि कुरुते या च व्रतमेतत्समाहिता । सर्वैर्त्रतैर्यथातुष्टिस्तथा देवि प्रजायते

ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ, ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 72

तथा तस्याः प्रकर्तव्यमकेनानेन पार्वति । तथेति गौरी मामुक्त्वा ततश्चादर्शनं गता

ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। “ਤਥਾਸਤੁ—ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਗੌਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

Verse 73

सा देवी च मया तत्र तच्च गौरीचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे शुभे संस्थापितं विभो

ਹੇ ਵਿਭੋ! ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਚੌਗੁਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 74

तत्प्रभावान्मया लब्धो भर्त्ता त्वं परमेश्वर । शाश्वतश्चाक्षयश्चैव मुखप्रेक्षश्च सर्वदा

ਉਸ (ਪੁੰਨ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਅਖੰਡ—ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁਖ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂ।

Verse 75

एतत्त सर्वमाख्यातं यत्पृष्टास्मि सुरेश्वर । सत्येनानेन देवेश तव पादौ स्पृशाम्यहम्

ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਛੂਹਦਾ/ਛੂਹਦੀ ਹਾਂ।

Verse 76

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः शंखचक्रगदाधरः । विहस्याथ महालक्ष्मीं तामुवाच प्रहर्षितः । मुहुर्मुहुः समालिंग्य वक्षसश्चोपरि स्थिताम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਸਕੁਰਾਏ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਸੀ—ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ।

Verse 77

साधुमाधु महाभागे सत्यमेतत्त्वयोदितम् । जानतापि मया पृष्टा भवतीं वरवर्णिनि

“ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ! ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹਨ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।”

Verse 78

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । चतुर्भुजा यथा गौरी संजाता पंचपिंडिका

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੌਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੰਚਪਿੰਡਿਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 79

यश्चैतत्पठते भक्त्या प्रातरुत्थाय मानवः । न स लक्ष्म्या विमुच्येत न च दौर्भाग्यमाप्नुयात्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੁર્ભਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 80

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठनीयमिदं शुभम् । आख्यानं गौरिकं विप्रा यन्मया परिकीर्तितम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਗੌਰੀ-ਆਖਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।

Verse 91

उमामहेश्वरौ देवौ सर्वकामसुखप्रदौ । गृह्णीतामर्घ्यमेतं मे दयां कृत्वा महत्तमाम्

ਹੇ ਦੇਵ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਇਆ ਕਰੋ।

Verse 178

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पंचपिंडिकागौर्युत्पत्तिमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅੰਦਰ, “ਪੰਚਪਿੰਡਿਕਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।