Adhyaya 170

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि संजातमाश्चर्यं यदभूद्द्विजाः । विश्वामित्रेण सा शक्तिर्वसिष्ठाय विसर्जिता

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਇਕ ਹੋਰ ਅਚੰਭਾ ਵੀ ਵਾਪਰਿਆ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ (ਅਸਤ੍ਰ) ਵਸਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਛੱਡੀ।

Verse 2

वधार्थं तस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठेन च धीमता । स्तंभिताऽथर्वणैर्मन्त्रैः प्रस्वेदः समजायत

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਅਸਤ੍ਰ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨਾ ਉੱਠ ਆਇਆ।

Verse 3

स्वेदात्समभवत्तोयं शीतलं तदजायत । पादाभ्यां निर्गतं तोयमत्र दृश्यमजायत

ਉਸ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਉਹ ਜਲ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ।

Verse 4

विदार्य भूमिं संजाता जलधारा सुशीतला । निर्मलं पावनं स्वच्छं गंगांभ इव निःसृतम्

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਢੀ ਜਲਧਾਰਾ ਉੱਭਰੀ—ਨਿਰਮਲ, ਪਾਵਨ, ਸਵੱਛ—ਗੰਗਾ-ਜਲ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਈ।

Verse 6

तस्यां या कुरुते स्नानं नारी वंध्या द्विजोत्तमाः । सद्यः पुत्रवती सा स्याद्रौद्रे कलियुगे द्विजाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਂਝ ਨਾਰੀ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਇਸ ਕਠੋਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ!

Verse 7

अन्योऽपि कुरुते स्नानं सर्वतीर्थफलं लभेत्

ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

स्नात्वा तत्र तु यो देवीं पश्येच्च विधिना नरः । धनं धान्यं तथा पुत्रान्राज्योत्थं च सुखं लभेत्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

या नारी दुर्भगा वन्ध्या साऽपि पुत्रवती भवेत् । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां भक्तियोगसमन्विता । महानिशायां तत्रैव नैवेद्यबलिपिंडिकाम्

ਜੋ ਨਾਰੀ ਦੁਭਾਗੀ ਤੇ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਜੇ ਭਕਤੀ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਘੋਰ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਬਲੀ ਸਮੇਤ ਪਿੰਡਿਕਾ ਅਰਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 10

प्रसन्नया कुमार्या तु स्वयं चाऽथ करोति या । गृह्णाति या च वै नारी पिंडिकां बलिसंयुताम्

ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੁਮਾਰੀ (ਕਨਿਆ) ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਅਰਪਣ ਤਿਆਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਲੀ-ਸਹਿਤ ਪਿੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਛਿਤ ਪੁਣ੍ਯ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

शतवर्षा तु या नारी पिंडिकां भक्षयेद्द्विजाः । साऽपि पुत्रवती च स्याद्यदि वृद्धतमा भवेत्

ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਰੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਪਿੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਭੱਖ ਲਵੇ, ਉਹ ਭੀ ਸੰਤਾਨਵਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤਿ ਵృద్ధ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 12

किं पुनर्यौवनोपेता सौभाग्येन समन्विता । पुत्रसौख्यवती नारी देव्या वै दर्शनेन च

ਫਿਰ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਰੀ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੱਤਰ-ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸੰਦੇਹ?

Verse 13

सर्वेषां नागराणां तु भावजा देवता स्मृता । सा सार्धाष्टद्विपंचाशद्गोत्राणां कुलदेवता

ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਾਂ ਲਈ ਭਾਵਜਾ ਦੇਵੀ ਹੀ ਅਧਿਪਤਿ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਠਾਵੰਜ ਅਤੇ ਅੱਧ ਗੋਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕੁਲਦੇਵੀ ਹੈ।

Verse 14

एतस्मात्कारणाद्यात्रा नागरैः सुकृता भवेत् । न विना नागरैर्यात्रां तुष्टिं याति सुरेश्वरी

ਇਸ ਕਾਰਣ ਨਾਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਨਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 170

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटके श्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धारातीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅੰਦਰ—ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅਧੀਨ, “ਧਾਰਾ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ-ਵਰਨਨ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਸੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।